Zevenhonderd jaar lang moesten we het doen met een Latijnse samenvatting. Maar nu zijn wetenschappers in de VS bezig millimeter voor millimeter de belangrijkste tekst van de vader van de wiskunde te herontdekken, verstopt onder een vroeg voorbeeld van Middeleeuwse recycling.
Archimedes is bekend van zijn beroemde uitroep "Eureka", volgens de legende zijn uitbundige reactie toen hij Wet van Archimedes bedacht. De overlevering vertelt dat hij vervolgens triomfantelijk naakt door straten rende.
Eenmaal weer bedaard, schreef hij zijn theorie op: "De opwaartse kracht die een lichaam in een vloeistof ondervindt is gelijk aan het gewicht van de verplaatste vloeistof."
Het werk waarin die zin te lezen was, "Over drijvende lichamen", ging al eeuwen geleden verloren. Alleen een Latijnse kopie was bekend. Tot men er achter kwam dat er onder een Middeleeuwse tekst een kopie van de Griekse tekst zat verstopt.
Palimpsest
Het gaat om een palimpsest, een mooi woord voor wat in feite een gerecycled stuk perkament is. In de tiende eeuw kopieerde een monnik woord voor woord de Griekse tekst op het perkament. Maar drie eeuwen later werd de tekst door een andere monnik van het perkament gekrabd en overschilderd met gebeden.
Het heeft zevenhonderd jaar geduurd voordat de originele tekst weer naar voren gehaald kon worden. Met een röntgenapparaat dat 10.000 keer sterker is dan de ziekenhuisvariant wordt het manuscript nu stukje voor stukje afgespeurd op minuscule spoortjes ijzer, resten van de originele inkt. Na de scan is de originele Griekse tekst verbazingwekkend goed te lezen op de computer.
Dolblij
Wetenschappers zijn dolblij met het resultaat. Ze zijn niet meer afhankelijk van de interpretatie van de Latijnse vertalers, maar kunnen nu zien hoe Archimedes het in het Grieks opschreef. Bovendien is deze 'nieuwe' tekst vierhonderd jaar ouder dan de oudst bekende kopie van het boek.
In de nacht van vrijdag op zaterdag is live via het internet te volgen hoe de wetenschappers een nieuw deel van de tekst onder de scannner leggen. Voor wie live wil wachten op het Eureka-moment voor de hedendaagse wetenschap.
Deel deze pagina
»