"De grondwet is dood." De diagnose van de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot laat geen enkele ruimte meer voor twijfel. Na het 'nee' in Nederland zal de grondwet door het Nederlandse kabinet niet opnieuw aan de kiezer worden voorgelegd. Er is er dus geen toekomst meer voor de tekst waar de regeringsleiders zo lang op hebben gezwoegd.
Vorig jaar juni werden de regeringsleiders het eens over een denkpauze. Die denkpauze is nu vooral in alle stilte verlopen. Toch is duidelijk geworden dat steeds meer Europese politici er van doordrongen dat de 'oude' grondwet geen toekomst meer heeft. Op de vraag 'wat dan wel?' heeft men dan nog steeds geen antwoord.
De Nederlandse minister Bot voelt helemaal niets voor "snelle oplossingen" of pogingen om "de krenten uit de pap te halen". Maar helemaal niets doen is voor Bot ook geen oplossing. De grondwet werd geschreven omdat een Unie van 25 landen niet zou kunnen functioneren met de spelregels voor een club van 15 landen. De Unie zou onbestuurbaar worden en daarom zou ook nu de grondwet in de ijskast ligt, er nagedacht moeten worden over wat er dan wel moet gebeuren. "De denkpauze moet leiden tot nieuwe oplossingen."
Chirac
Bot wil de komende tijd nadenken over praktische oplossingen, gebaseerd op het huidige verdrag. De Franse president Jaques Chirac lijkt zich daar bij aan te sluiten. Chirac stelde vorige week voor om "de noodzakelijke beslissingen te nemen voor de verbetering van de werking van de instellingen op basis van de bestaande verdragen." Maar evenals minister Bot legt ook hij niet verder uit wat dan die verbeteringen zouden moeten zijn.
De Franse minister Nicolas Sarkozy, een mogelijke kandidaat om Chirac op te volgen, zei deze week dat hij de grondwet wil uitkleden tot de essentie. Zo´n klein verdrag zou dan ook niet in een referendum aan de burgers hoeven worden voorgelegd. Het zou dan kunnen gaan om het instellen van een nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, een permanente voorzitter van de Unie, een diplomatieke dienst voor Europa en een kleine Europese Commissie.
Ook de Nederlandse europarlementariër Max van de Berg (PvdA) voelt daar wel voor. Volgens hem kunnen er stukken van de grondwet worden ingevoerd zonder dat het huidige verdrag gewijzigd hoeft te worden. Maar de nieuwe Duitse bondskanselier Angela Merkel verzet zich daar weer tegen. Zij waarschuwde in Der Spiegel onlangs niet "aparte delen van de grondwet in werking te stellen en andere te laten vallen, zonder te weten waar men heen wil. Daardoor wordt het evenwicht verbroken." Zij zal blijven ijveren voor een grondwettelijk verdrag.
Parlement
Dat voorstel ligt deze week ook voor in het Europees Parlement. De Oostenrijkse Groene afgevaardigde Voggenhuber en zijn liberale collega Duff willen de stilte doorbreken met een serie van nationale parlementaire debatten die zouden moeten uitmonden in een andere tekst. Zo zou bijvoorbeeld om de Nederlandse kiezers tegemoet te komen de regels voor het stabiliteitspact kunnen worden aangescherpt. Uiteindelijk zou een nieuwe tekst dan in een Europees referendum worden voorgelegd aan de bevolking. Volgende week moet het voltallige parlement met deze aanbeveling instemmen.
Deze parlementariërs bekritiseren dan weer het pleidooi van de Belgische premier Guy Verhofstadt voor een Verenigde Staten van Europa. Verhofstadt meent dat antwoord op de vertrouwenscrisis in Europa niet minder, maar juist meer Europa is. Hij stelt voor om om in Europa een kerngroep te vormen op basis van de landen die de euro hebben ingevoerd. Ook de Franse president Chirac voelt daar wel voor. Maar de europarlementariërs niet. Zij verzetten zich tegen "iedere suggestie dat coalities van bepaalde lidstaten zouden moeten worden gevormd buiten het EU-systeem."
En zo rommelt Europa fijn verder. De denkpauze loopt weliswaar in juni af, maar Europa heeft meer tijd nodig. De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken Plassnik en voorzitter van de Unie zei vorige week dat ze het de komende zes maanden eens wil worden over "gezamenlijke stappen".
Deel deze pagina
»