Door NOS-correspondent Rop Zoutberg
De zuidgrens van Europa is een broze muur die eigenlijk steeds opnieuw opgelapt moet worden. De scheuren worden haastig dichtgemetseld maar de volgende zijn alweer zichtbaar.
Zo kun je verwachten dat wanneer het de EU lukt op de een of andere manier de stroom vluchtelingenbootjes richting Canarische Eilanden te stoppen, het alleen een kwestie van tijd is. Daarna zullen mensenmaffia's - die in de mensensmokkel een lucratievere business vonden dan in drugshandel - weer nieuwe routes aanboren.
Het is de laatste tien jaar eigenlijk niet anders gegaan.
Aangespoelde illegalen
Smokkelroutes tussen Afrika en Europa legden aanvankelijk de kortste weg af, vanaf de Marokkaanse noordkust naar Zuid-Spanje of richting Italiaanse eilanden in de Middellandse Zee. Deze weg over zee was halverwege de jaren negentig zowat probleemloos. Behendige smokkelaars wisten de grenspatrouilles te omzeilen en aangekomen op het vasteland begon de jacht op de aangespoelde illegalen.
De kentering volgde rond de eeuwwisseling met de installatie van een peperdure hightech Europese grensbewaking. Radarposten detecteren sindsdien ieder ongeregistreerd notendopje dat wel eens Afrikaanse immigranten aan boord kan hebben. In combinatie daarmee - en in ruil voor forse economische hulp en investeringen - ging ook Marokko ernst maken met de controle van haar territoriale wateren. De botenstroom zakte als gevolg daarvan dramatisch in.
Spanje haalde opgelucht adem, althans even. Want onvermijdelijk verplaatste de vluchtelingenroute zich deels richting Libië en ook naar de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla. De metershoge hekken om beide enclaves werden met name de afgelopen twee jaar toneel van dramatische bestormingen door Afrikaanse vluchtelingen.
Zeker 13 immigranten kwamen daarbij om het leven waarna in een geschrokken reactie ook deze bres in de Europese muur werd 'dichtgesmeerd'. Hekken werden nog hoger en pal voor het gaas werden prikkeldraadvalstrikken aangelegd.
En ook dat hielp maar korte tijd.
Ongekende hoeveelheden
Het doel van Afrikaanse gelukszoekers zijn nu de Spaanse Canarische Eilanden. Een tocht die de boten aanvankelijk vanaf de Westelijke Sahara maakten. Daarna vanaf Mauritanië. En nu vanuit Senegal, wat een afstand van 1200 kilometer over zee betekent. Het gaat dit jaar met ongekende hoeveelheden. Zeker zesduizend Afrikanen kwamen aan op de toeristenstranden, ruim het twintigvoudige als je het vergelijkt met de eerste helft van vorig jaar.
In feite hebben Spanje noch de Europese Unie een adequaat antwoord op zo'n grote toevloed. Weliswaar bestaat met een aantal Afrikaanse landen een zogenaamde terugkeerprocedure, waardoor vluchtelingen teruggestuurd kunnen worden naar landen van herkomst. Maar met veel landen bestaan dergelijke afspraken eenvoudigweg ook niet.
Daardoor eindigen veel illegalen uiteindelijk met een enkele reis naar Spanje, naar het Europese vasteland. Weliswaar met een uitwijzingsbevel op zak. Maar dat betekent in de praktijk de illegaliteit in. Vanuit andere EU-lidstaten komt inmiddels kritiek op het Spaanse beleid ten aanzien van de Afrikaanse immigranten.
Hulp
Een aantal Europese landen, waaronder Nederland, heeft Spanje nu hulp toegezegd om kustwateren rond de eilanden beter af te schermen. Het is voor het eerst dat de EU gezamenlijke controles op volle zee gaat uitvoeren. De vraag blijft echter of Europese patrouilles in de praktijk iets kunnen uitrichten wanneer op gammele boten vol immigranten stuiten.
»
»
»