Saddam Hussein heeft op de eerste dag van zijn rechtszaak voor het Speciale Iraakse Hof gezegd onschuldig te zijn aan de hem ten laste gelegde misdaden. Meteen op de eerste dag van het proces is de zitting verdaagd tot 28 november.
De belangrijkste reden om de behandeling van de zaak uit te stellen was dat veel getuigen niet waren komen opdagen, zei de Koerdische rechter Rizgar Mohammed Amin. Hij was kort voor de zitting benoemd als voorzitter van de vijfkoppige rechtbank. "Ze waren te bang om in het openbaar te getuigen. We zullen kijken hoe we daarmee moeten omgaan bij volgende zittingen", aldus Amin.
De zitting in Bagdad begon even voor half 12, ruim twee uur later dan gepland. Het proces werd op televisie uitgezonden, niet rechtstreeks, maar met een vertraging van ruim een half uur. Dit om te voorkomen dat Saddam er een show van zou maken of een boekje zou opendoen over zijn ooit hartelijke relaties met het Westen.
In zijn eerste verklaring maakte Saddam duidelijk de rechtbank niet te erkennen. "Ik houd vast aan mijn constitutionele rechten als de president van Irak", zei de 68-jarige oud-dictator. "Ik erken de instelling niet die jullie autoriteit heeft verleend en ik erken deze inbreuk niet. Wat gebaseerd is op onrechtvaardigheid is onrechtvaardig. Ik antwoord dit zogenaamde hof niet, met alle respect."
Arabier
Saddam Hussein werd de rechtszaal binnengeleid met een Koran in zijn hand. De oud-dictator maakt een kalme en zelfverzekerde indruk. Zeven andere verdachten werden tegelijkertijd berecht en zijn de rechtszaal binnengebracht. Ze zaten in drie kooiachtige hokken met halfhoge tralies.
Bij het vaststellen van de identiteit noemde Hussein het speciale hof een militaire rechtbank en vroeg hij de rechter "wie hij was". Saddams halfbroer Barsan al-Tikriti, die eveneens terecht stond, wilde zich niet laten identificeren. "Ik ben een Arabier", zei hij gevraagd naar zijn naam. Ook Saddam weigerde zijn naam te zeggen.
Na de korte verklaringen werd de zitting enige tijd geschorst vanwege problemen met de geluidsdoorgifte. Een aantal verdachten beklaagden zich erover dat ze geen kaffiyeh mochten dragen, de traditionele Arabische hoofddoek. Veel soennitische Arabieren schamen zich om zonder kaffiyeh in het openbaar te verschijnen. Na hun klacht kregen ze hoofddoeken van het rechtbankpersoneel.
Vervolgens werd de tenlastelegging voorgelezen. De vier misdrijven waarvoor Saddam en de zeven medeverdachten terechtstaan, zijn moord met voorbedachten rade, gevangenneming en het ontnemen van de bewegingsvrijheid, gedwongen deportatie en marteling.
De rechter maakte de verdachten duidelijk dat ze de doodstraf kunnen krijgen als ze schuldig worden bevonden. Behalve Saddam zeiden ook de andere verdachten onschuldig te zijn.
Dujail
Op de eerste dag kwam alleen een zaak uit 1982 aan de orde: de moord op 143 sjiieten in Dujail in 1982, na een mislukte aanslag op zijn leven. Behalve Saddam worden ook zeven anderen aangeklaagd voor de moorden in de stad. De zaak is als eerste in beeld, omdat daarvan het meeste bewijs is.
Mogelijk wordt Saddam later ook aangeklaagd voor de inval in Koeweit in augustus 1990 en de vervolging van de sjiieten die in 1991 na de Golfoorlog in opstand kwamen tegen het regime van Saddam. Ook de systematische vervolging van de moerasarabieren en de Koerden staan op de lijst van zaken die bij het tribunaal aan de orde kunnen komen.
Dood aan de crimineel
Irakezen keken massaal naar de rechtszaak op tv. Op sommige plaatsen gingen mensen de straat op. In Dujail eisten nabestaanden van de slachtoffers luidkeels de doodstraf voor de oud-dictator. 'We zullen niet rusten zolang hij nog leeft', 'dood aan de crimineel', 'de inwoners van Dujail eisen de executie van de tiran', stond op spandoeken te lezen.
In Tikrit, de geboorteplaats van Saddam, verzamelden zich juist aanhangers van de terechtstaande ex-leider om steun aan hem te betuigen. Ze droegen spandoeken rond met leuzen als 'Lang leve Saddam Hussein' en 'Weg met de bezetting en de marionettenregering'.
Bij het begin van het proces pleegden gewapende opstandelingen diverse aanslagen waarbij in totaal 13 doden vielen. Eén van de bommen ging af bij een beroemd beeld in Bagdad van de stichter van de hoofdstad, met wie Saddam zich vaak heeft vergeleken.
Verdaagd
De zitting werd verdaagd, omdat Saddams advocaat meer tijd wil om de bewijsstukken te bestuderen. De advocaten vechten ook de rechtmatigheid aan van het speciale tribunaal dat Saddam berecht. De vijf rechters zijn door de VS aangewezen en zijn daarom volgens de advocaten niet objectief.
Ironisch genoeg wordt Saddam berecht in een van zijn voormalige paleizen in Bagdad, in de huidige zwaarbewaakte groene zone van de stad. Het meubilair is vervangen en de levensgrote afbeeldingen van Saddam zijn verwijderd, maar de kroonluchters hangen nog.
Twee strafkamers van elk vijf rechters moeten zijn lot bepalen, maar het vonnis staat voor 99 procent vast: Saddam krijgt de doodstraf.
Deel deze pagina
»