door Rop Zoutberg, correspondent van de NOS in Madrid
Madrid is eruit. Vermoedelijk nog deze week presenteert de Spaanse premier, de socialist José Luis Zapatero, zijn plannen voor het Catalaanse statuut. Volgens dit nieuwe verdrag tussen Catalonië en Madrid krijgt de deelstaat meer geld voor zelfbestuur. Ook gelden de Catalanen vanaf nu als "een nationaliteit" temidden van de andere Spaanse regio's. Met het akkoord wordt een al jaren durende discussie afgesloten.
De ontwerptekst waarover Zapatero het eens werd met de gematigde Catalaanse partij Convergència i Unió (CiU) is vooral belangrijk omdat het een blauwdruk neerlegt voor de andere Spaanse deelstaten. Ook zij kunnen straks meer geld verwachten en ook competenties krijgen binnen internationale overlegorganen.
Belangrijke ontwikkeling
Spanje zet door het akkoord over het Catalaanse statuut een belangrijke ontwikkeling in het hele land in beweging. De staatkundige verhoudingen veranderen voor het eerst sinds eind jaren zeventig, toen het democratische Spanje een grondwet kreeg en een serie verdragen met de deelstaten sloot.
Sindsdien beslissen de Spaanse regio's voor een groot deel zelf over de financiering en bestuurlijke inrichting van hun gebieden. In sommige gevallen gaat de mate van zelfbestuur nog iets verder. In Catalonië en in Baskenland bijvoorbeeld beschikt het deelstaatbestuur zelfs over een eigen politiemacht.
Door de grote mate van autonomie van de deelstaten is Spanje onvergelijkbaar met ieder ander land ter wereld. Met daarbij de nieuwe afspraken over grotere zelfstandigheid voor alle regio's rekt het land de grondwet zelfs nog iets verder op. Spanje gaat meer en meer uit federaties bestaan en een bestuurlijke inrichting zoals Duitsland krijgen. Al gaat deze vergelijking niet helemaal op: de macht van de deelstaten is al groot en wordt invloedrijker dan die van de Duitse 'Länder'.
Politieke meesterzet
Het akkoord tussen de PSOE van Zapatero en de Catalaanse CiU wordt in Spanje gezien als een politieke meesterzet van de premier. Zapatero kan nu rekenen op de steun van meer nationalistische partijen zoals de Baskische PNV.
Ook schakelde de premier door zijn principe-akkoord de grote conservatieve oppositiepartij Partido Popular (PP) voorlopig uit. Deze partij vindt dat de plannen voor het nieuwe statuut te ver gaan en eiste een referendum.
Maar in de praktijk kan de PP nog maar weinig doen wanneer Zapatero de andere partijen eenmaal achter zijn voorstellen heeft. Tot overmaat van ramp groeit binnen de normaal zo eensgezinde PP verdeeldheid over de kwestie.
Gevolgen
De gevolgen van het pact tussen PSOE en CiU reiken zelfs nog iets verder. Het is Zapatero gelukt zijn lastige regeringspartner, de partij Republikeins Links van Catalonië (ERC), opnieuw in het gareel te krijgen.
Door het brede akkoord kan de ERC immers niets anders dan slikken of stikken. Zapatero glimlachte breed toen hij maandag tegenover de televisiecamera's Artur Mas, leider van CiU, in de armen sloot. Zijn herverkiezing als premier over twee jaar is weer iets dichterbij.
De Catalanen spreken zich naar verwachting nog vóór deze zomer in een volksraadpleging uit over hun nieuwe statuut. Een simpele meerderheid van stemmen is dan voldoende.
Deel deze pagina
»