Het lijkt moeilijk te rijmen met de ingetogen volksaard van de Tsjechen: een keiharde verkiezingsstrijd compleet met fysiek geweld, forse beschuldigingen en de dreiging van rechtszaken over en weer. Toch voeren deze ruzies de boventoon in de campagnes van de afgelopen weken.
De vraag is welk effect dat zal hebben op de 8,2 miljoen stemgerechtigde Tsjechen die vrijdag en zaterdag een nieuw parlement kiezen.
De peilingen voorspellen een nek-aan-nek race tussen de regerende centrumlinkse sociaal-democraten (CSSD Sociaal Democratische Partij) en de centrumrechtse oppositiepartij (ODS Democratische Burgerpartij). Beide partijen zouden kunnen rekenen op ongeveer 25 procent van de stemmen.
Barbaar vs. Bulldozer
Zonder overtuigende meerderheid moeten beide grote partijen op zoek naar een coalitiepartner om te kunnen regeren. Samen een 'grote coalitie' smeden, zoals in Duitsland, zit er echter niet in, al was het maar omdat de leiders van beide partijen elkaar niet kunnen uitstaan.
ODS-voorman Topolanek, alias 'de Barbaar' dankt zijn bijnaam aan het feit dat hij geen blad voor de mond neemt. Premier Paroubek van de regerende sociaal-democraten kent al net zo'n fijnzinnige geuzennaam: 'de Bulldozer', vanwege zijn compromisloze wijze van regeren.
Tussen de Bulldozer en de Barbaar wil het maar niet vlotten. Bij een televisiedebat vorige week weigerde Topolanek zijn rivaal Paroubek de hand te schudden. Paroubek zal er niet rouwig om zijn geweest: hij diende een klacht in tegen Topolanek wegens smaad, omdat de ODS-voorman hem er tijdens datzelfde debat van had beschuldigd zich in te laten met de Tsjechische maffia.
Vlaktaks
Maar het onderlinge wantrouwen is niet alleen persoonlijk: de inhoudelijke standpunten van beide partijen liggen zo ver uiteen dat een coalitie bij voorbaat lijkt uitgesloten.
De sociaal-democraten van CSSD, die sinds 1998 aan de macht zijn, hebben het behoud van de verzorgingsstaat tot hun belangrijkste programmapunt gemaakt. De conservatieve liberalen van ODS willen op hun beurt een uniform belastingtarief invoeren van 15 procent, de zogeheten vlaktaks, en alle andere belastingen afschaffen.
Ook op het gebied van de buitenlandse politiek kunnen CSSD en ODS het niet eens worden. De uitgesproken pro-Europese sociaal-democraten willen de euro introduceren in Tsjechië in 2010. De eurosceptische ODS houdt die boot af, en verzet zich tegen een verdere Europese integratie.
Tegen deze achtergrond spelen de kleinere partijen opeens een belangrijke rol in de aanstaande coalitievorming.
De Groenen
Mogelijk ligt daarin een sleutelrol voor een frisse nieuwkomer in de Tsjechische politiek: de Groene Partij (SZ), die verrassend op de vierde plaats staat met ruim 10 procent van de stemmen. Als de peilingen kloppen, zal het voor het eerst zijn dat een groene partij in het Tsjechische parlement haar intrede doet.
Tot voor kort stonden de Groenen bekend als een ongeorganiseerd bolwerk van hippies en vage linkse elementen, maar sinds de prominente zakenman Martin Bursik het roer overnam, kan de partij rekenen op een groeiende aanhang. Vooral onder het stijgende aantal hoogopgeleide jonge Tsjechen met geld en idealen doet de mengeling van milieu en liberale ideeën het goed.
Maar vooral het feit dat de Groenen als relatief jonge partij nooit zijn beschadigd door corruptie is voor veel kiezers aantrekkelijk. Vergaande beschuldigingen van corruptie aan het adres van de regerende partijen, zoals CDDS, zijn hardnekkig, en veel Tsjechen zijn de schandalen meer dan beu. Voor oud-president Vaclav Havel was het zelfs reden om zijn steun voor de Groenen kenbaar te maken.
De Communisten
Pikant is de mogelijke rol die de communisten na de verkiezingen kunnen spelen. Volgens de peilingen staat de Tsjechische Communistische Partij (KSCM), die vooral nog populair is onder ouderen, op de derde plaats met bijna 20 procent van de stemmen. Het idee van communisten met politieke invloed ligt in Tsjechië heel gevoelig.
De Tsjechische communisten hebben zich na 1989 als een van de weinigen in Oost-Europa niet hervormd: ze behielden hun naam, en hebben nooit officieel gebroken met hun beladen verleden. Daarom gelden ze nog altijd als paria van de Tsjechische politiek.
De sociaal-democratische leider Paroubek lijkt zich daar weinig van aan te trekken: hij flirt openlijk met de Communistische Partij. Ze uitnodigen om mee te regeren gaat hem weliswaar te ver, maar hij is wel bereid met ze te praten over een sociaal-democratisch minderheidskabinet dat met gedoogsteun van de communisten kan doorregeren.
Een mogelijke terugkeer van de communisten in het centrum van de macht is voor veel Tsjechen moeilijk te verkroppen. Samen met andere prominenten schaarde oud-president Vaclav Havel zich de afgelopen weken achter een anti-communistische campagne.
Ook ondernemers dragen hun steentje bij: keizers die kunnen bewijzen dat ze NIET op de communisten zullen stemmen, worden financieel beloond. Wie een dezer dagen een leeg biljet van de Communistische Partij inlevert bij Rock Point, een grote sportzaak in Praag, krijgt 20 procent korting op het gehele assortiment.
Deel deze pagina
»
»
»