Maandenlang was hij in Nederland één van de allergrootste pleitbezorgers van de Europese Grondwet. Atzo Nicolaï, VVD-staatssecretaris voor Europese Zaken, probeerde met verve iedereen te overtuigen dat een Europese Grondwet de Europese Unie van tenminste 25 landen beter bestuurbaarder zou maken.
Maar de Nederlandse bevolking dacht daar anders over. Tijdens het raadplegend referendum op 1 juni 2005 zei 61,6 procent "nee" tegen Europa. De opkomst was hoog: 62,8 procent.
Nu, precies een jaar geleden, blikt Nicolaï terug. "Het lijkt misschien hypocriet. Maar van mij had die Grondwet nooit gehoeven. Ik heb het altijd hard verdedigd. Maar die pretentie van de Grondwet werkt precies averechts."
Gebaar
De dreun kwam wel hard aan, geeft hij toe. "De bevolking was veel negatiever dan we hadden verwacht." Maar Nicolaï heeft nooit serieus overwogen af te treden. "Als mens is het wel door mijn hoofd geschoten of het niet zou helpen als ik een gebaar zou maken... Maar ik kwam tot de conclusie dat dat niet zo was."
In het kabinet is er ook nooit over aftreden gesproken. "We zijn snel aan de slag gegaan." Via internet is de bevolking bij voorbeeld gevraagd wat Nederland nu wél wil met Europa.
Zo'n 100.000 mensen hebben gereageerd op het onderzoek Nederlandineuropa.nl. En wat blijkt? Zo'n 65 procent vindt dat de bestaande Europese regels en verdragen aan herziening toe zijn.
Zelfs 50 procent van de mensen die hebben gereageerd, vindt dat dat ook wel via een Grondwet kan. Zo'n 40 procent vindt een Grondwet niet nodig.
In de koelkast
Nicolaï staat er niet om te springen en voorlopig hoeft het ook niet. De Europese leiders hebben namelijk vorige week besloten de Grondwet een jaar in de koelkast te zetten. Na dit jaar bedenktijd kan weer gewerkt worden aan een nieuw Europees verdrag.
De staatssecretaris resoluut: "We moeten echt niet meer terug naar die Grondwet. Ook niet met een nieuwe rode strik er om heen. Okë, dat is lastig voor landen die al wel ja hebben gezegd. Maar het moet niet gebeuren."
Minister Bot van Buitenlandse Zaken noemde onlangs de Grondwet zelfs "dood". Die anti-houding van de Nederlandse regering ergert de voorzitter van de Europese Commissie Barosso. "Je doet andere lidstaten te kort," zei Barosso woensdag in Netwerk.
Gedoe
Maar wat is dan wel de rol van Nederland in Europa? Nicolaï heeft zijn visie opgeschreven in een 99-pagina tellend boekje met de titel 'Nederland Europa, van droom naar daad', dat vanavond wordt gepresenteerd. "We moeten vooral naar bestaande wetten kijken,'' zegt hij. "Er moet bij voorbeeld veel beter gekeken worden naar wat het nationale parlement doet en wat Europa moet doen, zonder al dat gedoe."
»
»
»