De opkomst bij de parlements- en presidentsverkiezingen in Congo was volgens waarnemers redelijk hoog. Vandaag konden 25 miljoen Congolezen voor het eerst in ruim veertig jaar naar de stembus.
Veel mensen hadden er een kilometerslange wandeling voor over om naar een stembureau te gaan. Grote incidenten hebben zich voor zover bekend niet voorgedaan. Wel werden er in het oosten van het land zeker zeven stemlokalen in brand gestoken.
Waarnemers van de Europese Unie gaan de komende dagen nog wel geruchten over stembusfraude onderzoeken. Om de verkiezingen in Congo in goede banen te leiden, had de VN ruim 17.000 militairen ingezet, onder wie vijftig Nederlanders.
De Verenigde Naties hebben ook de kosten van de verkiezingen betaald. De verkiezingen moeten een einde maken aan jaren van geweld in Congo, waarbij miljoenen mensen om het leven kwamen. De uitslag van de verkiezingen is waarschijnlijk pas over een paar weken bekend.
Onafhankelijkheid
Het is de bedoeling dat dit de eerste volledig democratische verkiezingen worden sinds de onafhankelijkheid van het land in 1960. In 1970 waren er weliswaar verkiezingen, maar daarbij was Mobutu, die in 1965 een staatsgreep had gepleegd, de enige kandidaat.
Er strijden 33 kandidaten om het presidentschap, er zijn 269 partijen en 9707 kandidaten die in aanmerking willen komen voor één van de 500 zetels in het parlement. Ongeveer 25,6 miljoen mensen zijn kiesgerechtigd. De officiële resultaten worden naar verwachting op 14 september bekendgemaakt.
Als geen van de presidentskandidaten meer dan 50 procent van de stemmen behaalt, komt er een tweede ronde op 15 oktober tussen de twee winnaars. De uitslag daarvan zal dan op 30 november volgen.
De nieuwe president benoemt een premier uit de partij die de meeste parlementszetels heeft verkregen. Hij mag maximaal twee termijnen van vijf jaar volmaken als staatshoofd.
Kabila
De drie meest kansrijke kandidaten zijn Kabila, Bemba en Ruberwa. Joseph Kabila (35), de huidige president, heeft de beste papieren. Hij werd in januari 2001 het jongste staatshoofd ooit toen hij zijn vermoorde vader Laurent Kabila opvolgde.
Hij heeft beloofd het land door meerdere oorlogen geteisterde weer op te bouwen, een nationale verzoening tot stand te brengen en de democratie verankeren. Kabila leidt een coalitie van dertig partijen die de naam Alliantie voor de Presidentiële Meerderheid (MPA) draagt.
Jean-Pierre Bemba (44) is één van de vier vice-presidenten in de overgangsregering. Hij is een vormalige rebellenleider en lid van de Congolese Bevrijdings Beweging (MLC). Bemba wil een in grijpende bestuurlijke hervorming doorvoeren. Hij krijgt vooral steun van de inwoners in het noord-westen van het land.
Azarias Ruberwa is ook vice-president in de overgangsregering. Hij is de leider van de rebellengroepering RDC (Congolese Groepering voor Democratie). Ruberwa is advocaat. Hij werd in 1964 geboren in de provincie Sud-Kivu en zou nauwe banden met Ruanda onderhouden. Ook hij wil hervormingen en beter bestuur.
Rijkdom
Er staat voor het land veel op het spel. De Democratische Republiek Congo is gezegend met veel natuurlijke rijkdommen als goud, olie, diamanten (30 procent van de wereldvoorraad) en andere mineralen en grondstoffen. Het staat in de top tien van landen in de wereld die de meeste mineralen produceren. Toch is het een arm land, door alle conflicten die het heeft doorgemaakt en door de grijpgrage vingers van de corrupte regeringen.
De meeste kandidaten hebben nu beloofd het geknoei aan te pakken en voor goed bestuur te zorgen. De Congolezen hopen meer dan in het verleden mee te kunnen profiteren van de rijkdommen.
De infrastructuur moet nodig verbeterd worden. Mobutu investeerde nauwelijks in de aanleg van (spoor)wegen, waardoor het vervoer in het enorme land, in oppervlakte tweederde van West-Europa, vooral per vliegtuig of boot plaatsvindt. Met een betere infrastructuur wordt het ook makkelijker om de rijkdommen van het land op een georganiseerde manier te exploiteren.
Volgens de VN zullen succesvolle verkiezingen in het land in hoge mate bijdragen aan het herstel van de rust in het Afrikaanse Grote Meren-gebied, dat werd getroffen door de (etnische) conflicten in Congo. Buurlanden Ruanda en Oeganda hebben Congo ervan beschuldigd rebellen te herbergen die tegen hun regeringen strijden.
»