Het zoveelste Nederlandse bedrijf is in zee gegaan met een zogeheten durfinvesteerder: Unilever verkoopt het grootste deel van zijn diepvriestak aan Permira Funds.
De Europese investeringsmaatschappij, die ook belangen heeft in SBS Broadcasting en het vroegere Vendex KBB, betaalt 1,7 miljard euro voor de diepvriestak. Unilever wilde al er al een tijd vanaf en verkocht er al eerder een deel van (Mora).
Volgens het Brits-Nederlandse bedrijf wordt er te weinig aan de diepvriesproducten verdiend. Onder meer de merken Iglo en Birds Eye worden nu verkocht. De ijsdivisie blijft voorlopig nog bij Unilever.
Tal van Nederlandse ondernemingen zijn (deels) in handen van durfinvesteerders als Permira Funds: Ahold, Vendex KBB, VNU en PCM zijn daar voorbeelden van. Wat zijn durfinvesteerders precies? En waarom lezen we er nu zoveel over? Deze en andere vragen worden hieronder beantwoord.
Wat zijn durfinvesteerders?
De term 'durfinvesteerders' of 'durfkapitalisten' is een letterlijke vertaling van het Engelse venture capitalists. Het is een in de media gebruikte verzamelnaam voor allerhande financiële partijen. Van hedgefondsen tot private equity fondsen. De echte durfkapitalisten zijn mensen die geld steken in jonge, veelbelovende bedrijfjes.
Wat is een private equity fonds?
Private equity fondsen hebben hun naam te danken aan het beleggen in het eigen vermogen (equity) van niet-beursgenoteerde (private) bedrijven. Ze zijn meestal uit op het verkrijgen van een meerderheidsbelang. Tegenwoordig kopen ze ook vaak delen van beursgenoteerde bedrijven op om ze daarmee (tijdelijk) van de beurs te halen, zoals nu het geval is bij de diepvriestak van Unilever. Hun doel is meestal volledige zeggenschap over het bedrijf(sdeel) te krijgen zodat ze de strategie en bestuurssamenstelling kunnen bepalen.
Op die manier willen de beleggingsfondsen ervoor zorgen dat de bedrijven beter gaan draaien. Binnen drie tot tien jaar doen ze hun aankoop uiteindelijk weer van de hand om het met winst door te verkopen, op de beurs, aan een bedrijf of aan een ander private equity fonds.
Bij grotere bedrijven, zoals bij de overname van VNU en van de chipdivisie van Philips, werken de private equity fondsen vaak samen in consortia.
Wat is een hedgefonds?
Private equity fondsen worden vaak ten onrechte op één hoop gegooid met hedgefondsen. Deze gaan echter veel vluchtiger en ondoorzichtiger te werk. Ze zijn ook niet uit op het verkrijgen van een meerderheidsbelang, maar puur op het snel verkrijgen van grote sommen geld voor een beperkte groep vermogende beleggers.
Door zich uitsluitend op die besloten groep te richten, ontkomen ze vrijwel geheel aan toezicht. Daardoor hebben ze zeer veel vrijheid in hun strategie.
Hedgefondsen hebben hun naam te danken aan hoe zij van oudsher handelden op de beurs: hedgen, het afdekken van prijs- en koersrisico's. Deze praktijk wordt allang niet meer door alle fondsen toegepast.
Een andere strategie die veel hedgefondsen gebruiken, is die van aandeelhoudersactivisme: het nemen van een klein belang in een bedrijf dat op de beurs ondergewaardeerd is. Vervolgens proberen ze het bestuur ervan te overtuigen het anders aan te pakken. Als het management hier geen brood in ziet, zal geprobeerd worden een pact te sluiten met andere aandeelhouders om zo sterker te staan op aandeelhoudersvergaderingen.
Bij Ahold bijvoorbeeld is dat ook het geval. Hedgefondsen Centaurus en Paulson zoeken bij de aandeelhouders van Ahold steun voor het plan het supermarktconcern op te splitsen, terwijl de directie hier niets in zou zien.
Volgens het plan zou de Amerikaanse tak van Ahold, die ongeveer driekwart van de omzet behaalt, moeten worden verkocht. Op die manier zou Ahold zich volledig kunnen concentreren op de Europese activiteiten.
Waarom is er in Nederland zoveel commotie rondom durfinvesteerders?
Wegens het wegvallen van strenge regelgeving rondom beursgenoteerde bedrijven, is sinds korte tijd de weg voor durfkapitalisten makkelijker begaanbaar in continentaal Europa en dus ook in Nederland.
In de politiek en het bedrijfsleven zijn twee kampen ontstaan: mensen die de 'invasie' van buitenlandse investeerders een halt toe willen roepen, zoals minister Wijn van Economische Zaken en de vakbonden. En mensen die deze ontwikkeling juist toejuichen, onder wie minister Zalm van Financiën en voormalig Robeco-topman en ex-thesauriër-generaal Piet Korteweg.
De mensen uit het 'Wijn-kamp' zijn bang dat de kortetermijnbelangen van de investeringsmaatschappijen het altijd winnen van het langetermijnbelang van het bedrijf en dat ze geen oog hebben voor het personeelsbeleid. Wijn vergelijkt ze met "sprinkhanen die een bedrijf leegvreten". Een ander kritiekpunt is de volstrekte ondoorzichtigheid van hun werkwijze.
De aanhangers van Zalm vinden dat durfinvesteerders een belangrijke maatschappelijke en economische rol spelen. "Ze zijn welkome aanjagers van het ondernemerschap", zo verwoordt Korteweg het.
Uit onderzoek blijkt bovendien dat bedrijven die in handen zijn van durfinvesteerders gemiddeld veel meer banen scheppen dan Europese bedrijven die niet leven onder het strakke beleid van durfinvesteerders.
Wie zijn de belangrijkste spelers?
's Werelds allergrootste durfinvesteerder is de Amerikaanse Carlyle Group met een beschikbaar kapitaal van ongeveer 35 miljard dollar. Op nummer twee staat verrassend het Nederlandse Alpinvest, dat 30 miljard euro te besteden heeft.
De andere grote partijen komen met name uit de VS: Kohlberg, Kravis & Roberts, KKR, Blackstone, Warburg Pincus, Goldman Sachs Capital Partners, Texas Pacific Group en Apollo Management.
Maar ook in Europa zijn aardig wat grote jongens te vinden: CVC Capital Partners, Apax Partners VK, BC Partners VK, Permira EU en de 'kleinere' investeerders 3i VK, Candover VK en EQT Zweden.
In Nederland spelen ABN Amro Capital, Gilde Investment, Indofin Groep, Fortis Private Equity en NPM Capital een belangrijke rol.
Wat voor bedrijf is Alpinvest?
Alpinvest wordt ook wel het bestbewaarde geheim van Nederland genoemd. Vanuit een kantoor aan de rand van de Amsterdamse Zuid-As worden miljarden de wereld overgepompt. Alpinvest dankt haar geld voornamelijk aan het leraren- en ambtenarenpensioenfonds ABP en het zorgfonds PGGM.
Werknemers en vakbonden tasten in het duister met welke private equity-fondsen Alpinvest zaken doet. Het bedrijf hoeft dit niet openbaar te maken. Zo kan de ene groep werknemers via zijn pensioenfonds profiteren van hoge rendementen op private equity, terwijl een andere groep zijn baan kan verliezen in een sanering door dezelfde private equity-eigenaar.
»