Kan een vrouw van rond de 30 jaar zich plotseling herinneren dat ze in haar jeugd seksueel misbruikt is? De 24-jarige psychologe Elke Geraerts stelt dat deze 'verdrongen herinneringen' meestal vals zijn. Vrijdag promoveert ze op dit onderwerp aan de Universiteit Maastricht.
Volgens Geraerts worden vrouwen die hun herinneringen aan misbruik hervinden via therapie vaak door hun therapeut op valse herinneringen gebracht. En zij die beweren dat ze hun herinneringen spontaan hebben hervonden, zijn ze helemaal niet decennia kwijt geweest.
Voor haar onderzoek riep Geraerts mensen met hervonden herinneringen over seksueel misbruik op zich bij haar te melden. Ze deed dat via advertenties in lokale kranten. Haar eerste vraag aan de 200 mensen die reageerden, was hoe en wanneer ze zich de gebeurtenis hadden herinnerd.
Spontaan
Uit de antwoorden concludeerde ze dat bij sommigen de herinnering spontaan naar boven was gekomen, bijvoorbeeld bij het kijken naar een film over seksueel misbruik, het lezen van een boek of bij de geboorte van een kind. Bij anderen kwam de herinnering terug door therapie.
De psychologe stelt dat therapeuten soms heel snel aansturen op seksueel misbruik wanneer cliënten niet lekker in hun vel zitten. Sommige mensen zijn hier vatbaarder voor dan anderen, aldus Geraerts. Ze kunnen moeilijk onderscheid maken tussen hun eigen gedachten en de gedachten die hun aangepraat worden.
Niet werkelijk
Op die manier maken ze makkelijker 'valse herinneringen' aan, herinneringen van iets dat hen niet werkelijk is overkomen. "Als dat al zo is in een lab-situatie, vinden wij dat sterke aanwijzingen dat hun herinneringen aan het misbruik ook vals is", zegt Geraerts.
Ze wil overigens niet zeggen dat alle via therapie hervonden herinneringen vals zijn. "Maar therapeuten zouden zich wel veel meer bewust moeten zijn van de kwalijke gevolgen van hun werkwijze."
Een mooi voorbeeld van valse herinneringen zijn de 'Memory Wars' in de Verenigde Staten eind jaren tachtig. Daarin spanden vrouwen rechtszaken aan tegen hun vaders, die ze beschuldigden van seksueel misbruik tijdens hun jeugd. Inmiddels hebben sommige vrouwen ontdekt dat hun 'hervonden herinneringen' vals waren.
Defect geheugenmechanisme
Vrouwen die zich dingen spontaan herinneren, blijken vaak last te hebben van een defect geheugenmechanisme. Volgens Geraerts zijn hun herinneringen wel gebaseerd op de waarheid, maar hebben deze mensen moeite met het dateren van de gebeurtenissen. "Ze denken bijvoorbeeld dat ze deze herinnering twintig jaar kwijt geweest zijn, terwijl ze er in werkelijkheid twee jaar geleden met hun partner over hebben gesproken."
Ook hier is volgens Geraerts geen sprake van verdringing. De oorzaak voor dit defecte geheugenmechanisme is niet bekend. "Maar de conclusie is helder", beweert de onderzoekster. "Verdringing bestaat niet, er zijn slechts nu gecreëerde en verkeerde gedateerde herinneringen."
De jonge Geraerts rondde haar promotie-onderzoek in slechts twee jaar af. Binnenkort gaat ze zich via een postdoc verder verdiepen in het onderwerp. Ze doet dat in samenwerking met de prestigieuze Amerikaanse universiteit Harvard.
Deel deze pagina
»
»
»