In een ziekenhuis in Massachusetts is de Amerikaanse econoom John Kenneth Galbraith overleden. Hij werd 97 jaar. In de jaren vijftig, zestig en zeventig was hij een van de invloedrijkste en meest gelezen economen.
Galbraith werd geboren in Canada. Nadat hij aan de Universiteit van Californië was afgestuurd, werd hij in 1937 Amerikaans staatsburger.
Als adviseur van de Amerikaanse regering deed hij aan het eind van de Tweede Wereldoorlog onderzoek naar de strategische bombardementen op Duitse en Japanse steden.
Daarbij werden alle grotere steden in puin gelegd om de bevolking te demoraliseren en zo het einde van de oorlog naderbij te brengen. Galbraith concludeerde dat de voordelen niet opwogen tegen de kosten en dat de bombardementen de Duitse en Japanse capitulatie niet hadden versneld.
Harvard
Galbraith was als uitgever van het blad Fortune toen al een prominente Amerikaan. Vanaf 1949 was hij hoogleraar economie aan de Harvard Universiteit.
Hij publiceerde daarna ruim dertig boeken en meer dan 1000 artikelen en was een naaste adviseur van de Democratische presidenten Truman, Kennedy en Johnson. Kennedy benoemde hem tot ambassadeur in India.
Overigens was hij de eerste om te benadrukken dat zijn invloed in het Witte Huis niet moest worden overdreven. "Kennedy was blij om mij in zijn regering te hebben. Zeker, maar dan wel op een geschikte afstand, zoals in India", schreef hij in zijn memoires.
Als econoom trad Galbraith in de voetsporen van de Britse econoom Keynes. Net als Keynes zag hij een grote rol voor de overheid in de economie.
Maar waar Keynes de nadruk legde op overheidsinvesteringen om in tijden van laagconjunctuur de economie aan te zwengelen, schreef Galbraith over de rol van de overheid in een economie van overvloed.
Bestseller
Zijn belangrijkste werk werd The Affluent Society uit 1958. Door zijn toegankelijke stijl en aansprekende thema's werd dit werk een bestseller.
Kern van zijn theorie was dat de Verenigde Staten economische groei te eenzijdig definieerden als materiële productiegroei in de particuliere sector. Dit leidde tot een situatie van 'private rijkdom en economische armoede'.
Volgens Galbraith werden de Verenigde Staten door het dominante bedrijfsleven overstelpt met een overvloed aan nieuwe producten, waaraan in feite weinig behoefte was, zoals elektrische tandenborstels en zonvakanties.
Onderwijs
Doordat de overheid te weinig investeerde was er gebrek aan essentiële zaken als zorg, onderwijs en infrastructuur en leefden veel mensen in armoede. Typerend was volgens Galbraith dat er luxueuze auto's werden geproduceerd, maar er onvoldoende goede wegen waren om op te rijden.
In Nederland werd Galbriath's theorie omarmd door de Wiardi Beckmann Stichting onder leiding van zijn directeur J.M. den Uyl. Later als PvdA-leider en minister-president zou Den Uyl proberen de ideeën van Galbraith ten uitvoer te brengen.
Deel deze pagina
»