Het is voor het eerst dat de jaarlijkse G8-top in Rusland plaatsvindt. Op de agenda: energie, democratie en de spanningen in het Midden-Oosten. Maar wat is de G8 eigenlijk, en wat heeft de organisatie tot dusver bereikt? De antwoorden op de belangrijkste vragen.
Wat is de G8?
De G8 is een informele groep van de zeven grootste industriële mogendheden (Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten) en Rusland. De eerste landen vormen de top-zeven van de wereld wat betreft hun bruto binnenlands product. De groep overlegt vooral over financiële en economische zaken, maar de laatste jaren houdt het zich ook steeds meer bezig met politieke thema's, veiligheid en milieu.
Inmiddels lijkt de samenstelling wat verouderd: China, dat een steeds belangrijkere rol is gaan spelen in de wereldeconomie, mag niet meepraten. Landen met een groeiende en veelbelovende economie, zoals India en Brazilië, hebben ook geen stem in de overleggen.
Hoe is de G8 ontstaan?
Het begon allemaal in 1975 toen de Franse president Giscard d'Estaing de leiders van Japan, de VS, Duitsland, Groot-Brittannië en Italië uitnodigde om over de economische problemen van dat moment te praten. In 1976 kwam Canada erbij en in 1998 trad Rusland toe tot de G7. Daarmee kreeg de groep zijn nieuwe naam.
De G8 heeft geen vaste structuur of een permanent bestuur. De laatste tijd wordt de Europese Unie ook uitgenodigd op de jaarlijkse bijeenkomsten, waardoor men soms al wel over de G9 spreekt.
De G7 bestaat nog als een groep ministers van Financiën. Er zijn nog meer groepen met als naam de G en een getal, zoals de G20, ook een groep van ministers van Financiën en de G77, een groep die over handel onderhandelt.
Wat doet de G8?
De G8 is vooral bedoeld als een forum waar wereldleiders elkaar in een informele setting kunnen ontmoeten. Bovendien is het gezelschap klein (er zijn maar acht leden) en relatief homogeen (op Rusland na zijn het allemaal rijke industrielanden), zodat ze het gemakkelijker eens kunnen worden. Binnen de Verenigde Naties, met zijn bijna 200 leden, is dat een stuk lastiger.
De G8 hebben dan ook verschillende concrete zaken op hun conto staan, zoals:
- Het opzetten van het Global Health Fund, een fonds om aids, tuberculose en malaria te bestrijden. De G8 hebben 1,4 miljard dollar in dat fonds gestort.
- Het aangaan van een nieuw relatie met Afrika door middel van het het G8 Afrika Actie Plan, als antwoord op het door Afrika geleide Nieuwe Partnerschap voor de Ontwikkeling van Afrika (NEPAD).
- Het maken van veilige nucleaire faciliteiten in Rusland, door middel van het Mondiaal Partnerschap tegen het Verspreiden van Wapens en Massavernietigingsmateriaal. De afgelopen tien jaar werd hier 20 miljard dollar voor gereserveerd.
- Ook werd het Initiatief voor Arme Landen met Hoge Schulden (HIPC) gelanceerd, om de schulden van de armste landen ter wereld kwijt te schelden.
Wat is de kritiek op de G8?
Critici verwijten de G8 vooral een (dure) praatclub te zijn, met veel mooie woorden maar weinig daden. Ook zouden de leden slechts de belangen behartigen van een elitegroep van industrielanden, ten koste van de behoeften van de rest van de wereld. Er zijn geen landen uit Afrika of Latijns-Amerika lid, en opkomende mogendheden als China en India ontbreken.
'Anders-globalisten' zeggen dat de G8 helemaal niet bezig is met het bestrijden van armoede, maar dat het in werkelijkheid gaat om de politieke krachtsverhoudingen. Zij zien liever dat de rijke landen ophouden met de belangen van hun multinationals te behartigen en te proberen dat arme landen toegang krijgen tot de wereldmarkt.
De anders-globalisten hebben de afgelopen jaren dan ook veelvuldige geprotesteerd tijdens G8-toppen. Zo werd de top in de zomer van 2001 in het Italiaanse Genua overschaduwd door demonstraties, waarbij stenen en benzinebommen werden gegooid naar de ME, die dat beantwoordden met waterkanonnen en traangas. Er viel zelfs een dode: een demonstrant werd doodgeschoten door een politieagent, enkele uren voordat de top begon.
Waar gaat de top van dit weekeinde over?
De Russische president Vladimir Poetin heeft energieveiligheid bovenaan de agenda gezet. Volgens hem zijn de grote wereldmachten verplicht een systeem te ontwikkelen, zodat er in de toekomst niet geruzied hoeft te worden over de energievoorziening.
Waar Poetin zich ook op wil concentreren is het onderwijs als middel om de verspreiding van terrorisme tegen te gaan. Ook moet er een algemeen antwoord komen op de dreiging van verwoestende ziektes als aids en vogelgriep.
De verwachting is echter dat politieke conflicten de gesprekken zullen domineren. Het gaat dan voornamelijk over de recente gebeurtenissen in de Gazastrook, Libanon en over de nucleaire ambities van Iran.
Sommige G8-leden willen ook nog spreken over het functioneren van de democratie in Rusland en de mensenrechtensituatie. Ook zal besproken worden wat er terecht is gekomen van de beloftes die vorig jaar zijn gedaan op de top in het Schotse Gleneagles. Onder meer zal worden geprobeerd om de vastgelopen onderhandelingen over een vrijere wereldhandel uit het slop te trekken.
Wat is er terechtgekomen van de afspraken gemaakt op de vorige top?
De toezeggingen ten aanzien van armoedebestrijding op de top van afgelopen jaar zijn bij lange na niet ingelost. Dat blijkt althans uit een rapport van de hulporganisatie Action Aid.
De landen van de G8 beloofden hun hulp aan Afrika in het jaar 2010 te hebben verdubbeld, subsidies aan boeren in de rijke landen terug te schroeven en de markten weer te openen voor producten uit de armste landen. In werkelijkheid is daar niets van terechtgekomen, zegt Action Aid.
De Britse premier Tony Blair heeft al gezegd dat hij een internationale commissie wil opzetten die de voortgang van de hulp aan Afrika moet evalueren.
Ook op het gebied van internationale handel is weinig vooruitgang geboekt. Rusland en de Verenigde Staten zijn nog steeds in een felle discussie verwikkeld over de toetredingsvoorwaarden van Rusland tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO).
Wie zijn er dit weekeinde allemaal in Sint Petersburg?
De sleutelfiguren zijn de Franse president Jacques Chirac, de Italiaanse minister-president Romano Prodi, de Duitse bondskanselier Angela Merkel, de Japanse minister-president Junichiro Koizumi, Canada's premier Stephan Harper, de Britse premier Tony Blair en de Amerikaanse president George Bush.
Ook de voorzitter van de Europese Commissie, José-Manuel Barroso, en de huidige voorzitter van de Europese Unie, Finland, wonen de vergadering bij.
De belangrijkste leiders van ontwikkelingslanden zijn aanwezig als 'toehoorders', onder wie de president van China, Hu Jintao, de Indiase premier Manmohan Singh, de Braziliaanse president Lula da Silva en de president van Zuid-Afrika, Thabo Mbeki.
Andere hooggeplaatsten als VN secretaris-generaal Kofi Annan, en de hoofden van de VN-organisaties op het gebied van gezondheid (WHO), energie (IEA en IAEA) en onderwijs (UNESCO), zijn ook in Sint-Petersburg. Ook wordt sinds een aantal jaar de EU uitgenodigd, in de persoon van de voorzitter van de Europese Commissie. Momenteel is dat de Portugese premier José-Manuel Barroso.
Deel deze pagina
»