Hij bood Israël excuses aan voor de holocaust en bond in eigen land de strijd aan met de vreemdelingenhaat. 'Broeder' Johannes Rau, Duits president van 1999 tot 2005, gaat de geschiedenis in als de verzoener van het herenigde Duitsland. Vrijdag, twee weken na zijn 75ste verjaardag, overleed hij na een ziektebed van 18 maanden.
Het presidentschap van Duitsland een ceremoniële functie was de kroon op Rau's carrière. De domineeszoon begon zijn politieke loopbaan als burgemeester van zijn geboortestad Wuppertal en was ook voorzitter van de sociaaldemocratische SPD.
In 1978 legde hij de eed af als premier van Noord-Rijnland-Westfalen, een post die hij 20 jaar bekleedde. In de dichtbevolkte regio ontpopte Landesvater Rau zich als een populaire politicus. Mede daarom bestempelde het Duitse blad Der Spiegel hem ooit als 'burgerkoning'. Als bondspremier in het industriële hart van Duitsland lag hij aan de basis van de fusie tussen de industriële aartsvijanden Thyssen en Krupp.
Excuses voor holocaust
In 1987 nam hij het in de Bondsdagverkiezingen tevergeefs op tegen zittend Bondskanselier Helmut Kohl. Zeven jaar later mislukte zijn poging Duits president te worden. Dat lukte wel in 1999. Op voordracht van bondskanselier Gerard Schröder won Rau het van twee vrouwelijke tegenkandidaten om zo de eerste SPD-president in 25 jaar te worden.
Rau was de eerste president van het herenigde Duitsland die vanuit Berlijn werkte. Vooral zijn staatsbezoek aan Israël in 2000 maakte veel indruk. In het Israëlische parlement bood hij als eerste Duitse president excuses aan voor de gruwelen van de holocaust. "Ik buig nederig voor hen die geen graven hebben waar ik hen om vergiffenis kan vragen", sprak Rau in zijn moederstaal. Het waren de eerste woorden Duits in de Knesset ooit.
Broeder Johannes
SPD-kopstuk Rau stak zijn christelijke wortels niet onder tafel. Als SPD-voorzitter brak hij met de traditie partijgenoten aan te spreken als 'kameraad'. Dat leverde hem al snel de bijnaam 'broeder Johannes' op. Rau maalde daar niet om. "Ik ben er aan gewend geraakt", schreef hij twee jaar geleden. "Als mensen twijfelen of ze me met 'excellentie' of 'meneer de president' moeten aanspreken, kunnen ze gewoon Broeder Johannes zeggen."
Omstreden
Als staatshoofd schuwde Rau het niet politieke standpunten in te nemen, wat de politieke partijen hem niet altijd in dank afnamen. Verwijzend naar de medische experimenten in de Nazi-concentratiekampen keerde hij zich tegen genetisch onderzoek.
Verzoener Rau nam het ook op voor de allochtone gemeenschap in Duitsland. Hij zag niets in een verbod op hoofddoekjes en drukte de Duitsers veelvuldig op het hart verdraagzaam te zijn. "Ik wil de president van alle Duitsers zijn en het aanspreekpunt voor eenieder die zonder Duits paspoort bij ons woont of werkt", zei hij bij zijn installatie als president.
Deel deze pagina
»
»
»