De voormalige Rode Khmer-commandant Ta Mok is overleden in het ziekenhuis van de Cambodjaanse hoofdstad Phnom Penh. De 82-jarige die de bijnaam 'de slager' had, was één van de wreedste medestanders van Pol Pot en een sleutelverdachte in het komende proces over de 'Killing Fields'.
Ta Mok zat sinds 1999 gevangen. Hij lag al een maand in het ziekenhuis met ademhalingsmoeilijkheden. De laatste week was hij in coma geraakt.
Utopia
Onder leiding van Pol Pot voerde de maoïstische Rode Khmer tussen 1975 en 1979 een schrikbewind in het land. De droom van de Rode Khmer om een agrarisch Utopia te stichten, leidde tot de 'Killing Fields', waarbij velen werden gemarteld en geëxecuteerd of stierven door honger, ziekte of uitputting. In totaal kwamen zeker 1,7 miljoen mensen om, een kwart van de toenmalige bevolking.
Ta Mok bouwde in die periode een reputatie op van een genadeloze slager. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor massamoorden en 'zuiveringen' in het gebied waar hij de scepter zwaaide.
Tribunaal
In 1979 kwam een einde aan het bewind van de Rode Khmer door de invasie van Vietnam. Maar geen enkele leider is ooit voor het gerecht gekomen in verband met de wreedheden die zij begingen. Onlangs is een speciaal VN-tribunaal van start gegaan in Cambodja. Het tribunaal zou volgend jaar pas op stoom zijn, dan moet het proces beginnen.
Door de dood van 'de slager' is er nog steeds niet afgerekend met het verleden. Pol Pot kwam in 1998 al om, kort na een interne coup waarbij Ta Mok de macht greep over wat over was overgebkeven van de Rode Khmer, die zich op dat moment verschanste bij de grens met Thailand.
Doordat Ta Mok, die eigenlijk Ung Choeun heette, nooit is berecht, neemt hij veel geheimen met zich mee in het graf. Ta Mok was één van de weinige nog levende leiders van de Rode Khmer. De hoop was dat zijn getuigenissen veel informatie konden verschaffen over de donkere periode in de geschiedenis van Cambodja.
Van de Rode Khmer-top zit op dit moment alleen nog Kang Kek Ieu, alias Duch, gevangen. Hij was hoofd van het detentie- en martelcentrum Tuol Sleng. Daar werden meer dan 14.000 tegenstanders van het regime opgesloten. Weinigen overleefden. Duch heeft een aantal misdaden bekend, maar zegt dat hij slechts bevelen uitoefende.
Brein
De andere nog levende leden van de top zitten niet gevangen. Nuon Chea, die de rechterhand van Pol Pot was, leeft bij de Thaise grens. Hij wordt gezien als het brein achter de moordpartijen in Tuol Sleng. Khieu Samphan, die staatshoofd was bijdens het bewind van Pol Pot, leeft in de buurt van de woning van Nuon Chea. Hij zegt niets te hebben geweten van de misdaden van de Rode Khmer en beweert dat hij weinig invloed had.
Ieng Sary, de nummer zes van de Rode Khmer kreeg amnestie toen hij in de jaren negentig overliep naar de kant van de regering. Hij woont in een villa in Phnom Penh.
»