» De sterftecijfers van verschillende ziekenhuizen zijn nog altijd niet goed vergelijkbaar NOS Door redacteur gezondheidszorg Rinke van den Brink
De Nederlandse ziekenhuizen zijn er niet in geslaagd om met onderling goed vergelijkbare sterftecijfers te komen. Dat hadden de ziekenhuizen anderhalf jaar geleden wel beloofd, toen ze de ruwe, ongecorrigeerde sterftecijfers voor het eerst bekendmaakten.
De gestandaardiseerde sterftecijfers die de meeste ziekenhuizen vandaag voor de eerste keer publiceren kennen zo veel beperkingen, dat het niet goed mogelijk is om ze te gebruiken als een van de indicatoren voor de kwaliteit van ziekenhuizen.
Corrigeren
De politiek, patiëntenorganisaties en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) willen al jaren dat ziekenhuizen hun sterftecijfers openbaar maken, omdat die iets zouden zeggen over de kwaliteit van de zorg. Daarvoor moeten de cijfers wel zo gecorrigeerd worden dat ze met elkaar te vergelijken zijn.
Daarin zou rekening gehouden moeten worden met onder meer het type ziekenhuis. Zo krijgt een academisch ziekenhuis doorgaans veel complexere patiënten over de vloer dan een klein algemeen ziekenhuis. En een hartcentrum behandelt patiënten met een hoger overlijdensrisico dan een ziekenhuis dat niet gespecialiseerd is in hartzorg.
Rekenmodel
Om voor dat soort verschillen te corrigeren, is een Engels rekenmodel overgenomen, de zogeheten Hospital Standarised Mortality Rate (HSMR), een gestandaardiseerd sterftecijfer voor de ziekenhuizen. Dat model is aangepast aan de Nederlandse omstandigheden.
Het ministerie van Volksgezondheid, de IGZ, de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) en de Nederlandse Federatie van Universitaire Medische Centra (NFU) hebben afgesproken dat eind 2011 de HSMR-cijfers over 2010 gepubliceerd zouden worden.
Tekortkomingen
Die cijfers zijn er nu, maar ze vertonen grote tekortkomingen. Om te beginnen is er maar voor 68 van de 93 ziekenhuizen een gestandaardiseerd sterftecijfer beschikbaar.
Voor de overige 25 ziekenhuizen heeft het CBS geen HSMR kunnen vaststellen. Omdat er onvoldoende data beschikbaar waren, omdat de beschikbare data ondeugdelijk waren of omdat de ziekenhuizen de data niet vrij wilden geven. Zo zijn er van vijf van de zeven UMC's geen cijfers en ontbreekt ook een reeks grote opleidingsziekenhuizen.
Gebrekkig
Maar ook de HSMR-cijfers die wel vastgesteld konden worden door het CBS, kennen veel beperkingen. Ze houden er geen rekening mee of een ziekenhuis een hartcentrum is of niet. Ook voor de aanwezigheid van een traumacentrum zijn de HSMR-cijfers niet gecorrigeerd. En ook niet voor de eventuele aanwezigheid van een afdeling voor palliatieve zorg. Dat zijn allemaal factoren die de sterftekans van patiënten sterk beïnvloeden.
De gebrekkige registratie van patiëntgegevens heeft al even grote gevolgen voor de sterftecijfers. Als een patiënt met een bepaalde diagnose wordt opgenomen, zoals longkanker, dan worden eventuele nevendiagnoses vaak niet vermeld. Terwijl een patiënt met behalve longkanker ook een hartkwaal en diabetes slechtere vooruitzichten heeft dan een patiënt met alleen longkanker.
Beïnvloed
Urgente patiënten hebben een drie keer grotere overlijdenskans dan patiënten die niet urgent zijn. Vergeten ziekenhuizen dat te registreren, dan beïnvloedt dat hun gestandaardiseerde sterftecijfer in negatieve zin.
Het aantal heropnames van dezelfde patiënt is een volgende vervuilende factor van de HSMR-cijfers. Sommige ziekenhuizen zijn geneigd een patiënt sneller opnieuw op te nemen voor nog wat onderzoek dan andere. Die tellen diezelfde patiënt dan telkens weer mee. Dat beïnvloedt het sterftecijfer in gunstige zin.
Bruikbaar
De NVZ en de NFU denken dat de nu gepresenteerde cijfers toch bruikbaar zijn. Ze zijn in de ogen van beide organisaties een prikkel om de registratie van patiëntgegevens te verbeteren en geven de ziekenhuizen stof tot nadenken.
Dat zou ertoe kunnen leiden dat volgend jaar betere cijfers beschikbaar komen, die wél iets zeggen over kwaliteitsverschillen tussen ziekenhuizen. NVZ en NFU zijn ervan overtuigd dat de gestandaardiseerde sterftecijfers daarvoor prima bruikbaar zijn, als ze maar gecorrigeerd zijn voor alle vervuilende factoren en gebaseerd op goede registratie.
Deel deze pagina
»