Door Margriet Brandsma, NOS-correspondent in Berlijn
"Uw dochter solliciteert naar een baan in Duitsland. Ze wordt afgewezen. Later hoort u dat een zwarte vrouw uit Somalië de baan heeft gekregen. Wat doet u?"
Het is een vraag waar de Stammtisch, de Duitse variant op de borreltafel, wel raad mee zou weten. Net als trouwens: "Stelt u zich voor, uw meerderjarige zoon vertelt dat hij homoseksueel is en graag met een andere man wil samenleven. Hoe reageert u?"
Het zijn twee van de dertig vragen die moslims in de Duitse deelstaat Baden-Württemberg moeten beantwoorden als ze de Duitse nationaliteit aanvragen. De 'moslimtest' zoals het vragenformulier in de volksmond heet, is begin dit jaar ingevoerd en stuit op veel kritiek. Maar dat deert Heribert Rech niet, fier houdt hij aan zijn test vast.
Ongebruikelijke opvattingen
Rech is minister van Binnenlandse Zaken in Baden-Württemberg en hij geniet in Duitsland enige reputatie vanwege zijn ongebruikelijke opvattingen. Zo stelde hij eind vorig jaar voor om keren op de Autobahnen, de Duitse snelwegen, toe te staan. Volgens Rech een probaat middel tegen files omdat het automobilisten mogelijk wordt gemaakt rechtsomkeert te maken als een opstopping opduikt.
Dat idee van Rech is geen werkelijkheid geworden, de moslimtest wel. En hij verdedigt die met verve. Nee, van stigmatisering is geen sprake. De vragen zijn bedoeld als handvat voor ambtenaren die naturalisatie-verzoeken moeten behandelen, van een test in letterlijke zin is geen sprake.
En ja, het is nu eenmaal zo dat een niet onaanzienlijk aantal moslims van mening is dat de Duitse grondwet strijdig is met de Koran. Vandaar dat de test in eerste instantie aan moslims wordt voorgelegd. En natuurlijk, als bij een niet-moslim twijfel bestaat over de wil om Duitse normen en waarden tot de zijne te maken, moet hij óók de test afleggen. Maar ja, dat gebeurt niet zo vaak.
Per jaar vragen zo'n 15.000 tot 20.000 buitenlanders in Baden-Württemberg de Duitse nationaliteit aan. Voor het overgrote deel zijn dat Turken. Het is nog te vroeg om te kunnen zeggen of dat aantal sterk zal teruglopen, tenslotte is het vragenformulier nog maar net ingevoerd. En als het aan de Duitse centrale raad voor de moslims ligt, is de test ook geen lang leven beschoren. De organisatie stapt naar de rechter en heeft een gerede kans op succes. "De test is in strijd met Europese richtlijnen tegen discriminatie," zegt bijvoorbeeld oud-rechter Ernst Gottfried Mahrenholz.
Sociaal gewenste antwoorden
Heribert Rech heeft ongetwijfeld goede bedoelingen met zijn moslimtest. Het hééft zin om mensen te vragen hoe ze tegenover kritiek op een religie staan, wat ze van dwanghuwelijken vinden, of ze aan de bel trekken als ze merken dat vrienden of bekenden een aanslag voorbereiden. Maar toch is zijn vragenformulier geen goed middel. Want wie persé Duitser wil worden, zal sociaal gewenste antwoorden geven.
En het ís discriminerend om de vragenlijst volledig toe te spitsen op moslims. Wat zou bijvoorbeeld paus Benedictus antwoorden op vragen als: "Welke beroepen mogen volgens u in géén geval door een vrouw worden uitgeoefend? Hebt u er moeite mee om de autoriteit van een vrouw te erkennen bij bepaalde beroepen?"
Het is maar goed dat Benedictus al Duitser is. In Baden-Württemberg zou hij het niet meer kunnen worden, schreef Der Spiegel spottend.
Deel deze pagina
»