Door NOS-correspondent Rop Zoutberg
Wat voor een buitenstaander klonk als een te lang betoog tijdens een saaie militaire bijeenkomst is als een mokerslag aangekomen. Wanneer de Spaanse deelstaat Catalonië een te grote onafhankelijkheid krijgt, dan is het leger verplicht om in te grijpen.
Dat vindt luitenant generaal José Mena Aguado van de Spaanse landmacht. De hoge militair kreeg amper tijd zijn woorden verder toe te lichten. Onmiddellijk na zijn toespraak werd Mena voor spoedoverleg op het ministerie van Defensie in Madrid ontboden.
Is het zo erg om in een nieuwjaarstoespraak te refereren aan de plicht van het leger om de eenheid van het land te bewaren? In Spanje wel. Immers de keren dat de soldaten hun verplichtingen al te letterlijk namen liep het steeds verkeerd af.
Franco
Bijvoorbeeld in 1936, toen de nog piepjonge generaal Francisco Franco zijn land in een bloederige burgeroorlog bracht. Ook toen was het excuus de eenheid van Spanje. Na de oorlog volgde een kille dictatuur, die pas met de dood van generalísimo Franco en talloze politieke tegenstanders verdween.
Maar daarna leken de gevaren voor de democratie allerminst geweken. Precies een kwart eeuw geleden, op 23 februari, bestormden militairen het congres bij een achteraf kolderiek verlopen staatsgreep. Daarbij vielen deze keer gelukkig geen doden.
Toch liet de gebeurtenis opnieuw diepe indruk achter. Het leger, daar kon je kennelijk niet blindelings op vertrouwen. Democratie of niet. Ziedaar ook de handen vol zout die luitenant generaal Aguado over de nog altijd open wonden van burgeroorlog, dictatuur en staatsgreep strooide.
Grondwet
"Het is mijn plicht te waarschuwen voor de ernstige consequenties van een nieuw statuut voor Catalonië", aldus Aguado. "Wanneer de grenzen van de grondwet worden overschreden dan zullen de strijdkrachten de eenheid van Spanje moeten verdedigen."
De uitspraken leidden inmiddels tot grote verontwaardiging bij de meeste politieke partijen. Ook de Spaanse legertop, zich wel bewust van de gevoeligheden, reageerde in een officiële verklaring geschokt op het wapengekletter.
Vreemd genoeg kwam alleen de conservatieve oppositiepartij Partido Popular (PP) met een begripvolle verklaring naar buiten. Volgens de PP is het logisch dat binnen de verhitte discussie rond het zogenaamde Catalaanse statuut grofweg de grondwet van de deelstaat ook het leger zich zorgen begint te maken.
Erfenis
Hoe dan ook werd dit weekend opnieuw duidelijk hoe premier Zapatero niet alleen met de loodzware erfenis van het leger te maken heeft. Vooral de kwestie rond de autonomie van het roerige Catalonië werd de ware molensteen om de nek van de socialistische regering.
De deelstaat wil een natie genoemd gaan worden en belastingen zonder tussenkomst van Madrid gaan verdelen. Zapatero moet hoe dan ook toegeven aan die roep om meer autonomie, al was het alleen maar omdat zijn minderheidsregering leunt op de Catalaanse nationalisten.
Anderzijds stelt de Spaanse grondwet wel degelijk paal en perk aan de groeidriften van de deelstaten. Maar het laat zich raden dat de premier een morrend leger liever buiten de discussie houdt. Acht dagen huisarrest is de voorlopige straf voor luitenant generaal José Mena Aguado. Maar bijna iedereen in Spanje gaat er van uit dat Mena nog deze week uit zijn functie wordt gezet.
Deel deze pagina
»
»
»