Wat kan en mag het Joegoslaviëtribunaal?

Internationale media voor het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag» Internationale media voor het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag ANP

De Servische oud-generaal Ratko Mladic is overgedragen aan het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag. Hoe gaat het daar aan toe? Vijf vragen over het tribunaal.

Waarom is het tribunaal opgericht?

De internationale gemeenschap vermoedde al tijdens de burgeroorlog in Joegoslavië (1991-1995) dat de mensenrechten op grote schaal werden geschonden. Daarom besliste de VN halverwege de oorlog dat er een Joegoslaviëtribunaal moest komen. Bij de oprichting in 1993 was bijna iedereen sceptisch over het nut van wéér een bureaucratische VN-instelling. Het werd gezien als een doekje voor het bloeden, omdat de wereldgemeenschap niet had ingegrepen tijdens de bloedige oorlog op de Balkan.

Wat is de bevoegdheid van het tribunaal?

Het Joegoslaviëtribunaal mag personen berechten die in 1991 of later het internationale recht hebben geschonden op het grondgebied van het vroegere Joegoslavië. Dat is inmiddels verdeeld onder de onafhankelijke staten Slovenië, Kroatië, Bosnië, Macedonië, Servië en Montenegro.

Als er genoeg aanwijzingen zijn om een verdachte te vervolgen, wordt een aanklacht opgesteld. Als de aanklacht volgens de rechter met voldoende bewijsmateriaal is onderbouwd, wordt een arrestatiebevel uitgevaardigd. Alle VN-lidstaten, bijna alle landen van de wereld dus, zijn verplicht om mee te werken aan de opsporing en het overdragen van een verdachte. Een verdachte mag zich laten bijstaan door een advocaat of zijn eigen verdediging voeren.

Hoe is het Joegoslaviëtribunaal georganiseerd?

Sinds begin 2008 is de Belg Serge Brammertz hoofdaanklager van het Joegoslaviëtribunaal. Hij is de opvolger van de Zwitserse Carla del Ponte die in 1999 hoofdaanklager werd.

Het tribunaal heeft drie rechtszalen, met drie rechters voor elke zaal. Het vonnis in hoger beroep wordt altijd geveld door vijf rechters. Zestien rechters werken fulltime bij het tribunaal, negen rechters zijn op afroep beschikbaar. De fulltime rechters worden voor een periode van vier jaar gekozen door de Algemene Vergadering van de VN. Daarna kunnen ze worden herkozen.

Welke straffen kan het Joegoslaviëtribunaal opleggen?

De hoogste straf die het tribunaal mag uitdelen, is levenslang. De rechters bepalen in welk land de veroordeelde zijn straf moet uitzitten. Het land wordt gekozen uit een lijst met landen die zich daartoe bereid hebben verklaard. Als er geen land beschikbaar is, wordt de straf in Nederland uitgezeten.

Welke rechten heeft de verdachte?

Verdachten worden opgesloten in de gevangenis in Scheveningen. Daar huurt de VN een aantal cellen van het Nederlandse ministerie van Justitie. Daarmee heeft de VN een eigen gevangenis: de United Nations Detention Unit (UNDU).

Het regime in de gevangenis staat bekend als zeer humaan. De verdachten hebben een eigen cel en mogen hun eigen kleren dragen. Er wordt rekening gehouden met het geloof bij de bereiding van voedsel. Ook kunnen de gevangenen zelf koken. Verder mogen de gedetineerden regelmatig bezoek ontvangen van hun partners. De gedetineerden kunnen overdag vrij rondlopen binnen het complex, 's nachts gaan de deuren op slot.

De Servische oud-president Milosevic, die vanaf 2001 vastzat in Scheveningen, klaagde vaak over zijn behandeling. Zo mocht hij in het begin geen contact hebben met andere Serviërs in de gevangenis. Later werd dat regime versoepeld en mocht hij ook Serviërs zien. Ook zou Milosevic lange tijd geen advocaten mogen ontvangen of hen niet onder vier ogen mogen spreken, en zou het zijn vrouw moeilijk zijn gemaakt hem te bezoeken.

Deel deze pagina

Video en Audio

Meer video en audio