Door Rop Zoutberg, correspondent van de NOS in Spanje
De nieuwe Terminal 4 van het internationale vliegveld Madrid Barajas ontvouwt zich als een bloem. Je kunt dat aan de zijkant van de indrukwekkende terminal inmiddels simpelweg T4 gedoopt - goed zien. De ontwerpers gebruikten voor de spanten een verloop in alle kleuren van de regenboog.
Zes jaar lang is er gewerkt aan het gebouw, dat vandaag werd geopend. 35 miljoen passagiers gaan jaarlijks gebruik maken van de installatie, vertelt Carlos Lamela, een van de twee architecten die we voor de T4 interviewen. Het is zijn levenswerk. "Nog nooit in de geschiedenis van Spanje hebben we dit soort gebouwen kunnen neerzetten", zo zegt Lamela. "Tien, vijftien jaar geleden was dit onmogelijk. We kunnen als Spanjaarden trots naar dit soort gebouwen kijken."
De hightech terminal, de fonkelnieuwe rondweg naar de T4 en de bulldozers markeren ook de allesoverheersende bouwwoede die Spanje momenteel in zijn greep heeft. Het zet het hele land op zijn kop. Kijk maar eens naar de waarde van het huizenbezit in Spanje: die steeg tussen 1991 en 2006 met ruim tweehonderd procent. Lage hypotheekrentes waren beslissend in dat proces.
Maar er speelt meer mee. De aan Spanje rijkelijk overgedragen Europese cohesiefondsen stuwden de bouw verder op.
Bakstenen
De sector werd een allesbeslissende factor: de handel in bakstenen werd zo de motor van de Spaanse economie. Hoe uitzonderlijk de situatie is, snap je als je naar de cijfers van
2005 kijkt. Op een bevolking van 44 miljoen Spanjaarden werden zeker 800.000 nieuwe woningen gebouwd. Trek dan de vergelijking met Nederland. Een kleiner land, met een ongeveer een derde aan inwoners. Toch kwam de huizenbouw in 2005 bij ons niet verder dan ongeveer 70.000.
Onvermijdelijk speelt in Spanje speculatie met grond en huizen een grote rol. Vooral aan de costa's tref je dat, waar de bakstenen zich vermengen met drugshandel en witwaspraktijken. Daarbij zie je dat de maffia steeds vaker vertakkingen richting Oost-Europa hebben, maar zelfs ook tentakels naar het keurige Nederland of Frankrijk.
Van een andere orde was de 'coup' van twee socialisten, die in 2003 verhinderden dat hun eigen partij het deelstaatbestuur van Madrid in handen kreeg. De zaak werd nooit helemaal opgehelderd, al zagen veel Madrilenen onmiddellijk de lange arm van de oppermachtige bouwlobby achter de affaire.
We filmen in het voormalige trainingsdorp van Real Madrid, waar vier immense kantoortorens komen. Je treft er dezelfde zee aan hijskranen aan als rond iedere gemiddelde Spaanse stad anno 2006. Dezelfde betonmolens draaien met tientallen gelijk aan de costa's; maar weinig plekken blijven gespaard.
Geluidsoverlast
In de aanvliegroute van Terminal 4 ligt het dorp Belvis del Jarama. De geluidsoverlast overschrijdt er de bij wet toegestane 65 decibel. "Soms gaan de toestellen zo laag dat het landingsgestel nog geeneens is ingeklapt", vertelt de burgemeester. Een oplossing van de overheid voor het probleem lekte inmiddels uit. Geen geluidswal. Geen inspraakprocedure à la Schiphol. Geen isolatie. Het hele dorp wordt de komende jaren simpelweg verplaatst.
»