»
Met Nikolic, kiezen de Serviërs voor een minder eurofiele president
AFP Door buitenlandredacteur Hans Brom
Veel zal er niet veranderen op de korte termijn, maar de sfeer tussen Servië en de EU zal niet meer dezelfde zijn. Met Tomaslav Nikolic hebben de Serviërs gekozen voor een koers die vooral Servië centraal stelt en laten ze het EU-gezinde beleid van oud-president Tadic achter zich.
Het is niet een meerderheid van de Serviërs die Nikolic steunt. Hij won gisteren de tweede ronde van de Servische presidentsverkiezingen met 49,4 procent, maar versloeg daarmee wel Boris Tadic, die 47,4 procent van de stemmen kreeg.
Europa
Tadic was de man die Servië de afgelopen jaren langzaam maar zeker de kant van de EU had opgestuurd. Kennelijk is bij veel Serviërs de liefde voor Europa wat bekoeld.
Dat blijkt ook uit opiniepeilingen. Voor een deel heeft de Unie dat aan zichzelf te wijten. Was het ooit een baken van stabiliteit, dan is de EU nu een organisatie in crisis, zowel financieel als economisch. Zou je daar bij willen horen?
Straatarm
Diezelfde crisis mist ook zijn effect niet voor Servië. Na de oorlogen van de jaren '90 en de daaropvolgende isolatie bleef er een straatarm land over. Er is dringend behoefte aan buitenlandse investeerders. Door de crisis in Europa bleven die grotendeels weg.
Ook bekoelde de liefde voor de EU behoorlijk door de eindeloze procedures die nodig zijn om lid te kunnen worden. Er leken steeds meer eisen te komen, alsof er nooit een eind aan kwam. Het gevoel welkom te zijn verdween langzaam naar de achtergrond.
Servië staat er beter voor dan 12 jaar geleden, toen president Milosevic na een volksopstand gedwongen werd af te treden. Maar de vooruitgang hapert. Boris Tadic, met zijn blijk westwaarts mocht het proberen.
Maar het leverde te weinig op. Servië miste kapitaalkrachtige bondgenoten en moest grotendeels zelf zien uit de misère te komen. Wat dat betreft zou een EU-lidmaatschap een geschenk uit de hemel zijn.
Ultra-nationalisten
Nu mag Tomaslav Nikolic het proberen, met mogelijk een meer oostwaartse blik, maar vooral naar binnen. Er klonk een onversneden "Servie eerst" gedurende zijn campagne. Het was dus niet alleen een afstraffing voor Tadic, maar ook een bewuste keuze voor een man die in het altijd met een kwade reuk omgeven kamp van de ultra-nationalisten zat en ooit opperde dat Servië maar een provincie van Rusland moest worden.
Toch is ook Nikolic niet meer de oude. In 2008 brak bij met de Servische Radicale Partij van Vojislav Seselj, de man die nu terecht staat voor het Joegoslavietribunaal. Hij brak daarmee ook met zijn verleden als ultra-nationalist, waarna er steeds meer redelijkheid te bespeuren was in zijn standpunten.
Onzekere periode
Een omslag in een prille democratie luidt altijd een onzekere periode in. De komende maanden moet duidelijk worden welke koers Nikolic werkelijk gaat varen. Tijdens zijn campagne, en ook direct na zijn verkiezing, liet hij opmerkelijke pro-Europese geluiden horen, maar het zou goed kunnen zijn dat hij die woorden vooral koos om kiezers bij Tadic weg te lokken.
Het parlement in Belgrado zou een stabiliserende rol kunnen gaan spelen. Na de parlementsverkiezingen van 6 mei wist de Democratische Partij van Tadic een coalitie aan te gaan met de socialisten. Die meerderheid in het parlement zet de Progressieve Partij van Nikolic handig buitenspel. Radicale plannen van Nikolic zullen dus al gauw botsen met een hem slechtgezinde parlementaire meerderheid. En dat is, althans voorlopig, een garantie dat de buitenlandse koers van Servie enigszins voorspelbaar blijft.
»
»
»