'De kogel kwam van rechts'

Cloud met woorden die in Twitterberichten over Breivik en Noorwegen vaak gebruikt worden» Cloud met woorden die in Twitterberichten over Breivik en Noorwegen vaak gebruikt worden NOS

Nadat bekend was geworden dat de Noorse terrorist Anders Breivik Geert Wilders noemde in zijn manifest begon op internet en in de media een discussie over de vraag in hoeverre het gedachtegoed van Wilders heeft geleid tot het drama in Noorwegen.

Werd negen jaar geleden bij de moord op Pim Fortuyn gezegd dat "de kogel van links kwam", nu wordt op internet die uitspraak rechts voor de voeten geworpen.

'Onterecht'

Enkele schrijvers menen dat Wilders en de PVV ten onrechte worden verbonden met de daden van Breivik. Iedereen is immers verantwoordelijk voor zijn eigen daden.

"Waar Wilders vaak islamitisch geïnspireerd geweld koppelt aan iedereen die deze religie aanhangt, gebeurde hetzelfde nu in zijn richting", schrijft D66-Kamerlid Boris van der Ham op zijn weblog. "Het is een idiote reflex. Juist mensen die terecht kritisch zijn op de veralgemeniseringen van Wilders moeten het goede voorbeeld geven. Mensen zijn altijd verantwoordelijk voor hun -eigen- daden. Dus als iemand geweld pleegt geïnspireerd door de Bijbel, de Koran, het Communisme, Conservatisme of wat dan ook, dan houden we niet alle anderen die hier aanhanger van zijn verantwoordelijk voor zo'n daad."

Vanuit het liberale kamp komen soortgelijke geluiden. "Toen de eerste signalen binnenkwamen dat de dader wellicht een autochtone, niet-moslim was, steeg er uit het politieke linkerkamp een oorverdovend geluid op dat zich nog het beste laat kenmerken als een vreugdekreet van inheemse stammen. Nú zou in één klap duidelijk worden hoe verdorven die rechtse politiek wel niet was. En al leek er geen link meer te zijn met islamitisch terrorisme, de PVV werd er binnen luttele seconden toch aan de haren bijgesleept", schrijft duo-Raadslid voor de VVD in Amsterdam-West Joël Andoetoe op liberalemedia.nl.

Toontje lager

Anderen menen juist dat Wilders nu een toontje lager zal moeten gaan zingen omdat door de aanslagen in Noorwegen is gebleken dat zijn retorica niet onschuldig is.

Historicus Bart Jan Spruytmeent dat Anders Breivik zijn grote vijand, de 'cultuurmarxisten', vooral een grote dienst heeft bewezen. "Hij heeft 'links', de 'politiek correcten', de sociaalliberalen, de multiculturalisten hét wapen in handen gegeven in de strijd tegen rechts, tegen de 'ik-zeg-wat-ik-denkers', de conservatieven, de monoculturalisten: het argument namelijk dat hun retorica niet onschuldig is, wel degelijk tot haat en geweld kan aanzetten, en dat zij hun toon moeten matigen. Of sterker nog: dat ze moeten zwijgen omdat hun discours één grote leugen is gebleken."

Ook volgens historicus Dirk-Jan van Baar zal Wilders moeten inbinden. Dat schrijft hij in de Volkskrant. "Hij kan niet meer de vermoorde onschuld spelen en doen alsof hij politiek niet verantwoordelijk is. Anders Behring Breivik is geslaagd waar degenen die het proces tegen Wilders aanspanden hebben gefaald. Breivik heeft Wilders nog niet de mond gesnoerd, maar de PVV-leider zal voortaan wel een toontje lager moeten zingen. Links zal eraan herinneren dat de bom en de kogels ditmaal van rechts kwamen."

Zelfreflectie

Andere opiniestukken stellen dat er duidelijke overeenkomsten zijn tussen de ideeën van Wilders en die van Anders Breivik.

"Met alle verschillen die er ook zijn, kan niet worden ontkend dat de PVV-leider de kern van Breiviks wereldbeeld deelt", schrijven Dirk Jacob Nieuwboer en Peter Wierenga op Pers.nl. "Wilders keurt de aanslag echt af. Hij is, zoals iedereen, verdrietig over de moord op tientallen kinderen. Maar moet hij zich dan niet op zijn minst afvragen of hij zijn retoriek dient te matigen? Is dit geen moment voor enige zelfreflectie? Moet hij niet duidelijker, ja kristalhelder maken dat hij doelt op een geestelijke strijd, en niet een op het slagveld?"

Wilders verklaarde zaterdag dat de dader "een gewelddadige zieke psychopaat is" en dat de PVV "alles verafschuwt waar die man voor staat en heeft gedaan". "Nu dat is dus ronduit gelogen", vindt Eksteroog op de website van de Volkskrant. "Deze Noorse psychopaat heeft uitgebreid uitgelegd, wat zijn ideeën zijn. Het gaat om de bestrijding van de islam, de invasie van de islam in Europa, de massa-immigratie van de islam, waaraan de Europese cultuur ten onder gaat, enz. Dat zijn toch de punten waar Wilders voortdurend op hamert? De overeenkomst in de ideeën is overduidelijk."

Clouds

Ook op twitter wordt veel gesproken over dit onderwerp. De NOS maakte een aantal overzichten, clouds, waarin te zien is welke woorden veel voorkomen in de berichten over de aanslagen in Noorwegen.

Met de woorden Breivik, noorwegen, links en rechts ontstaat deze cloud.

Worden de woorden Breivik, noorwegen en politiek debat ingevoerd, dan ziet de cloud er zo uit.

Deel deze pagina

Video

  • video Debat over Breivik en Wilders barst los In zijn manifest haalt Breivik veelvuldig PVV-leider Wilders aan. Die nam vandaag opnieuw afstand van de... terreuraanslagen in Noorwegen. In een persbericht spreekt hij van een "brute moord" die de PVV diep heeft geschokt. Maar die persverklaring gaat niet voor iedereen ver genoeg. Sommige opiniemakers vinden dat Wilders verantwoordelijkheid moet nemen voor het klimaat dat hij heeft geschapen door zijn uitspraken. Het debat is losgebarsten.
  • video Verslaggever Ron Fresen over Breivik en Wilders In zijn manifest haalt Breivik veelvuldig PVV-leider Wilders aan. Die nam vandaag opnieuw afstand van de... terreuraanslagen in Noorwegen. Politiek verslaggever Ron Fresen vertelt.

Video en Audio

Meer video en audio