»
Illustratie van hoe de beroemde skyline van New York eruit zal komen te zien als het WTC-complex klaar is.
Silverstein Properties Door correspondent Eelco Bosch van Rosenthal
Het eerste woord dat hem te binnen schiet, op de plek des doods? "Leven. De overwinning van het leven."
Vanuit zijn studio aan Rector Street, pal naast Ground Zero, kijkt architect Daniel Libeskind elke dag wel even naar beneden. Vanaf de negentiende verdieping kan je de vorderingen goed zien. "Daar," wijst Libeskind, "dat is het monument". Eigenlijk zijn het twee grote vierkante waterbakken, met op de randen de namen van alle slachtoffers van de aanslagen. Aan de binnenkant stroomt straks permanent water naar beneden: beweging, leven.
Libeskind (1946) werd geboren in Polen. Als 13-jarig jongetje kwam hij naar New York en groeide uit tot één van 's werelds beroemdste architecten. Hij tekende onder meer voor het Joods Museum in Berlijn. Libeskind was een logische kandidaat toen de stad New York na 9/11 een ontwerpwedstrijd uitschreef voor het hele gebied dat op die dinsdagochtend werd weggevaagd. Zijn ontwerp won.
En toen brak een jarenlange periode van rust aan, waarin u onverstoord uw ontwerp kon verwezenlijken?
Lachend: "Bepaald niet! Je hebt niet alleen met projectontwikkelaars en andere architecten te maken, maar ook met de nabestaanden, met de Port Authority [de overheidsinstelling die de zuidpunt van Manhattan beheert, red.], met de burgemeester, met het metrobedrijf, en met miljoenen New Yorkers die allemaal iets vinden. Het was een marathon, een permanente worsteling. Het is zoveel meer dan een paar tekeningen. En waarom zou het ook gemakkelijk gaan? Dit is New York."
U ontwierp het masterplan voor het gebied: vijf torens, een museum, een monument, parken, openbare ruimte. Maar alle afzonderlijke torens hadden een eigen architect en die wilden het weer net iets anders. Hoeveel is overgebleven van uw oorspronkelijke plan?
"Heel veel! Je moet het zien als een boom. De torens zijn straks het visitekaartje, het meest zichtbaar. Ze zijn de bladeren van de boom. Maar die boom heeft ook een stam en een worstelstelsel onder de grond: de metro. En de boom moet herinneringen oproepen, en herdenken. Ik heb de boom ontworpen en ik ben er heel trots op dat we erin geslaagd zijn om, ondanks alle meningsverschillen, ons plan overeind te houden."
Wat wilden de New Yorkers?
"Die wilden allemaal wat anders. Sommigen wilden opnieuw zulke hoge torens bouwen. Sommigen wilde een klein, bescheiden monument. Sommigen wilden precies op de plek van de torens bouwen. Dat wilde ik niet, want juist dat moest een herdenkingsplek worden."
Waart de geest van 9/11 rond in het hele gebied?
"Je kan en mag overal herdenken. Bij het monument of in het park. En World Trade Center 1 [de nieuwe blikvanger van het gebied, voorheen 'Freedom Tower', red.] wordt straks 1776 feet hoog, naar het geboortejaar van Amerika. Dus overal is reflectie. Maar er komen ook hotels, winkels, restaurants, apartementen. Er mag gefeest en gelachen worden in Lower Manhattan. Dat is New York."
Wordt het mooier dan het was?
"Well... ik had het liever niet ontworpen. De torens hoorden bij New York. Maar vergeet niet dat ook de bouw van het World Trade Center destijds omstreden was. In de winter moest het plein vaak worden afgesloten, vanwege de koude wind en de ijspegels die naar beneden vielen. Het was vooral een gebied om te werken. Straks kan je er veel meer. Nu al zijn er veel meer hotels dan voorheen, er wonen al veel meer mensen. De hele buurt heeft een renaissance doorgemaakt."
In de studio van Libeskind werken (jonge) mensen geconcentreerd aan nieuwe ontwerpen. Op een tekentafel pronkt een maquette van een nieuw prestigeproject: het ontwerp van een nieuw zakendistrict in Seoul.
Het werk gaat hier permanent door. Is 'Ground Zero' uw belangrijkste project?
In veel opzichten wel. Ik ben een immigrant, zoals zoveel New Yorkers. Maar juist dan gaat die stad in je aderen zitten.
Deel deze pagina
video
video
video
»
»
»