Zin en onzin van internationale toppen

VN-gebouw in New York» VN-gebouw in New York Ashitakka / Flickr - Creative Commons by-nc

Door buitenlandredacteur Hans Brom

Dit is de week van de toppen, van de grote internationale conferenties. In de Zuid-Afrikaanse stad Durban loopt tot en met vrijdag een VN-klimaatconferentie, afgelopen maandag werd in Bonn een grote internationale conferentie over de toekomst van Afghanistan gehouden en morgen staat in het teken van een Brusselse EU-top, die met name zal gaan over de redding van de euro.

Drie bijeenkomsten deze week en bij alledrie staan er grote internationale belangen op het spel. Aan het gedrag van de deelnemers zou je dat niet altijd zeggen. In Durban vechten de deelnemers elkaar zo goed als de tent uit, in Bonn liet een belangrijke deelnemer het afweten, en van Europese leiders is bekend dat ze niet snel met bevredigende oplossingen komen.

Vage slotverklaring

Waar zit hem dat in? Waarom is het sluitstuk van conferenties vaak een vage slotverklaring waar iedereen zich in kan vinden, omdat niemand zich gebonden hoeft te voelen?

Een internationale conferentie neemt soms de gedaante aan van een proxy war, een oorlog, van woorden in dit geval, die wordt uitgevochten door afgevaardigden van de echte leiders, waarbij die echte leiders buiten schot kunnen blijven, hun handen niet vuil hoeven te maken en niet de mogelijke mislukking voor hun rekening hoeven nemen.

Toch, zegt Chris Ostendorf, die voor de NOS al menige top meemaakte en er verslag van deed, moet de betekenis van juist een EU-top niet onderschat worden. Alleen al het feit dat de top er is, wil zeggen dat er resultaat geboekt moet worden. De Duitse bondskanselier Merkel en de Franse president Sarkozy hebben er menig een-tweetje aan besteed om de EU-leiders deze week concrete voorstellen voor te leggen, waar ze eigenlijk geen nee tegen kunnen zeggen.

Sterker nog, zegt Ostendorf, het feit dat er vanaf nu elke maand zo'n top wordt gehouden, wil in feite zeggen dat er een maandelijkse zitting van de economische regering van Europa plaats zal vinden. Dat zijn geen plichtmatige bijeenkomsten meer, maar een bewuste keuze de nationale Europese economieen naar elkaar te laten toegroeien.

Kleine stapjes

NOS-klimaatcorrespondent Bram Schilham is deze week in Durban, bij de VN-klimaatconferentie. Hij onderkent de problemen waar een dergelijk top tegenaan loopt: de stapjes zijn maar klein, de belangen, en vooal de economische belangen zijn groot. Landen zijn daarom niet of nauwelijks genegen een eerste stap te zetten.

Het is een typisch VN-proces, zegt Schilham, met afvaardigingen van 192 landen die het allemaal eens moeten worden. Een vrijwel onmogelijk opgave.

Het werkt niet goed, is de breedgedragen conclusie. Beter zou het zijn de belangrijkste deelnemers, in dit geval de VS, China en India, apart om de tafel te zetten, om tot een overeenkomst te laten komen.

Een bijzondere ervaring

NOS-Duitslandcorrespondent Wouter Meijer was maandag in Bonn bij de Afghanistanconferentie. Dat was een bijzondere ervaring, zegt hij. Zo verbaasde het hem, en vele anderen, dat ook de minister van Buitenlandse Zaken van Liechtenstein het woord voerde, evenals de ambassadeur van Uruguay. Terwijl hoofdrolspelers als Pakistan en de Talibaan er helemaal niet waren. Concrete afspraken werden niet gemaakt.

Vooraf werd gezegd dat het belangrijk is de Afghanen niet aan hun lot over te laten. Datzelfde werd op de conferentie herhaald en nadien nog eens benadrukt.

Je zou het een oefening kunnen noemen in het jezelf en elkaar geruststellen en om de burgers, tv-kijkers en krantenlezers duidelijk maken dat het probleem Afghanistan de aandacht heeft.

Precies op tijd

De slotpersconferentie overigens stond in de agenda voor 16.45 uur, en begon precies op dat moment. Niet zelden worden persconferenties uitgesteld, bijvoorbeeld omdat de discussies te verhit zijn om snel af te breken. In dit geval kon iedereen op tijd naar huis omdat de conclusies al vaststonden, aldus Meijer.

"Oorlog is de voortzetting van politiek met andere middelen" zegt Carl von Clausewitz in het standaardwerk 'Vom Kriege'.

Als je het omdraait kan je met evenveel recht zeggen: een top is het voortzetten van een oorlog met andere middelen. Als je het zo bekijkt heeft de internationale topconferentie niets aan belang ingeboet.

Deel deze pagina

Video en Audio

Meer video en audio