Montenegro heeft met een nipte meerderheid vóór afscheiding van Servië gestemd. Dat heeft de voorzitter van de referendum-commissie, Frantisek Lipka, bekendgemaakt op een persconferentie.
Volgens Lipka heeft 55,4 procent van de bevolking voor afscheiding gestemd. De definitieve uitslag van het referendum wordt in de loop van de dag verwacht.
Voor EU-erkenning van een onafhankelijk Montenegro was een meerderheid van 55 procent nodig. De opkomst was met 86,3 procent hoog.
Bij de eerste prognoses van de uitslag gingen feestvierende jongeren de straat op in het centrum van Podgorica, de hoofdstad van Montenegro. De tegenstanders van onafhankelijkheid hebben hun nederlaag niet erkend. Zij wachten de definitieve cijfers af.
Gedwongen unie
In de jaren negentig probeerde Brussel de landen al bij elkaar te houden en dwong Montenegro zich neer te leggen bij een unie met Servië die drie jaar zou moeten blijven bestaan. Sinds 1993 is Montenegro verenigd met Servië in een losse statenbond.
Na die drie jaar zou in een referendum worden besloten of men samen verder wilde. Maar op dat moment, tien jaar geleden, was er nog steeds onenigheid over het opdelen van het land. Omdat de spanningen tussen de etnische groepen hoog opliepen (43 procent ziet zich als Montenegrijn en verder wonen er naast de Serviërs nog Kroaten, Albanezen, Bosnische moslims en Roma), werd het besluit over een eventuele splitsing weer in de ijskast gezet; het referendum werd tien jaar uitgesteld.
Identiteit
De landen hebben het staatshoofd en leger gemeenschappelijk en de taal en cultuur van beide landen lijken ook sterk op elkaar. Toch is een eigen identiteit sinds het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië steeds belangrijker geworden.
Montenegro is nog steeds verdeeld over het onafhankelijkheidsplan. Een derde van de bevolking is Servisch. De Serviërs willen niet worden losgetrokken van hun moederland, terwijl veel Montenegrijnen de Serviërs liever kwijt dan rijk zijn en op eigen benen willen staan.
De Europese Unie ziet weinig in een onafhankelijk Montenegro, met zijn slechts 620.000 inwoners, waarvan een (groot) deel zich bezighoudt met smokkel.
Songfestivalrellen
Dat de keuze gevoelig ligt, bleek bijvoorbeeld uit de afvaardiging van het land naar het Eurovisie Songfestival. Een Montenegrijnse band zou eigenlijk naar Athene gaan, totdat de Serviërs en Montenegrijnen ruzie kregen, omdat de Montenegrijnse juryleden alleen op hun 'eigen' band hadden gestemd. De Servische juryleden hadden hun stemmen wel eerlijk verdeeld over beide landen.
De commotie rond het Nationaal Songfestival was zelfs groter dan de aandacht voor het overlijden van Slobodan Milosevic, dezelfde dag. Na de rellen besloot het land helemaal geen inzending te sturen.
Economisch
Degenen die zondag voor de onafhankelijkheid gaan stemmen, voeren vooral de economische situatie aan als argument. Montenegro heeft een inflatie van 1,6 procent, terwijl die in Servië maar liefst 20 procent is. Tegenstanders zijn juist bang voor stijging van de prijzen door importheffingen. Ook zouden Servische voorzieningen zoals universiteiten en ziekenhuizen moeilijker toegankelijk worden. Een andere vraag die wordt gesteld is of het kleine landje met 600.000 inwoners wel levensvatbaar is.
Ook Montenegrijnen in het buitenland konden stemmen. Donderdag zijn de expats massaal ingevlogen naar hun land van herkomst om zondag te kunnen stemmen. Het gaat om voorstanders van de onafhankelijkheid, die zijn overgekomen met behulp van de Montenegrijnse regering. Deze beschuldigde de ambassade van Servië-Montenegro ook van tegenwerking, omdat de ambassade juist tegenstanders zou laten invliegen.
»