De uitreiking van de Nobelprijs voor de Literatuur dreigt overstemd te raken door een schandaal. Eén van de leden van het Nobelprijscomité is opgestapt uit onvrede over de winnaar van vorig jaar, Elfriede Jelinek, en heeft verbitterd naar haar uitgehaald.
De dissident is de 82-jarige Knut Ahnlund. Hij doorbreekt met zijn kritiek het welhaast heilige Nobelprijs-protocol. Leden dienen onder geen beding uit de school te te klappen over de beraadslagingen van de Zweedse Academie. Ahnlund meent echter dat de Nobelprijs voor de literatuur zoveel van zijn glans heeft verloren door de toekenning aan Jelinek dat de reputatie van de prijs toch al te grabbel is gegooid.
Geweldspornografie
Ahnlund laat in het Svenska Dagbladet geen spaan heel van de Oostenrijkse feministische schrijfster. "Een terugkerend fenomeen in Jelineks werk is het enorme volume, dat in onwaarschijnlijk groot contrast staat tot de dunheid ervan als het om ideeën en visie gaat", schrijft hij in de Zweedse krant. De boeken volstaan met "clichés, vernederingen en geweldspornografie", stelt Ahnlund.
De Zweedse Academie roemde vorig jaar nog de "muzikale stroom van stemmen en tegenstemmen" in Jelineks boeken. Haar werk is vooral bekend vanwege de schokkende beschrijvingen van seksualiteit, pathos en conflicten tussen mannen en vrouwen.
De Academie is niet onder de indruk van de bittere woorden van de opgestapte collega. De secretaris van het 18-koppige genootschap, Horace Engdahl, wijst erop dat Ahnlund al sinds 1996 niet meer actief aan het werk van de Academie heeft deelgenomen. "Sindsdien is zijn plaats leeg, een bezoekje of drie, vier uitgezonderd, meestal op feestdagen."
Het comité geeft verder geen commentaar. Medelid Birgitta Trotzig wilde voor de Zweedse radio nog wel kwijt dat het incident "geen invloed zal hebben op het werk van de Academie". De Zweedse uitgever van Elfriede Jelinek begrijpt de kritiek niet en roemt nog eens de "moedige keuze"van de Academie vorig jaar. "Ze is een schrijfster met grote impact."
Rushdie
Maar Ahnlund staat niet helemaal alleen. Een eerdere dissident van de Academie, Lars Gyllensten, liet weten het met hem eens te zijn. Gyllensten stapte in 1989 op omdat de Academie geen steun uitsprak voor Salman Rushdie toen die moest onderduiken vanwege een Fatwa van de Iraanse Ayatollah Khomeini.
"Ik vond dat het voor mij niet de moeite van het lezen waard was, en ik heb haar toneelstukken en films ook niet gezien."
Favorieten
Of de woordenstrijd de reden is dat de Nobelpijs niet vorige week donderdag is uitgereikt, is niet bekend. Het uitsel verbaasde velen in de literaire wereld. Dinsdag kondigde het genootschap aan dat de uitreiking deze week wel doorgaat.
Onder de favorieten voor de prijs van zo'n 1 miljoen euro zijn dit jaar de Amerikanen Philip Roth en Joyce Carol Oates, de Canadese Margaret Atwood en de Somaliër Nuruddin Farah. Op sommige websites wordt ook geld ingezet op de Vlaamse auteur Hugo Claus, de Tsjech Milan Kundera en de Italiaan Claudio Magris. Maar ook Turkse, Koreaanse, Syrische en Zweedse auteurs zijn getipt. De bekendmaking in Stockholm vindt plaats om 13 uur.
Deel deze pagina
»