»
Mohammed Ayub Haqyar
Lucas Waagmeester / NOS Door correspondent Lucas Waagmeester in Kabul
Lang was de broer van Mohammed Ayub Haqyar weggeweest uit Iman Sahib, een district uit de noordelijke Afghaanse provincie Kunduz. Baz Mohammed ging van huis als een zachte, vriendelijke jongen. Hij kwam terug als zwaar bebaarde strijder, vol van de jihad-ideologie.
Baz werd Talibancommandant in Imam Sahib, Haqyar was er in die tijd juist zelf districtshoofd geworden. De twee broers hadden precies voor de andere kant van het conflict gekozen. Het verhaal, zegt Haqyar aan tafel in Kabul, van de verwarring waarin Afghanistan verkeert, tien jaar na 11 september.
"Hij is vertrokken naar Pakistan en Iran, hij is lang weggeweest. Toen hij terugkwam was hij duidelijk radicaler gaan denken over de islam en over zijn land."
Russen
Haqyar herkende de verandering die zijn broer had ondergaan. "Ik heb zelf meegevochten in de jihad tegen de Russen. Baz Mohammed had het over de Amerikanen zoals wij toen over de Russen spraken. Het houdt nooit op. Als je wilt, kun je altijd wel oorlog voeren in Afghanistan."
"We hadden veel ruzies over het juiste pad om te kiezen, Baz Mohammed was heel koppig in zijn keuze voor de jihad. Toen hij op een dag het huis opnieuw verliet, wist ik dat hij voor de Taliban gekozen had."
"De ouderen in het district wilden dat ik districtshoofd werd, zodat ik via mijn broer de Taliban in Imam Sahib kon overhalen weer voor de kant van de regering te kiezen. Dat is ook gelukt, we hebben veel jongens kunnen verleiden het rechte pad te kiezen. Onder druk van de Amerikanen ook, die toen hard vochten tegen de Taliban in het district."
Het lukte hem niet Baz Mohammed te overtuigen. "Mijn broer zelf hield vol. Ik heb mijn moeder op hem af gestuurd om hem over te halen. En eerder zelfs ook mijn nichtje. Dat vond hij een mooi meisje, hij wilde vroeger altijd met haar trouwen. Ik zei: 'Als je haar trouwt kun je een gezin stichten en samen gelukkig worden, dan kun je de wapens neerleggen'. Het had geen zin, hij stuurde haar weer weg en ging door met zijn strijd."
Niet begraven
Het liep fataal voor hem af. Baz Mohammed kwam afgelopen maart om bij een Amerikaanse operatie tegen de Taliban in Imam Sahib. "Baz Mohammed was commandant in het gebied. De meeste Taliban waren in de maanden daarvoor al verdreven of overgelopen naar de regering. Ik had hem vaak gezegd de wapens neer te leggen. Ik heb hem gewaarschuwd voor de dood, maar hij wilde niet luisteren."
Haqyar heeft zijn broer niet kunnen begraven. " Dat was veel te onveilig", zegt hij. "Maar ik heb gehoord dat er duizenden mensen op de begrafenis waren. Blijkbaar was hij toch populair, ondanks dat hij mensen had vermoord."
"Hij was geen keiharde Talibancommandant. Scholen mochten in het gebied dat hij beheerste bijvoorbeeld gewoon open blijven. Hij begreep de mensen, hij begreep zijn land. Hij was alleen van de verkeerde partij."
Spiegel
Haqyar ziet in zijn verlies het drama van heel Afghanistan. "Dit is het resultaat van dertig jaar oorlog, dertig jaar gebrekkig of geen onderwijs. Mensen leven in een bizarre samenleving, ze snappen hun eigen land vaak niet meer. Dat is een groot probleem in Afghanistan. Mijn broer en ik, we zijn de spiegel van een land in verwarring."
"Natuurlijk ben ik verdrietig als ik aan mijn broer denk. We hadden dezelfde vader, dat doet altijd pijn. Maar ergens is het ook wel goed zo. Ik heb er alles aan gedaan om hem op het goede pad te krijgen. En hij is omgebracht voor hij nog meer ellende kon aanrichten."
»
»
»