Door Margriet Brandsma
Zestig jaar lang durfde geen Duits museum het aan: een expositie met werk van beeldhouwer Arno Breker. De lieveling van Hitler gesubsidieerd aan een podium helpen? Geen sprake van! Dat was, tot ruim een week geleden, de politiek correcte houding van de Duitse museumwereld.
Rudolf Conrades, curator van het Schleswig-Holstein-Haus in Schwerin, wilde het taboe vorig jaar al doorbreken. Hij werd teruggefloten omdat een Breker-expositie in het herdenkingsjaar 2005 echt niet kón in de ogen van velen. Dan maar een jaar later, dacht Conrades en inderdaad, hij kreeg z'n zin. Sinds eind juli zijn zeventig werken van Breker in zijn museum te zien. Ze zijn beschikbaar gesteld door de weduwe van Breker; de beeldhouwer zelf is in 1991 overleden.
Breker was de belangrijkste kunstenaar in dienst van de nazi's. Hij maakte in opdracht van Hitler enorme, meer dan menshoge beelden van mannen en vrouwen: de Übermensch. Hitler wilde ze hebben voor zijn Reichskanzlei en zijn Reichshauptstadt, Germania. Die kwam er niet, een gedeelte van Brekers beelden werd aan 't einde van de oorlog vernietigd. Een paar bleven heel: die staan nu niet in Hitler's Reichskanzlei maar in het museum in de noord-Duitse stad Schwerin.
Heftig
"Ik had totaal geen interesse voor Breker," vertelt Rudolf Conrades. "Totdat ik ontdekte dat de grote Jean Cocteau in hem één van de grootste beeldhouwers van de vorige eeuw zag. Dat fascineerde me." En dus zette hij, tegen de stroom in, deze tentoonstelling op. "Dat er protest zou komen, had ik wel verwacht. Maar dat het zó heftig zou zijn, dat heeft me verrast," zegt Conrades beduusd.
Tegenstanders van de expositie vinden dat Conrades het duistere verleden van Breker te weinig belicht. Dat de tentoonstelling een hommage is geworden, een eerbetoon aan Breker waar neo-nazi's wel raad mee weten. Conrades wuift die kritiek weg: "De tijd dat Duitsers gouvernantes nodig hebben die moeten bepalen wat we wel en niet mogen zien, is voorbij," zegt hij.
Breker heeft nooit openlijk berouw getoond over zijn nazi-verleden. Ook dat is critici van de tentoonstelling een doorn in het oog. En zijn kunst? Recensenten zijn het eens: Breker was een middelmatig beeldhouwer die zijn stijl aanpaste aan de wensen van zijn opdrachtgever.
Deel deze pagina
»
»
»