Is de Nederlandse monarchie nog houdbaar voor de toekomst in een snel veranderende samenleving? Over die vraag buigen wetenschappers zich op een tweedaags congres in Groningen. Aanleiding voor het congres is het 25 jarig-regeringsjubileum van koningin Beatrix.
Uit onderzoek blijkt dat het koningshuis nog onverminderd populiar is. Driekwart van de Nederlanders wil dat het land een monarchie blijft. Het koningshuis blijkt een belangrijke rol te vervullen als symbool van de natie in een snel veranderend Europa. In tijden van economische en politieke onzekerheid is de koningin de stabiele factor, vinden veel mensen.
Koningin Beatrix woonde zelf de openingsochtend van het congres bij. Overigens staat niet haar positie ter discussie, maar de functie van de monarchie in de huidige samenleving.
Koninginnen
Prof. Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), zei in zijn toespraak dat de positie van de monarchie in de afgelopen eeuw eerder versterkt is dan verzwakt. Dat heeft volgens hem te maken met het feit dat Nederland al meer dan honderd jaar koninginnen heeft.
De traditionele verbinding van het koningschap met het leger is vrijwel verdwenen en het moderne koningschap is in zijn publieke functie sterk sociaal van karakter geworden, meent Schnabel.
Aandacht en respect tonen, luisteren, meeleven, troosten en bewonderen, zijn eigenschappen die van de Koning worden verwacht. "En dat gaat vrouwen in het algemeen beter af dan mannen", aldus Schnabel. Het zou vrouwen een voorsprong in de uitoefening van het ambt geven, denkt hij.
Schnabel meent dat de constitutionele monarchie in Nederland een emotionele monarchie is geworden. De behoefte aan erkenning en medeleven is groter dan de wens tot idealisering van de Koning, zoals vroeger het geval was. Het leven van de Koning mag sterk lijken op het eigen leven. "Huwelijk, geboorte, echtscheiding, ziekte en dood zijn dragende elementen van de moderne monarchie geworden."
Ook de televisie is van grote invloed op het moderne koningschap. De televisie heeft de zichtbaarheid op de monarchie vergroot en heeft de koningin en haar familieleden fysiek dichtbij gebracht, aldus Schnabel.
"Wij zijn zelf het ernstige gezicht van de koningin, haar troostende hand of haar lach, we herkennen ons erin en het bevestigt ons in ons eigen gevoel. We hopen zelfs dat ze dat zal zeggen waar we onze mening in herkennen."
Symbool
Vice-voorzitter Tjeenk Willink van de Raad van State stelde in zijn toespraak dat de Koning een belangrijke bijdrage levert aan een levende democratie. "Niet ondanks, maar dankzij de grondwettelijke beperkingen die hem zijn gesteld".
Tjeenk Willink zei verder dat het gezag van de monarchie in de afgelopen 25 jaar is gegroeid, hoewel de vorst officieel geen macht heeft. "Maar dat is niet zonder risico, want macht en gezag moeten elkaar in een democratie naadloos aanvullen." Hij liet weten voor behoud van de koningin als lid van de regering te zijn.
In werkgroepen werd vanmiddag verder gediscussieerd, onder andere over de rol van de monarchie in Europees perspectief. Morgen, op de laatste dag van het congres, spreken onder anderen prof. Herman von der Dunk en prof. Dorien Pessers.
Deel deze pagina
»
»
»