Op een zonnige eerste Pinksterdag in 1955 trokken zoveel mensen erop uit dat Oudenrijn, Nederlands eerste knooppunt, vastliep. Daarmee was de allereerste file in ons land een feit. Er zouden nog vele volgen.
De Veluwe en de bollenvelden waren de toeristische trekpleisters die de file deden ontstaan. Nederlandse gezinnen uit de Randstad hadden massaal koers gezet richting Veluwe en Duitse families kwamen naar het westen om de bloemenvelden te bewonderen. Toen de karavaans elkaar vlakbij Utrecht kruisten, ging het mis. De rotonde bij Oudenrijn kon de ongeveer 50.000 auto's niet meer verwerken.
De eerste file zorgde voor veel bewondering en verwondering. De mensen waren verbaasd dat de auto's vaststonden. Maar er was ook trots, want dit betekende dat Nederland met al die auto's een modern land was geworden.
Recreatief verkeer
De opstoppingen ontstonden in die tijd vooral door recreatief verkeer, op dagen dat veel mensen op vakantie gingen. Van files door woon-werk-verkeer was nog geen sprake, dat kwam pas veel later.
De file groeide al snel uit tot een groot probleem, waarmee de overheid vanaf dag één worstelde. Een extra rijstrook in 1959 en verkeerslichten in 1960 moest het knelpunt bij Oudenrijn doen verdwijnen, maar het bleken slechts tijdelijke oplossingen te zijn.
Met de mobiele bewegingsvrijheid, die tot midden jaren vijftig zo gewoon leek, was het helemaal gedaan toen de economie met sprongen vooruitging. Mensen kregen steeds meer vrije tijd, de massaproductie van goedkope auto's kwam op gang en het 'tweedehandsje' deed zijn intrede.
Nederland ging massaal aan de auto. In 1964 werd de miljoenste auto verkocht, veel meer dan de regering had ingecalculeerd.
Openbaar vervoer
Zo'n vijftien jaar na de eerste file stapte de regering af van de gedachte dat iedereen over een auto moest kunnen beschikken, en begon het met het promoten van het gebruik van openbaar vervoer. Iets waarop de huidige overheid nog altijd hamert.
Waar de files halverwege de jaren 50 alleen nog tijdens weekeinden en feestdagen ontstonden, is het tegenwoordig iedere dag raak. Jaarlijks tellen we meer dan 34.000 files met een totale lengte 110.000 kilometer.
Oudenrijn is inmiddels geen problematisch punt meer. De eer van het grootste knelpunt van Nederland kwam in 2004 toe aan knooppunt Everdingen.
»
»
»