»
De Malinese stad Timboektoe op archiefbeeld uit 2006
AFP Door Bram Posthumus van de Wereldomroep
Ze klonken stoer en zelfverzekerd in hun logboek. Dit schreef Til Rijke uit Woerden kort voordat haar man Sjaak werd ontvoerd: "Al-Qaida zou hier zitten. We hebben geen idee of het waar is, of gewoon een manier om links en rechts een beetje geld af te troggelen van toeristen voor hun 'bewaking'."
Hotel Alafia in Timboektoe is een fijne plek. Relaxed zitten op het terras boven, drankje in de hand, terwijl het eten beneden wordt bereid. Overal zand en aardige mensen in de bediening. Je zou je bijna op vakantie wanen. Maar Timboektoe is behalve een onvergetelijke vakantiebestemming ook een plek waar banditisme en politiek wedijveren met een glorieus verleden. De uitspraak in het logboek klinkt als "we zijn echt niet naïef" - alleen op de verkeerde manier.
Woestijn
Wie de gebeurtenissen in Noord-Mali volgt, weet dat er sinds drie jaar weer van alles broeit en borrelt in een enorm woestijngebied dat drie regio's omvat: Kidal, Gao en Timboektoe. Samen pakweg twintig keer zo groot als Nederland. Er waren al eerder ontvoeringen gemeld: Fransen die werkten in de uraniummijnen van buurland Niger waren hier in september 2010 heen gebracht.
Verder terug, in september 2009 maakte een oude Boeing 727 een noodlanding in de buurt van Gao. Het toestel brandde daarna uit. Het mysterie werd een stuk begrijpelijker toen bekend werd dat er waarschijnlijk cocaïne aan boord had gezeten.
Dan is er nog de opnieuw groeiende spanning tussen de centrale overheid in de hoofdstad Bamako en de meesters van woestijn, de Tamasheq, door de Fransen ooit oneerbiedig Toearegs gedoopt. Die "troggelen geen geld af", zoals Til Rijke dat noemt. Je betaalt hen voor het privilege veilig door de woestijn geloodst te mogen worden.
Smokkelbusiness
De Tamasheq beëindigden in 1996 een grote rebellie tegen de regering. Nadat ze hun wapens verbrandden in de beroemde "Vlam van de Vrede" (ook in Timboektoe) gingen ze op in het nationale leger, in zaken, of keerden terug in de smokkelbusiness. Benzine, wapens, mensen, drugs en sigaretten gaan heen en weer door de woestijn. De Verenigde Naties schatten dat alleen de sigarettenbusiness (van West-Afrikaanse kusthavens naar de lucratieve markten in Noord-Afrika) een waarde heeft van 750 miljoen dollar.
Daar moet iedereen, inclusief het Malinese gezag, met zijn vingers van af blijven. Was de rebellie in de jaren negentig (onder leiding van de charismatische Iyad ag Ghali) begonnen om politieke redenen, nu lijkt het er eerder op dat de boodschap aan de centrale overheid is: blijf uit de buurt. Het allerlaatste nieuws over Ag Ghali zou zijn dat hij zich persoonlijk bij de nieuwe rebellie heeft gevoegd. Als dat klopt, dan betekent dat een forse escalatie. Maar niemand die het precies weet.
Al-Qaida
Er zijn ook geruchten dat er banden zijn ontstaan tussen Tamasheq en een onduidelijke groep die zichzelf al-Qaida in de Maghreb noemt, AQIM. Dat lijkt onwaarschijnlijk. De groepering bestaat uit voormalige islamitische strijders van de Algerijnse burgeroorlog en nieuwe aanwas die de beroerde omstandigheden in eigen land (Mali, Niger, Mauretanië, Tsjaad) heeft gecombineerd met een radicaal islamitische boodschap afkomstig uit een andere woestijn, die van Saudi-Arabië. Een boodschap die tot voor kort op weinig steun kon rekenen in Afrika maar een overvloed aan Arabisch geld zorgt ervoor dat in Koranscholen, op radio en televisie en op straat de radicale boodschap steeds nadrukkelijker doorklinkt.
Smokkelaars. Rebellen. Een handjevol jihadisten. En loslopende bandieten of ontvoerders. Allemaal kennen ze het gebied duizend keer beter dan de twee Woerdenaren die daar vrolijk naar binnen tuften. Ze hebben heel veel pech gehad. Want Mali ontvangt rond een kwart miljoen toeristen per jaar (ondanks de waarschuwingen van de Franse, Britse, Amerikaanse en Nederlandse ministeries) en slechts weinigen delen het lot van de Rijkes. De grootste vrees in Timboektoe (volgens de Malinese pers) is dat dat allemaal instort.
Smokkelaar of rebel
Niemand weet precies wie de toeristen ontvoerd heeft, want in de praktijk kan een rebel ineens een jihadist blijken en een smokkelaar plotseling een rebel. Net naar het uitkomt, want als er één ding is dat de vaste bewoners van de Sahara gemeen hebben dan is het wel een taai soort pragmatisme. Ze moeten wel. Verwacht dus op korte termijn onderhandelingen over losgeld.
Deel deze pagina
»
»
»