»
Aangestoken kaarsjes ter nagedachtenis aan de slachtoffers
AFP De verdachte heeft bekend dat hij de dader is van het bloedbad op het eilandje Utøya en de bomaanslag in Oslo. Het dodental van de aanslagen ligt op 93. De slachtoffers werden vandaag in Oslo herdacht. De dader Anders Breivik heeft middels een manifest laten weten hoe hij tot zijn daden kwam. De ontwikkelingen van minuut tot minuut.
23.00 uur: Einde Liveblog
Hierbij sluiten we het live verslag van zondag 24 juli af. Het was de dag waarop de wereld het levenswerk van dader Anders Breivik op internet kon zien in de vorm van een manifest. Daarin wordt Europa opgeroepen zich te weren tegen de "islamitische invasie" van het continent en daarbij geweld te gebruiken.
De slachtoffers van de schietpartij op Utøya en de bomaanslag in Oslo werden vandaag in de hoofdstad herdacht. Daarbij waren de koninklijke familie, premier Stoltenberg en enkele overlevenden aanwezig.
Vanaf morgenvroeg kunt u bij de NOS de laatste ontwikkelingen in Noorwegen weer volgen. Goedenacht.
22.56 uur: Beelden jongeren die uit het water worden geplukt
Op de website van de Noorse krant Dagbladet zijn beelden te zien van jongeren die door een bootje worden opgevangen, kort na de schietpartij. Bekijk de beelden hier.
22.37 uur: Discussie over doodstraf
In Noorwegen woedt een discussie over de maximumstraf van 21 jaar die in het land geldt. Veel mensen zijn er kwaad over dat Anders Breivik, als hij de zwaarste straf krijgt, op zijn 53ste weer op vrije voeten kan zijn. Tientallen Facebookpagina's waarop de doodstraf wordt geëist, kregen in korte tijd duizenden leden. Op andere websites wordt gepleit voor een levenslange gevangenisstraf voor Breivik. In 1948 is voor het laatst iemand in Noorwegen geëxecuteerd. In 1979 is de doodstraf officieel afgeschaft. Na de maximumstraf van 21 jaar kan nog wel een soort tbs worden opgelegd.
22.24 uur: Gewonde schietpartij Utøya doet verhaal
In ziekenhuizen liggen nog tientallen gewonden. Nu de eerste emoties overwonnen zijn, doen zij hun verhaal.
"We renden de bossen in. Na een half uur schreeuwde een meisje achter me. Ik draaide me om en zag toen pas dan mijn benen onder het bloed zaten. Toen realiseerde ik me dat ik geraaklt was."
21.22 uur: Facebook-vriend Breivik vertelt
Een Zweedse vriend van Anders Breivik op Facebook vertelt in The Guardian over zijn online vriendschap met Breivik en hoe hij uiteindelijk van nationalistische denkbeelden afstapte doordat het haat propageerde. Hij zegt te begrijpen hoe de Noor tot zijn daden heeft kunnen komen.
"Op een dag had ik een vriendschapsverzoek van Anders Breivik. Op zichzelf niet vreemd. Toen ik lid was van de Zweedse nationalisten ben je al snel een magneet voor iedereen die zichzelf nationalist noemt: zowel voor degene die het niet al te serieus namen als de echte extremisten. Zij waren de mensen die me bij de partij wegjoegen. Een machine van haatpropaganda vulde mijn Facebookpagina..."
Lees het hele verhaal van de Zweed in The Guardian.
20.27 uur: Dum-dum kogels
Anders Breivik gebruikte bij het bloedbad op Utøya dum-dum kogels. Dat heeft een chirurg van een ziekenhuis in Oslo gezegd. Dergelijke kogels richten grote schade aan in het lichaam.
20.26 uur: Noorwegen in diepe rouw
Twee dagen na de massamoord stond Noorwegen stil bij de gebeurtenissen van vrijdag. In het hele land waren herdenkingsdiensten voor de landgenoten die de aanslagen in Oslo en Utøya niet overleefden:
20.18 uur: Verschillende jongeren met bootjes van eiland gered
De Noorse televisie ging naar een camping vlak bij het eiland. Toeristen namen daar afgelopen vrijdag hun bootjes om gewonde jongeren op te pikken op en rond het eiland. Verschillende jongeren werden zo gered:
19.31 uur: 'Politieman onder de slachtoffers'
De politieagent die was ingehuurd als bewaker op het jeugdkamp op Utøya werd gedood door de dader, schrijven Noorse media. De officiële verklaring van de politie is dat ze "niet weten waar hij was" op het moment van de schietpartij. De Noorse krant VG zegt al te weten dat de agent een van de slachtoffers is van de Utøya-tragedie.
De politieman was al een paar jaar bewaker in het kamp en was ook dit jaar ingehuurd onder het mom van 'private betaalde overuren', dat wil zeggen dat de man niet officieel in dienst was, maar werd ingehuurd als particuliere beschermer. Hij was ongewapend en had geen beschermende uitrusting.
19.25 uur: Nog steeds mensen vermist
De politie is nog steeds op zoek naar de vier of vijf vermisten. In het tot 35 meter diepe meer is tot nu toe slechts kleding gevonden. Er worden duikers ingezet en boten met sonarapparatuur. Ook komen er nog steeds mensen naar de oever om bloemen neer te leggen, meldt het ANP.
19.01 uur: Geen onderzoek in andere landen
De Noorse politie heeft geen verzoek ingediend voor onderzoek in andere landen naar aanleiding van de terreurdaden in Noorwegen, meldt persbureau Reuters. Dat zou komen doordat al snel werd geconcludeerd dat het om een eenmansactie ging.
18.42 uur: Verdachte morgen voorgeleid
"Verdachte Utoya en bomaanslag Oslo wordt morgen voorgeleid. Mag zelf niks zeggen. Mogelijk openbare zitting", twittert onze verslaggever in Noorwegen Jessica van Spengen.
18.31 uur: Overlevenden en nabestaanden Oklahoma leven mee
Overlevenden en nabestaanden van de terroristische aanslag in Oklahoma van zestien jaar geleden zijn geschokt door de gelijkenissen met het drama dat zich vrijdag in Noorwegen afspeelde. Ze bieden Noorwegen aan te helpen in het verwerkingsproces, meldt de Noorse publieke omroep NRK op haar website.
18.28 uur: Minuut stilte
Premier Stoltenberg heeft laten weten dat er morgenmiddag om 12.00 uur in Noorwegen en Zweden een minuut stilte zal worden gehouden voor de slachtoffers van het Noorse drama.
18.15 uur: Politie reageert op kritiek
De Noorse politie heeft gereageerd op de kritiek dat het te lang duurde voordat agenten aankwamen op Utøya. Helikopters konden volgens de politie niet op het eilandje landen. Daarom duurde het na de eerste melding van de schietpartij een uur voordat de politie per auto en veerboot arriveerde. De schutter gaf zich twee minuten later over. Er had een agent op het zomerkamp op Utøya aanwezig moeten zijn, maar het is onduidelijk waar die was.
17.57 uur: Veel munitie
De Noorse politie heeft tijdens een persconferentie laten weten dat Breivik nog veel munitie bij zich had op het moment dat hij zich overgaf. Breivik zou zich zonder slag of stoot hebben overgegeven.
17.28 uur: Slachtoffers herdacht op Facebook
Op Facebook is direct na de aanslagen een herdenkingspagina geopend voor de slachtoffers van de terreurdaden in Oslo. "Steek een kaars aan voor de doden en gewonden na de tragedie in Oslo en Utøya", staat er. Meer dan een miljoen mensen zijn lid van de pagina.
17.17 uur: Voetbalbond FIFA betuigt medeleven
Voorzitter Joseph Blatter heeft namens wereldvoetbalbond FIFA zijn medeleven betuigd aan Noorwegen. Blatter stuurde een brief aan Yngve Hallen, de voorzitter van de Noorse voetbalbond, waarin hij de condoleances overbracht.
"Namens de mondiale voetbalfamilie laat ik weten mee te leven met de Noren in deze verschrikkelijke tijd."
16.24 uur: Britse moslimleiders extra waakzaam
Britse moslimleiders zeggen dat ze naar aanleiding van de aanslagen in Noorwegen extra veiligheidsmaatregelen nemen bij moskeeën in heel Groot-Brittannië. De verdachte is tegen de moslimimmigratie naar Europa. "Mensen zijn bang dat wij het volgende doelwit zullen zijn", zei een leider van de Britse Ramadhan Foundation. Recent werd een varkenskop bij een moskee gevonden in de buurt van Oxford.
16.01 uur: 'Aardige kerel'
Een plaatselijke taxichauffeur zegt dat hij één van de laatste mensen is die Breivik gesproken heeft. De chauffeur pikte de man donderdag, één dag voor de aanslagen, op van het station. "Hij had een taxi besteld en stond met een paar kleine meisjes te praten." Vervolgens bracht de chauffeur Breivik naar zijn boerderij in Asta. Ze hadden een gezellig gesprek en de taxichauffeur beschrijft Breivik als "een aardige kerel". Breivik zag er volgens de chauffeur netjes uit, alsof hij van zijn werk kwam. Ze maakten nog grapjes over Breiviks boerderij, waar vroeger een wietplantage zat.
15.35 uur: Weer thuis
De meeste jongeren die de aanslag op het eiland Utøya overleefden, kwamen vanochtend aan in hun woonplaats na een nacht in de bus. De jongeren waren gisteren nog de hele dag in crisiscentrum naast het eiland. Gisteravond vertrokken ze naar huis. Ze proberen op hun eigen manier om te gaan met het trauma. "In de bus hing een goede sfeer", zei een begeleidster van de jongeren. "Er werden zelfs grapjes gemaakt, het eerste deel althans. Daarna vielen de meesten in slaap, omdat ze uitgeput waren. Het was een lange reis. Mensen zijn blij dat ze thuis zijn."
15.05 uur: 'Breiviks moeder is heel aardig'
Volgens een buurman van de moeder van de dader, is zij sinds donderdag niet meer in het appartement. Dat heeft hij tegen de NOS gezegd. Er wordt volgens de buurman sinds vrijdagavond onderzoek gedaan door de politie. Hij zegt dat de vrouw 'heel aardig' is. De dader woont niet bij zijn moeder. Breivik kwam volgens de buurman meerdere keren per week op bezoek bij zijn moeder.
14.13 uur: Aangehouden mensen vrijgelaten
De zes mensen die in Oslo waren opgepakt, zijn weer vrijgelaten. De arrestaties in een voorstad van Oslo hielden verband met de aanslagen van vrijdag. Het is onduidelijk waarom ze werden opgepakt. Gisteren hield de politie er nog rekening mee dat Breivik een handlanger had, maar vanochtend maakte de politie bekend dat daarvoor geen aanknopingspunten zijn gevonden.
14.10 uur: Zwaarbewapende militairen
"Op straat in Oslo nog steeds een vreemd beeld door zwaarbewapende militairen die afgesloten stukken straat bewaken", twittert verslaggever Jessica van Spengen.
13.41 uur: Dodental loopt op naar 93
Volgens NRK is het dodental van de schietpartij op Utøya opgelopen naar 86. Een gewonde persoon is in het ziekenhuis overleden. Het totale aantal slachtoffers van de aanslagen komt daarmee op 93.
13.30 uur: Internationaal netwerk rechts-extremisten
De Noorse journalist Ketil Stensrud schrijft op Twitter dat Breivik deel uitmaakt van een internationaal netwerk van rechts-extremisten. Dat zou Breiviks advocaat tegen de Noorse omroep NRK gezegd hebben. De politie doet volgens de journalist onderzoek naar internationale financiering voor zijn actie op Utøya. Verder meldt Stensrud dat de verdachte zijn acties al lange tijd gepland had en dat hij heeft gevraagd om een openbare voorgeleiding . Die worden normaal gesproken achter gesloten deuren gehouden, maar Breivik wil dat de wereldpers toegang krijgt om naar hem te luisteren. "Benieuwd of zoiets een optie is voor de rechtbank", twittert verslaggever Jeroen Wollaars.
13.11 uur: Zes mensen opgepakt
Noorse media melden dat er zes mensen zijn opgepakt bij een industrieterrein ten oosten van Oslo. Volgens verslaggever Jessica van Spengen waren ze in hun onderbroek. De explosievenopruimingsdienst is ook aanwezig. Het is niet duidelijk waar de zes van worden verdacht. Tot nu toe geldt Anders Breivik als de enige verdachte van de aanslagen.
12.44: Al jaren bezig
Uit het verslag dat Breivik lange tijd bijhield, blijkt dat hij al jaren bezig was met de voorbereidingen voor de aanslag. Zo richtte hij in 2009 al een bedrijfje op dat als dekmantel moest dienen om grondstoffen te kopen voor explosieven. In het manifest noemt hij ook meerdere malen Nederland. Hij was ervan overtuigd dat in Nederland binnen afzienbare tijd een burgeroorlog zou uitbreken over immigratie.
12.32 uur: Vader verdachte in shock
Breivik's vader, die in Frankrijk woont, heeft de acties van zijn zoon via de media vernomen, meldt een Noorse krant. Hij zegt dat hij in shock is. "Ik was online kranten aan het lezen toen ik ineens zijn naam en foto op internet zag", zei de vader. "Het was een schok om dat te lezen. Ik ben er nog niet overheen." De man is gepensioneerd en heeft sinds 1995 geen contact meer gehad met zijn zoon.
12.20 uur: Politie-actie in Oslo
Een Noors anti-terreurteam van de politie is bezig met een actie in Oslo die verband houdt met de schietpartij en bomaanslag van vrijdag. Een politiewoordvoerder heeft tegenover persbureau Reuters dat de operatie te maken heeft met de aanslagen.
12.18 uur: Manifest online
Omdat Breiviks manifest veel informatie geeft over de denkwijze en handelingen van de dader van de aanslagen, heeft NOS Nieuws besloten het online te zetten. Wel is er in het document geknipt. De uitgebreide beschrijvingen die Breivik geeft voor het maken van explosieven, hebben wij uit veiligheidsoverwegingen weggelaten. Dat is aangegeven in de tekst.
12.15 uur: 'Meer slachtoffers in gebouw Oslo'
Verslaggever Jessica van Spengen twittert in Oslo: "Niet alleen nog mensen vermist bij eiland Utøya. Ook in gebouw in Oslo zouden nog slachtoffers liggen."
11.56 uur: Premier spreekt tijdens dienst
De Noorse premier tijdens de dienst: "Ik ben er trots op dat ik in een land leef dat overeind blijft tijdens deze tragedie. We zijn een klein land, maar een trots volk. We zijn geschokt, maar we geven onze waarden niet op. Ons antwoord is méér vrijheid, méér democratie." Ook zei hij dat de twee dagen die zijn verstreken sinds de aanslagen voelen als een eeuwigheid van angst en verdriet. Hij zei verder dat de namen en foto's van de doden binnenkort bekend worden gemaakt. Dat zal opnieuw veel pijn veroorzaken, aldus Stoltenberg. Ook op andere plaatsen in Noorwegen zijn herdenkingsdiensten gehouden.
11.26 uur: Psychisch onderzoek
De 32-jarige verdachte heeft er geen bezwaar tegen als een politiearts hem psychisch onderzoekt. Dat heeft zijn advocaat gezegd.
11.15 uur: Herdenkingsdienst begonnen
Alle banken in de kerk zijn bezet. Mensen staan tijdens de dienst achterin en buiten, bij elkaar gekropen onder paraplu's in de regen. Verslaggever Jeroen Wollaars op Twitter: "IJzige stilte op plein voor Domkerk #oslo als de klokken stoppen met luiden #herdenking #indrukwekkend"
10.49 uur: Herdenking
Om 11.00 uur is er een herdenking in de Domkerk in Oslo voor de slachtoffers van de aanslagen. De dienst wordt onder andere bijgewoond door de Noorse regering en de koninklijke familie. Gisteren was het koninklijk paar ook in het crisiscentrum bij Utøya. Ze spraken daar met overlevenden en nabestaanden. Ook de Nederlandse ambassadeur is in de kerk. Volg de herdenking live op Journaal 24.
10.46 uur: Jeroen Wollaars over het manifest van Breivik
10.23 uur: Aanval voor verandering
De verdachte wilde de Noorse maatschappij aanvallen om haar te veranderen, zegt zijn advocaat.
10.18 uur: Geen andere verdachten
De terreuraanslagen in Noorwegen zijn het werk van één man. De politie in Oslo heeft dat gezegd op een persconferentie. De politie hield er gisteren nog rekening mee dat de verdachte Anders Breivik een handlanger had, maar daarvoor zijn geen aanknopingspunten gevonden. Breivik heeft tijdens verhoren gezegd dat de aanslagen gruwelijk maar noodzakelijk waren, maar hij voelt zich in strafrechtelijke zin niet verantwoordelijk.
10.16 uur: Breivik kwam voor andere mensen op
De grote vraag is hoe Breivik tot zo'n gruwelijk bloedbad in staat was. Iedereen probeert zich een beeld te vormen van de dader. Volgens een voormalige klasgenoot kwam hij altijd voor andere mensen op.
09.48 uur: Verantwoordelijkheid aanvaard
Breivik aanvaardt de volle verantwoordelijkheid voor wat hij heeft aangericht. Dat zegt zijn advocaat. Het motief is nog niet duidelijk. Mogelijk wordt daar morgen meer over duidelijk als hij wordt gehoord door de rechter. Het lijkt erop dat hij het gemunt had op de Arbeiderspartij van premier Stoltenberg. De autobom in Oslo ontplofte in een straat met regeringsgebouwen en de jongeren op Utøya waren daar op een jeugdbijeenkomst van de Arbeidspartij. Breivik heeft rechts-extremistische sympathieën.
09.36 uur: Wake voor slachtoffers
09.20 uur: Zoektocht gaat verder
Volgens verslaggever Jeroen Wollaars in Noorwegen worden er nog altijd enkele mensen vermist op Utøya. De zoektocht naar hen gaat vandaag verder, maar het Rode Kruis zegt uit te sluiten dat ze in het water rond het eiland hebben kunnen overleven.
09.12 uur: 'Gruwelijk, maar noodzakelijk'
Anders Breivik is zich ervan bewust dat hij iets gruwelijks heeft gedaan, maar in zijn ogen was het wel noodzakelijk. Dat heeft zijn advocaat gezegd op de Noorse televisie. Breivik is bereid om maandag tegen een rechter te vertellen hoe hij tot zijn daad kwam, zei de advocaat.
09.01 uur: Lijvig manifest
De verdachte van de twee bloedige aanslagen in Noorwegen heeft kort voor zijn daden een lijvig manifest gepubliceerd op internet. Het 1500 pagina's tellende geschrift bestaat uit een politieke uiteenzetting over de strijd tegen de multiculturele maatschappij, gedetailleerde beschrijvingen over het maken van bommen en een dagboek over de voorbereidingen voor de aanslagen van afgelopen vrijdag. Het stuk is geschreven in het Engels, onder het pesudoniem Andrew Berwick. Volgens Noorse kranten is dat een schuilnaam van Anders Breivik, de dader.
23 juli: Van minuut tot minuut
Lees hier het volledige overzicht van 23 juli, de dag na de Noorse terreurdaden.
»
»
»
»
»