»
Pauline Nyiramasuhuko
Door buitenlandredacteur Esther Bootsma
Het Rwanda-tribunaal heeft Pauline Nyiramasuhuko schuldig bevonden aan genocide. Ze zou bovendien hebben aangespoord tot massale verkrachtingen, als onderdeel van de genocide. Ze is veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. Nyiramasuhuko is de eerste vrouw die door een internationaal hof veroordeeld is voor volkerenmoord.
Genocide
Tijdens de genocide in Rwanda kwamen in drie maanden zo'n 800.000 mensen om. Naar schatting 350.000 tot 500.000 Rwandese vrouwen zijn toen verkracht. Seksueel geweld maakte systematisch deel uit van de volkerenmoord. Door de verkrachtingen werden vrouwen bewust geïnfecteerd met het hiv-virus. Met als doel een langzame dood.
De zaak tegen Pauline Nyiramasuhuko is één van de opmerkelijkste voor het Rwanda-tribunaal. Ze was destijds, in 1994, minister van Vrouwen- en Gezinszaken, die altijd het land doortrok om de positie van vrouwen te verbeteren.
Hoe kon juist zij hebben opgeroepen tot grootschalige verkrachting? Toch hebben talloze getuigen dit beweerd tijdens deze langste rechtszaak voor een internationaal tribunaal. Nyiramasuhuko staat sinds 2001 terecht met vijf anderen, onder wie haar zoon.
Butare
De zaak staat bekend als de Butare-zaak, naar de stad waar ze vandaan komen. Butare was een progressieve stad met veel hoogopgeleide Tutsi's en gematigde Hutu's.
De volkerenmoord kwam in deze stad te langzaam op gang, vonden de organisatoren. Daarom stuurden ze minister Pauline Nyiramasuhuko erheen. Ze behoorde tot de kleine kring rond de toenmalige premier, die later verklaarde dat zij één van de belangrijkste planners en voorbereiders van de genocide was.
Gekleed in militair tenue liet de minister zich in Butare door haar zoon rondrijden in een witte pick-uptruck. Ze wierp wegversperringen op en gebruikte een megafoon om mensen op te roepen de 'kakkerlakken' te doden.
Met kakkerlakken werden Tutsi's bedoeld. Zelfs 'bejaarden en foetussen' mochten niet worden gespaard, zei ze volgens een getuige.
Valstrik
Aanvankelijk, vlak na haar aankomst, leek het nog alsof ze van goede wil was. Ze liet aankondigden dat het Rode Kruis in het stadion van Butare voedsel zou uitdelen.
Duizenden wanhopige Tutsi's vluchtten naar het stadion. Het bleek een valstrik. De vrouwen werden van de mannen gescheiden, en naar het bos gebracht. "Voor jullie ze doden, moeten jullie ze verkrachten", zou de minister hebben gezegd. Daarna keek ze toe hoe Hutu-milities met machinegeweren en handgranaten de Tutsi-mannen in het stadion afmaakten.
'Beloning'
Verschillende vrouwen die de genocide overleefden, zeiden dat de mannen die hen verkrachtten dit deden in opdracht van Pauline Nyiramasuhuko. Ze zou hen hebben gezegd dat het hun 'beloning' was, ze mochten de 'arrogante' Tutsi-vrouwen pakken die zouden neerkijken op Hutu-mannen.
Vrouwen die haar smeekten om genade, omdat ze zelf ook een moeder was, kon ze niet verdragen - die liet ze meteen de keel afsnijden.
Gevlucht
Nyiramasuhuko vluchtte na de genocide naar Congo, waar ze in de vluchtelingenkampen als sociaal werkster werkte. In 1997 werd ze opgepakt in Kenia. Sindsdien zit ze in een cel van het Rwanda-tribunaal in Tanzania; waar ze bloemen schikt en zingt. Een vrouw met bril en het uiterlijk van een schooljuf.
Ze ontkende alle aantijgingen. "Ik kan niet eens een kip doden. Als iemand beweert dat ik een vrouw, notabene een moeder, kan doden, spreek ik diegene tegen", zei ze tegen de BBC in het vluchtelingenkamp in Congo.
Deel deze pagina
»
»
»