Turkije lijkt bereid om Abdullah Öcalan een nieuw proces te geven. Het land staat onder grote druk de zaak van de PKK-leider opnieuw te behandelen na een uitspraak van het Europese Hof voor de Mensenrechten. Dat bepaalde vandaag dat de Koerdische leider geen eerlijk proces heeft gekregen in 1999.
Regeringswoordvoerder Cemil Cicek zei op de staatszender TRT dat Turkije "zal doen wat het moet doen". Hij stelde dat Turken niet bang hoeven te zijn dat Öcalan wordt vrijgelaten, en dat het volk de zaak aan de staat en zijn juridische instanties kan toevertrouwen.
Turkije beschouwt Öcalan als het brein achter de separatistische revolte van de Koerden en beschuldigde hem ervan ruim 30.000 doden op zijn geweten te hebben. Hij werd in 1999 schuldig bevonden aan 'verraad door separatisme'. De leider van de PKK zit inmiddels zes jaar gevangen. In eerste instantie werd hij veroordeeld tot de doodstraf, maar dat werd later omgezet in levenslang.
Onpartijdig proces
Het Europese Hof moest beslissen over de klachten van Öcalan dat Turkije een internationaal verdrag heeft geschonden door hem te mishandelen tijdens zijn overtocht naar de gevangenis bij Istanbul in 1999, door hem te discrimineren, hem het recht op een eerlijke en onafhankelijke rechtszaak te ontzeggen en hem geen contact met zijn advocaten toe te staan.
Met 11 tegen 6 stemmen beslisten de rechters dat Öcalan geen onpartijdig en onafhankelijk proces heeft gekregen. Unaniem was het Hof het eens met de klacht dat het recht op juridische bijstand was geschonden. Het stelde niet expliciet dat de Koerdische leider een nieuw proces moet krijgen, maar wel dat "een nieuw proces of de heropening van de procedure in principe een goede manier zijn om de geconstateerde overtreding te herstellen".Â
De uitspraak van het Hof is bindend en kan niet worden aangevochten. Formeel moet het nog bekrachtigd worden door de Raad van Europa, de organisatie van 46 landen waar ook Turkije deel van uitmaakt.Â
Explosie van nationalisme
In Turkije leeft de vrees dat de uitspraak van het Hof ten faveure van Öcalan een explosie van Turks nationalisme zal opwekken. Dat kan weer een slechte invloed hebben op de gesprekken tussen Turkije en de EU over toetreding tot de unie, die in oktober beginnen. Elk oordeel van het hof dat in het voordeel van Öcalan is, kan het idee van de 'gewone Turk' bevestigen dat Europa onherroepelijk bevooroordeeld is tegen hen.
Bovendien kan de uitspraak de Turkse financiële markten van de kaart brengen, zo vrezen financieel experts. Overigens is het Europese Hof geen lichaam van de EU, maar diplomaten denken dat dat verschil te subtiel is voor de Turkse massa's.
Door het stof
De centrum-rechtse regering van Erdogan kan het zich niet veroorloven de uitspraak van het Europese Hof te negeren door de huidige ambities om EU-lid te worden, juist nu de Europese Unie zo hamert op de mensenrechtensituatie in het land.Â
Maar ondertussen wil Erdogan in de ogen van zijn landgenoten ook niet overkomen als iemand die door het stof gaat voor Europa. De steun onder de Turken voor toetreding van de EU is de laatste maanden al tanende, omdat zij het gevoel hebben dat er teveel criteria worden gesteld aan deelname aan de EU.
Gerust
De regering heeft geprobeerd om de Turken gerust te stellen, door de nadruk te leggen op het feit dat de EU en de VS de PKK beschouwen als een terroristische organisatie. "Een leider van een terroristische organisatie waarvan de hele wereld weet dat deze misdaden pleegt, zal steeds dezelfde straf krijgen, ook al wordt hij honderd keer berecht", aldus minister Gul van Buitenlandse Zaken.
»
»
»