Voor Nederland is het ongekend. Een KLM-vliegtuig, dat de VS niet eens als bestemming heeft, terugsturen omdat er twee in Amerika verdachte personen in zouden zitten. Maar in het land van 11/9 en de Patriot Act zijn ze inmiddels wel meer gewend.
Het overkomt elke dag enkele duizenden Amerikanen. Ze worden in de vertrekhal uit de rij gehaald voor een uitgebreide screening omdat ze Michael McMahon heten, of Tom Burke. Soms blijft het daar niet bij en volgt een verhoor, zoals in het geval van McMahon, en alleen omdat zijn naam hetzelfde is als die van een IRA-terrorist. Na 45 minuten ondervraging liet de FBI hem gaan.
Zelfs de bekende senator Edward Kennedy kon niet aan een uitgebreide screening ontsnappen. De FBI beloofde begin 2004 beterschap en zei de namenlijst uit te breiden met geboortedata en "andere gegevens" om naamsverwarring te voorkomen, maar een jaar later lijkt er nog weinig veranderd. Een aantal gedupeerde reizigers is zelfs een rechtszaak begonnen tegen de regering om van de vliegveldproblemen af te zijn.
Maar de meeste Amerikanen hebben het er allemaal voor over, de vertraging, de verwarring en zelfs de gemiste vlucht. Het is de prijs voor veiligheid, zoals zo veel vanzelfsprekende zaken zijn veranderd sinds 11 september 2001.
No fly-list
Als er iets veranderd is, is het de zogeheten no-fly list, de lijst met mensen die geen toegang mogen krijgen tot het Amerikaanse luchtruim. Op 11 september 2001 stonden op die lijst 16 namen. Op dit moment zijn het er tienduizenden. Het exacte cijfer is vertrouwelijk, net als de lijst zelf. Wat bijdraagt aan de verwarring is dat er niet één lijst is, maar een hele verzameling. De no-fly list die wordt gebruikt door de Transportation Security Administration (TSA) is een verzameling gegevens afkomstig van verschillende bureaus, zoals de FBI en de CIA.
Maar er is ook nog de TIPOFF database van het ministerie van Buitenlandse Zaken, met meer dan 110.000 namen. En zo zijn er nog meer dan een dozijn oudere lijsten van bekende en verdachte terroristen.
In een poging wat duidelijkheid te scheppen heeft de regering Bush eind 2003 het Terrorist Threat Integration Center (TICC) in het leven geroepen, een gezamenlijk instituut van FBI en de CIA. De database van het TTIC wordt nu de US master terror watch list genoemd.
Wirwar
Maar omdat alle lijsten geheim zijn, is het niet altijd duidelijk of de gegevens van die master list ook op de no-fly list van de TSA terechtkomen - of andersom. Op de no-fly list staan namelijk ook mensen die alleen luchtvaartmaatschappijen hebben bedreigd, en die komen wellicht weer niet voor op de master list.
Mensen die richting VS vertrekken, blijven voorlopig het risico lopen in deze wirwar terecht te komen. Of in een vliegtuig te zitten dat om moet draaien omdat de Amerikaanse luchtvaartautoriteiten de passagierslijst hebben achterhaald, zoals Nova uitvond bij het ministerie voor Binnenlandse Veiligheid.
Gelukkig voor Amerikanen die naar Nederland komen: het ministerie van Justitie hanteert maar één lijst, door de Europese Raad vastgesteld. En daar staan maar 45 namen op.
Deel deze pagina
»
»
»