Turkije vreest uitspraak Öcalan

Turkije zet zich schrap voor de uitspraak van het Europese Hof voor de Mensenrechten donderdag over de rechtszaak van Öcalan in 1999. Naar verwachting beslist het hof dat de zaak tegen de PKK-leider die, als brein achter de separatistische revolte van de Koerden ruim 30.000 doden op zijn geweten zou hebben, niet eerlijk is verlopen.

Het Europese Hof zal beslissen over de klachten van Öcalan dat Turkije een internationaal verdrag heeft geschonden door hem te mishandelen tijdens zijn overtocht naar de gevangenis bij Istanbul in 1999, door hem te discrimineren, hem het recht op een eerlijke en onafhankelijke rechtszaak te ontzeggen en hem geen contact met zijn advocaten toe te staan.

In Turkije wordt gevreesd dat een uitspraak van het hof ten faveure van Öcalan een explosie van Turks nationalisme zal opwekken. Dat kan weer een slechte invloed hebben op de gesprekken tussen Turkije en de EU over toetreding tot de unie. Elk oordeel van het hof dat in het voordeel van Öcalan is, kan het idee van de 'gewone Turk' bevestigen dat Europa onherroepelijk bevooroordeeld is tegen hen.

Bovendien kan de uitspraak de Turkse financiële markten van de kaart brengen, zo vrezen financieel experts. Overigens is het Europese hof geen lichaam van de EU, maar diplomaten denken dat dat verschil te subtiel is voor de Turkse massa's. 

Door het stof

De centrum-rechtse regering van Erdogan kan het zich niet veroorloven de uitspraak van het Europese hof te negeren door de huidige ambities om EU-lid te worden, juist nu de Europese Unie zo hamert op de mensenrechtensituatie in het land. 

Maar ondertussen wil Erdogan in de ogen van zijn landgenoten ook niet overkomen als iemand die door het stof gaat voor Europa. De steun onder de Turken voor toetreding van de EU is de laatste maanden al tanende, omdat zij het gevoel hebben dat er teveel criteria worden gesteld aan deelname aan de EU.

Gerust

De regering heeft geprobeerd om de Turken gerust te stellen, door de nadruk te leggen op het feit dat de EU en de VS de PKK beschouwen als een terroristische organisatie. "Een leider van een terroristische organisatie waarvan de hele wereld weet dat deze misdaden pleegt, zal steeds dezelfde straf krijgen, ook al wordt hij honderd keer berecht", aldus minister Gul van Buitenlandse Zaken.

Öcalan werd in 1999 schuldig bevonden aan 'verraad door separatisme'. De leider van de PKK zit inmiddels zes jaar gevangen. In eerste instantie werd hij veroordeeld tot de doodstraf, maar dat werd later omgezet in levenslang.

Mocht de regering zich schikken naar het besluit van het Europese Hof, zoals waarnemers verwachten, dan zal zij de steun van de oppositiepartijen nodig hebben om de wet aan te passen die nu een heropening van de zaak-Öcalan tegenhoudt.