De Onderzoeksraad voor de Veiligheid, die onderzoek doet naar de brand op Schiphol, heeft een waarschuwing afgegeven voor de brandveiligheid in andere cellencomplexen. Volgens de raad moeten andere gevangenissen nagaan of zich daar hetzelfde kan afspelen als op Schiphol-Oost.
De raad, onder voorzitterschap van mr. Pieter van Vollenhoven, heeft het onderzoek naar de brand op Schiphol waarbij eind oktober 11 doden vielen, nog niet volledig afgerond. Maar de voorlopige conclusies zijn volgens de organisatie zo alarmerend dat besloten is een tussentijdse waarschuwing uit te geven.
De Onderzoeksraad dringt erop aan dat alle bestaande penitentiaire inrichtingen hun voorzieningen controleren, en zo nodig maatregelen treffen.
Mogelijke oorzaken
Omdat de rook zich tijdens de fatale nacht zo snel verspreidde, was het voor de gealarmeerde bewakers op Schiphol onmogelijk alle gevangenen te bevrijden. De Onderzoeksraad heeft de oorzaak van die snelle rookontwikkeling nog niet volledig kunnen vaststellen. Wel heeft de raad een aantal factoren op een rij gezet die mogelijk een rol hebben gespeeld.
* de constructie van het gebouw
De cellen zijn stalen containers, met daaromheen een buitenschil. Tussen de containers en de schil is er een loze ruimte, waarin de lucht vrij kan circuleren. De schil heeft aan één kant raamopeningen die niet voorzien zijn van glas. In de fatale nacht stond de wind op deze vleugelzijde. Omdat de wind via de raamopeningen in de schilruimte werd geblazen, ontstond in de ruimte overdruk.
* de hittebestendigheid van de celramen
De dubbele ramen met kunststof frame waren wellicht onvoldoende bestand tegen de hitte. Na het openen van de cel steeg de temperatuur zo snel dat de raamconstructie mogelijk is bezweken. In dat geval kon de overdruk in de schilruimte zich, via de brandende cel en de opengemaakte deur, in de gang ontladen. Dit kan de plotse luchtstroom verklaren, die grote hoeveelheden rook door de gang voerde.
* de inventaris van de cel
Mogelijk heeft de inrichting van de cel een rol gespeeld. Onduidelijk is nog welke materialen tot de enorme rookontwikkeling hebben geleid.
* het functioneren van brandveiligheidsvoorzieningen
De rook- en warmteafvoerinstallatie die in geval van brand automatisch in werking wordt gesteld, werkte niet. De installatie had de snelle rookverspreiding kunnen onderbreken.
* de geopende celdeur
Om een celdeur open bleef staan, kon de rook zich sneller verspreiden.
Naast bovengenoemde mogelijke oorzaken stelt de Onderzoeksraad ook vast dat de automatische ontgrendeling van de deur in de nooduitgang niet heeft gewerkt. Waarschijnlijk is dit niet van invloed geweest op het aantal slachtoffers, zegt de raad, maar in alle andere gevallen kunnen de gevolgen desastreus zijn.
Het zijn de eerste onderzoeksresultaten die na de brand op Schiphol naar buiten zijn gebracht. In totaal zijn vier verschillende instanties bezig met een onderzoek: het gaat om de Onderzoeksraad voor Veiligheid, de gemeente Haarlemmermeer, de Europese Organisatie ter bescherming van de Rechtspositie van de Gedetineerden (EORG) en het Openbaar Ministerie, in samenwerking met de marechaussee en de Rijksrecherche.
Dicht
Als het onduidelijk is of tijdelijke cellencomplexen veilig zijn, dan moeten ze dicht, zei PvdA-Tweede-Kamerlid Straub in een reactie op het rapport. De PvdA wil van Donner weten hoeveel tijdelijke cellencomplexen in gebruik zijn, en of de veiligheid van die cellen zijn onderzocht op de punten die de Onderzoeksraad noemt.
»
»
»