De onderhandelingen over de toetreding van Turkije tot de EU kunnen niet zo maar doorgaan als de schrijver Orhan Pamuk voor zijn uitspraken in een Zwitserse krant wordt veroordeeld. Dat stelt staatssecretaris Nicolaï (Europese Zaken).
De kans bestaat dat de Turkse schrijver op 16 december terecht moet staan voor 'belediging van de Turkse identiteit'. Daar staat maximaal drie jaar gevangenisstraf op. Pamuk stelde in het krantenartikel dat er dertigduizend Koerden en een miljoen Armeniërs zijn vermoord in Turkije. "Niemand durft daarover te spreken, behalve ik".
De aanklacht tegen Turkijes meest succesvolle auteur komt op een ongelukkig moment, stelt Nicolaï in De Volkskrant. Na jarenlange voorbereiding zijn begin deze maand de onderhandelingen over toetreding tot de EU begonnen.
Salman Rushdie
De vervolging van Pamuk, onder meer bekend van de roman Sneeuw, heeft de afgelopen weken tot meer verontwaardigde reacties geleid. Europees Commissaris Olli Rehn (Uitbreiding) zei de zaak te betreuren en bracht onlangs een bezoek aan Pamuk in Istanbul.
Salman Rushdie, die na een fatwah van de Iraanse ayatollah Khomeini in 1989 lange tijd moest onderduiken, wil dat de EU het voor Pamuk opneemt. Nicolaï is het daarmee eens. "Vrijheid van meningsuiting is de ziel van de Europese samenwerking. De EU moet zich tot het uiterste inspannen om te voorkomen dat Pamuk en anderen zoals hij in Turkije monddood worden gemaakt."
De zaak tegen Pamuk bewijst dat het hervormingsproces nog lang niet is afgerond, vindt de staatssecretaris. "Mocht het onverhoopt toch tot een veroordeling komen, dan zal dat zeker zijn uitwerking niet mogen missen op de onderhandelingen."
Genocide
Nicolaï, die Pamuk bij een bezoek aan Nederland binnenkort zal spreken, laat echter in het midden of het kabinet zal aandringen op het opschorten van de onderhandelingen met Ankara als de schrijver wordt veroordeeld. Een Kamermeerderheid van CDA en PvdA zou daar wel achter staan.
De staatssecretaris wijst er op dat er ook positieve ontwikkelingen zijn in Turkije. Zo is vorige maand voor het eerst in het openbaar gedebatteerd over het bloedbad onder Armeniërs tijdens de Eerste Wereldoorlog, toen Armenië nog onder het Turks-Ottomaanse rijk viel. Volgens Armeense nabestaanden is één miljoen doden nog een voorzichtige schatting. Armenië eiste onlangs bij de herdenking van het drama dat Turkije toegeeft dat het zich schuldig heeft gemaakt aan genocide.
"Het is van belang dat Turkije met zijn verleden in het reine komt. Natuurlijk kost zoiets pijn en moeite - Nederland kan daarover meepraten", aldus Nicolaï. "Maar de verwerking mag niet eeuwig blijven duren en juist een vrije en open gedachtenwisseling kan dit proces bespoedigen. Ook om die reden is vrijheid van meningsuiting onontbeerlijk."
»