»
Asghar Farhadi
NOS "Je vraagt iemand die in de woestijn woont ook niet of hij last heeft van de hitte", antwoord de Iraanse regisseur Asghar Farhadi op een vraag naar de censuur in zijn land. De winnaar van de Gouden Beer op het filmfestival van Berlijn kiest zijn woorden zorgvuldig. Filmmakers in Iran hebben leren leven met de restricties die de overheid hen oplegt en Farhadi is een meester in het ontwijken van al te direct commentaar op gevoelige thema's.
Dat is terug te zien in zijn film, Jodaeye Nader Az Simin (in het Engels vertaald als 'Separation'), openingsfilm van het World Cinema Festival in Amsterdam en vanaf donderdag te zien in Nederlandse bioscopen. Van begin af aan vraagt Farhadi de kijker zélf conclusies te trekken: de openingsscène is gefilmd vanuit het perspectief van een rechter buiten beeld. Een man en een vrouw op goedkope stoeltjes kijken rechtstreeks de camera in. Kibbelend, zonder echt naar elkaar te luisteren, proberen ze de rechter van hun gelijk te overtuigen . Nader en Simin willen scheiden.
Verhaal
Het stel is een doorsnee van de Iraanse middenklasse in Teheran. Als de rechter geen toestemming geeft om te scheiden, vertrekt de vrouw, Simin, naar haar ouders. De man, Nader, blijft met zijn elfjarige dochter (gespeeld door de dochter van de regisseur) en zijn demente vader achter.
Nader neemt een schoonmaakster aan, een religieuze vrouw uit de armere buitenwijk, om zijn vader in de gaten te houden als hij van huis is. Maar als hij een keer vroeger thuiskomt, treft hij zijn vader bijna bewusteloos, alleen aan. Hij ontslaat de vrome schoonmaakster en werkt haar zijn huis uit. De vrouw klaagt hem later aan: ze bleek zwanger en beweert dat Nader haar zo hardhandig zijn huis uitwerkte, dat ze een miskraam heeft gehad. Haar opvliegende, conservatieve man komt in zicht en er begint een slepende rechtszaak.
Vragen
Is dit een film over scheiden, of is het een reflectie op de Iraanse maatschappij? Desgevraagd weet Farhadi een direct antwoord vakkundig te vermijden. "Je kan deze film vanuit moralistisch oogpunt bekijken, of met een sociaal-politieke blik, het ligt aan de kijker. Ik ben er niet op uit om antwoorden te geven, ik wil vragen uitlokken."
De belangrijkste vraag die de regisseur uitlokt, is of zijn film een politieke boodschap heeft. Recensenten denken dat het scheidende stel symbool staat voor de aanhangers van de Iraanse oppositie, en zien in het vrome echtpaar uit de buitenwijk de typische aanhangers van de conservatieve president Ahmadinejad. De regisseur houdt zich op de vlakte: "Mensen willen graag één enkele boodschap uit de film halen, maar dat is veel te simplistisch. Je ziet erin wat je wilt."
Censuur
Farhadi is een voorzichtig man, toch vloog hij vorig jaar even uit de bocht. Tijdens een prijsuitreiking prees hij een gevangen vakbroeder, waarna de opnames van zijn film korte tijd werden stilgelegd. Censuur in Iran is even onvermijdelijk "als de kou in Siberië", verzucht de filmmaker. "Ik schrijf alleen wat ik mag schrijven. Dat is niet goed, maar zo is het nu eenmaal. Iedereen beweegt zich binnen de grenzen die zijn gelegd."
»
»
»
»
»
»
»
»
»