Twee permanente leden van de VN-veiligheidsraad wisten in 1995 al weken van tevoren dat de Serviërs Srebrenica gingen veroveren. Ze verzuimden Nederland in te lichten. Dat heeft toenmalig minister van Defensie Joris Voorhoeve gezegd in het IKON-programma "Spraakmakende Zaken".
In juli 1995, maandag tien jaar geleden, viel de enclave waarna onder het oog van Nederlandse Dutchbat-militairen duizenden moslimmannen door de Serviërs werden afgevoerd. Later bleek dat ruim 7000 mannen zijn vermoord.
Voorhoeve kreeg de informatie over voorkennis bij de leden van de Veiligheidsraad een jaar na het bloedbad van de Militaire Inlichtingendienst (MIVD). Hij zegt niet om welke twee landen het gaat, maar uit eigen onderzoek van de IKON zou blijken dat het de Verenigde Staten en Groot-Brittannië waren.
De voormalige minister had de MIVD in 1996 zelf om de inlichtingen gevraagd. "Ik had hen gevraagd welke landen wat wisten voor de val van de enclave. Toen werd mij gerapporteerd dat in ieder geval twee grote leden van de Veiligheidsraad al wisten dat de Serviërs van plan waren de enclave binnen te vallen. Dat was begin juni 1995." Srebrenica viel een maand later.
Afgrijselijk
Nederland heeft zich laten gebruiken, vindt Voorhoeve. "Deze landen hadden hun informatie tijdig moeten delen met Nederland." Volgens de oud-bewindsman bestond er in de Veiligheidsraad geen effectieve wil om de 'safe havens' Srebrenica, Zepa en Gorazde overeind te houden. "Enkele grote leden hadden al voorgesteld de enclaves te ontruimen. Het nederlandse standpunt was: probeer te redden wat er te redden is."
Srebrenica was als enclave ingesloten door heuvels vanaf het begin militair onverdedigbaar volgens de oud-minister. "Ik dacht, we moeten er andere landen bij betrekken. Als er zes landen zitten, is dat een duidelijk teken richting de Serviërs: blijf van die enclave af." Andere landen bleken echter niet bereid militairen naar Srebrenica te sturen. "De een zei we hebben al vliegtuigen ter beschikking gesteld, de ander had binnenlandse problemen. Nederland was de enige die ja had gezegd. Er waren veel meer troepen nodig."
Voorhoeve noemt de val van de enclave en de gevolgen "afgrijselijk". Achteraf had hij meteen na de val moeten aftreden, meent hij nu. "Ja, achteraf was het goed geweest als ik ontslag had ingediend. Ik was als minister verantwoordelijk." Dat hij dat toen niet heeft gedaan kwam onder andere doordat de toenmalige premier Kok daar bezwaar tegen had, zei hij enkele weken geleden al in NRC Handelsblad.
»
»
»