Duizenden schoolboeken over de hele wereld zijn per vandaag achterhaald geworden: Pluto is geen planeet meer. Dat heeft de Internationale Astronomische Unie (IAU) na een tumultueuze week vergaderen besloten.
Het zonnestelsel telt nu nog maar acht volwaardige planeten: Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Net zoals het was tussen 1846 - het jaar waarin Neptunus werd ontdekt - en 1930.
Pluto, een ijsbol die ongeveer eenderde kleiner is dan 'onze' maan, ging sinds zijn ontdekking in 1930 door het leven als de negende en kleinste planeet van het zonnestelsel. De laatste jaren zijn er echter meer hemellichamen ontdekt die ook aan de voorwaarden van een planeet voldeden (minstens 800 kilometer in diameter, rond en om de zon circelend).
Ceres en Xena
Zo is er de asteroïde Ceres, een bol die tussen de banen van Jupiter en Mars om de zon draait. Ceres was in de jaren tachtig even een planeet, maar werd al snel weer gedegradeerd. Maar in 2003 ontdekte astronoom Michael Brown er nog een: het nog naamloze hemellichaam 2003 UB313, vooralsnog Xena genoemd door zijn ontdekker. Die bleek zelfs groter te zijn dan Pluto.
En dan is er nog Charon, Pluto's eigen maan. Die voldoet weer niet aan de voorwaarden van een echte maan, want hij draait niet om Pluto. Pluto en Charon draaien om een gezamenlijk gravitatiepunt ergens tussen de twee in.
Genoeg stof voor discussie onder de astronomen dus. Ze moesten op het congres in Praag beslissen over een ontwerpresolutie, waarmee de eisen waaraan een planeet moet voldoen voor eens en voor altijd zouden worden vastgelegd.
Gediskwalificeerd
Volgens de ontwerpresolutie zou een planeet een 'bolvormig hemellichaam in een baan om de zon' zijn, met een minimale massa van 1/12.000ste van die van de aarde. Daarmee zouden Ceres, Charon en Xena en wie weet hoeveel nog te ontdekken ijsmaantjes aan de rand van het zonnestelsel, ook planeten worden.
Maar de resolutie haalde het niet. Een ruime meerderheid stemde tegen. Volgens de definitie die nu wel is aangenomen moeten planeten bolvormig zijn, om de zon draaien en in de loop van de tijd andere objecten in hun baan hebben schoongeveegd.
Pluto komt op zijn 248 jaar lange baan rond de zon talloze kleine objecten tegen en valt dus af. Ceres en Xena zijn eveneens gediskwalificeerd omdat ze zich temidden van een zwerm kleinere rotsen voortbewegen.
Dwergplaneten
Speciaal voor de kleinere ijsbollen hebben de astronomen nu een nieuwe categorie 'dwergplaneten' in het leven geroepen. Zowel Pluto, Ceres als Xena vallen in die categorie. Charon niet, omdat die weliswaar niet helemaal, maar wel bijna om Pluto draait. Daarnaast is er nog een derde klasse voor de echt kleine objecten in het zonnestelsel zoals kleine asteroïden en kometen.
Nietsvermoedend is intussen de New Horizons-sonde van Nasa onderweg naar Pluto. De ruimteverkenner werd in januari dit jaar op weg gestuurd om de laatste nog niet verkende planeet van het zonnestelsel te onderzoeken, maar is dus nu een dwergplaneetverkenner geworden. De sonde komt volgens plan aan bij Pluto en Charon in 2015.
Deel deze pagina
»