VN: handel in kalashnikovs aanpakken

Op bijna elk slagveld wordt hij nog gebruikt: de AK-47, alias de kalashnikov. De Verenigde Naties willen dat dit wapen niet langer via illegale handel in verkeerde handen valt. Tot nu toe zonder succes. Het onderwerp staat daarom op de agenda van de VN-conferentie over kleine wapens in New York.

Op de conferentie, die maandag is begonnen, wordt de balans van de afgelopen vijf jaar opgemaakt. In 2001 werd afgesproken dat er een einde zou worden gemaakt aan de illegale handel van kleine wapens. Maar daar is bitter weinig van terecht gekomen. Een half miljoen kleine wapens is weliswaar opgekocht en vernietigd, maar daar staat tegenover dat er weer 20 miljoen zijn aangeschaft.

Tijdens de twee weken durende bijeenkomst zullen ongeveer 2000 afgevaardigden zich buigen over de controle op de verspreiding en het misbruik van de wapens. Het gaat onder andere om (machine)geweren en pistolen.

Ontnuchterend

Aan de vooravond van de conferentie hebben drie non-gouvernementele organisaties (NGO's), waaronder IANSA (International Action Netwerk on Small Arms), Oxfam en Amnesty, een rapport verspreid met ontnuchterende informatie over de wapenhandel.

Op dit moment zijn naar schatting 70 miljoen kalashnikovs in gebruik in 82 landen en de wapens worden nog geproduceerd in tenminste 14 landen. Dit aantal loopt naar verwachting nog op, aangezien Venezuela de wapens in eigen land ook gaat monteren. Vorig jaar kocht het land nog 100.000 AK-103's, een variant op de AK-47, voor 54 miljoen dollar. 

De Verenigde Staten verdenken Venezuela ervan de wapens te hebben doorverkocht aan Colombia, waar FARC-rebellen al veertig jaar strijd voeren tegen de regering in Bogotá.

NGO's die te maken hebben met wapens zeggen dat de kalashnikov de meest "favoriete moordmachine" van de wereld is. Het geweer werd tijdens de Tweede Wereldoorlog ontworpen door Mikhail Kalashnikov onder de naam 'Avtomat Kalashnikova'. 

Het wapen is zo populair omdat het makkelijk te verkrijgen is; een erfenis van de Koude Oorlog. Toen promootte de Russische regering het wapen onder de bondgenoten. Intussen was er weinig controle op de productie-overeenkomsten. Zo konden miljoenen AK-47's terechtkomen bij verschillende regimes.

De inmiddels 87-jarige schepper van het wapen is tegen de verspreiding van zijn creatie onder criminele organisaties en gewapende milities. "Als ik tv kijk en ik zie kleine wapens van de AK-familie, blijf ik mezelf maar afvragen hoe die mensen eraan zijn gekomen." Jaarlijks worden vele duizenden mensen gedood met het wapen.

Burgers

Op dit moment zijn er naar schatting 640 miljoen kleine wapens in de wereld. In 2001 waren dat er nog 500 miljoen. Daarvan is 59 procent in handen van burgers. Slechts 38 procent is in handen van nationale troepenmachten. De politie heeft 2,8 procent van de wapens en de overgebleven 0,2 procent is te vinden bij gewapende groepen.

Jaarlijks gaat er 4 miljard dollar om in de handel in kleine wapens. Een kwart daarvan is illegaal, wat wil zeggen dat het niet is geregistreerd door de overheid.

Elk jaar worden 8 miljoen nieuwe wapens  gefabriceerd door ten minste 1249 bedrijven in 92 landen. Daarvan worden er jaarlijks 800.000 vernietigd. Daarnaast worden jaarlijks 10 tot 14 miljard stuks munitie geproduceerd. Dat is genoeg om iedereen op aarde twee keer neer te schieten. In 2003 was bij 60 tot 90 procent van de doden die vielen bij conflicten een vuurwapen in het spel.