NL bezocht Borkum om annexatie

Het bezoek van de Nederlandse ministers van Justitie, Wederopbouw en Handel aan Borkum vond plaats op 16 mei 1946»
Het bezoek van de Nederlandse ministers van Justitie, Wederopbouw en Handel aan Borkum vond plaats op 16 mei 1946 Jump100.de - Flickr / Creative Commons by-nc-nd

Nederlandse ministers hebben in 1946 een bezoek gebracht aan het Duitse Waddeneiland Borkum om het te verkennen voor annexatie. Journalist Hans Smits ontdekte een verslag van de ministers aan het kabinet en schrijft daarover in zijn boek 'Landjepik'.

"In het Nationaal Archief vond ik het handgeschreven verslag van de secretaris van de Ministerraad", zegt Smits. "Het was wel bekend dat er een plan bestond om Borkum in te lijven, maar daar is nooit veel ruchtbaarheid aan gegeven." Het document had dan ook ooit de classificatie 'Zeer Geheim' meegekregen.

Het bezoek van de ministers van Justitie, Wederopbouw en Handel aan Borkum vond plaats op 16 mei 1946. De groep liet zich rondleiden over het eiland en sprak er met de Britse Geallieerden die het eiland hadden bezet en Duitse bewoners. Over de reden van de reis werd niet gesproken.

Strafeiland

Borkum is het meest westelijke Duitse waddeneiland en ligt pal voor de Noord-Nederlandse kust van Groningen. Tegenwoordig is het makkelijker te bereiken vanuit de Eemshaven dan vanuit de Duitse havenstad Emden. Het is net iets kleiner dan Schiermonnikoog.

Toen er in Nederland na de oorlog stemmen opgingen om Duits grondgebied in te pikken als compensatie voor het oorlogsleed, stond Borkum bovenaan het lijstje. Het Nederlandse kabinet had er zelfs al een bestemming voor bedacht.

"Nederland zat toen namelijk in zijn maag met zo'n 25.000 NSB'ers en SS'ers waar in Nederland geen plaats voor was. Direct na de oorlog was de regering tot de conclusie gekomen dat Borkum een strafeiland moest worden."

Hilarisch

"Doordat Borkum van oudsher een kuureiland was, stonden er veel hotels. Bovendien waren er grote kazernes en een vliegveld voor watervliegtuigen. Daar waren grote hallen die ze ook zouden kunnen gebruiken."

"De ministers die in het geheim naar Borkum gingen, keken rond om te ontdekken hoeveel mensen ze er zouden kunnen plaatsen en wat de mensen er zouden kunnen doen. Ze hebben toen een hilarisch lijstje opgesteld van alle werkzaamheden die de nieuwe bewoners zouden kunnen verrichten, zoals handenarbeid, kunstnijverheid, galanterieën, handweverijen en het maken van tekenfilms."

Vluchtelingen

De plannen zouden nooit verwezenlijkt worden. Duitsland wilde Borkum pertinent niet afstaan en de Geallieerden hielpen ook nauwelijks. "Er waren inmiddels een heleboel vluchtelingen uit Oost-Duitsland door de Britten ondergebracht op Borkum, dus de Geallieerden zagen de Nederlandse plannen absoluut niet zitten."

"Bovendien dreigde de Koude Oorlog inmiddels. Oost-Duitsland was bezet door de Russen en West-Duitsland was nodig als buffer om ons te verweren tegen de Sovjet-Unie. Daarom wilde men de Duitsers niet tegen zich in het harnas jagen."

Knullig

Uiteindelijk nam Nederland genoegen met een twintigtal piepkleine grenscorrecties en de 'Drostambten' Elten en Tudderen, samen zo'n 70 vierkante kilometer. Die werden bovendien in 1963 allemaal teruggegeven aan Duitsland in ruil voor 280 miljoen mark.

"We hebben het als Nederland heel slecht gespeeld. We hebben het gewoon knullig gedaan", oordeelt Smits. "Ze hebben zich laten overtroeven, omdat Nederland op dat moment niet meer zo van belang was. Binnen Europa en de NAVO was West-Duitsland inmiddels veel belangrijker."

Hans Smits - Landjepik - Just Publishers- ISBN:9789089752314

Deel deze pagina

Video en Audio

Meer video en audio