Het Jan Palach-monument in Praag
Wikimedia Commons/Angela Kroeger Het omwentelingsjaar 1989 had grote gevolgen voor Tsjechoslowakije. Het luidde het einde in van de communistische dictatuur, maar ook van het land zelf. In 1993 viel Tsjechoslowakije uiteen in Tsjechië en Slowakije.
Na de Tweede Wereldoorlog wonnen de communisten de verkiezingen in 1946. Twee jaar laten trokken ze alle macht naar zich toe. Bij volgende verkiezingen kon er enkel op communisten gestemd worden en tegenstanders werden monddood gemaakt.
In 1968 kwam de hervormingsgezinde Alexander Dubcek aan de macht. Dat luidde een ongekende periode van liberalisering in. Op 21 augustus 1968 maakten Sovjettanks een einde aan deze Praagse lente. Uit protest daartegen stak de student Jan Palach zichzelf in brand op het Wenceslasplein.
Praagse lente
De hervormingen werden teruggedraaid en Tsjechoslowakije was weer het land van voor de Praagse Lente. Verzet tegen de communistische overheersing bleef wel bestaan. In 1977 stelde een groep intellectuelen, onder wie de toneelschrijver Vaclav Havel, een manifest op: Charta 77. Ze vroegen daarin onder meer de mensenrechten te respecteren.
Vanaf eind augustus 1988 waren er regelmatig demonstraties in Praag, ze werden oogluikend toegestaan. Ze leidden de Fluwelen revolutie in, die op 17 november 1989 begon. Mensen gingen massaal de straat op, de oppositie verenigde zich in het Burgerforum.
Het Politbureau trad in november '89 af, het Burgerforum vormde een overgangsregering met Havel als president en Dubcek als voorzitter van het parlement. De vrije verkiezingen van juni 1990 werden door het Burgerforum riant gewonnen.
Autonomie
Nu de dictatuur was verdwenen, eisten de Slowaken meer autonomie. De toenmalige premier Vaclav Klaus stelde de Slowaken voor de keus: of een sterk federaal land, of afscheiding. Het werd het laatste: Slowakije verklaarde zich op 17 juli 1992 onafhankelijk, de splitsing werd op 1 januari 1993 een feit.
»
»
»