Banken rekenden te hoge boetes voor oversluiten hypotheek

ANP

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) bevestigt dat banken zich niet altijd houden aan de maximale boete die ze mogen rekenen bij klanten die hun hypotheek vervroegd aflossen. Voor een deel van de tienduizenden mensen die vorig jaar een boete betaalden bij bijvoorbeeld het oversluiten van hun hypotheek naar een gunstigere rente, kan dit betekenen dat ze geld terugkrijgen.

Als je tijdens de lopende rentevaste periode van je hypotheek van bank verandert, berekent die of je een zogeheten boeterente moet betalen. Daarbij kijkt de bank naar je huidige rente, de resterende looptijd van de hypotheek en de rente die gebruikelijk is voor de resterende periode, schrijft Vereniging Eigen Huis.

Die boete mag maximaal zo hoog zijn als de inkomsten die de bank mist door de overstap. Maar dat gaat lang niet altijd goed. Daarom komt de toezichthouder vandaag met een leidraad hoe banken de berekening moeten uitvoeren.

Radar

Hiermee bevestigt de AFM eerdere berichten van onder meer tv-programma Radar dat banken zich niet altijd houden aan de Europese wetgeving die bepaalt wat het maximum is dat ze hiervoor mogen rekenen. Uit een aflevering van het programma bleek dat twaalfduizend klanten die zich bij een claimstichting hadden gemeld, gemiddeld ruim drieduizend euro te veel hadden betaald.

De AFM heeft twaalf fictieve dossiers voorgelegd aan banken en zag daarin dat de berekeningen verschilden. Hoe hoog de bedragen zijn die banken te veel rekenen, of om welke banken het gaat, maakt de AFM niet bekend.

De Vereniging Eigen Huis zegt er op basis van signalen van uit te gaan dat het bij alle mensen die een boete betaalden vaker misging dan niet. De bedragen die mensen te veel betaalden zouden kunnen oplopen tot duizenden euro's.

Een voorbeeld van Vereniging Eigen Huis

Je hebt een aflossingsvrije hypotheek van 200.000 euro. In oktober 2016 heb je je contract (met een rente van 5 procent en een looptijd van 3 jaar en 6 maanden) beëindigd. Je mocht 10 procent boetevrij aflossen. De bank biedt alleen rentevaste periodes van een jaar of vijf jaar aan.

In dit geval zou de bank de boete kunnen berekenen op basis van het tarief over een rentevaste periode van een jaar (1,4 procent), waardoor het bedrag dat je moet betalen wordt vastgesteld op 22.680 euro.

Volgens de leidraad van de AFM had de bank echter het tarief over een rentevaste periode van vijf jaar moeten hanteren (1,8 procent). Daardoor komt de boete uit op 20.160 euro: een verschil van 2520 euro in jouw voordeel.

Een makelaar laat een woning zien aan een potentiële huizenkoper ANP

Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) waren er verschillende manieren om de boete te berekenen. De NVB laat weten dat de leidraad nu duidelijkheid biedt voor banken en klanten.

Geld retour?

De banken zeggen de leidraad van de AFM te zullen gebruiken. Ook hebben de vier grote banken al aan de NVB laten weten dat ze zullen bekijken hoeveel er te veel is gerekend bij klanten die na 14 juli 2016, de ingangsdatum van de wetgeving, hun hypotheek oversloten. Dit kan ertoe leiden dat klanten een deel van de betaalde vergoeding retour ontvangen.

De banken denken dat met de herberekening van de boetes enkele miljoenen euro's per bank gemoeid zijn, afhankelijk van de grootte van de hypotheekportefeuille en het aantal oversluitingen. Bij de Rabobank gaat het om circa 10.000 klanten en vijf miljoen euro aan compensatiekosten.

Bij Triodos bank verwachten ze geen compensaties. "Het gaat om relatief weinig mensen want we hebben weinig oversluitingen of aflossingen", zegt een woordvoerder. "Bovendien was onze berekening van de boete al conform de richtlijnen van de AFM."

De AFM heeft een checklist gepubliceerd waarmee je kunt nagaan of de boete die jij hebt betaald op de juiste manier is berekend.

Een paar punten: 

- Let erop dat de bank het percentage van jouw lening dat je vergoedingsvrij mag aflossen, in mindering heeft gebracht voordat de boete is berekend.

- Als in je contract staat dat je een maandelijkse aflossing betaalt, dan moet de bank hier rekening mee houden.

- Als je individueel korting hebt gekregen van de bank, dan mag deze korting niet worden meegenomen in de vergelijkingsrente waarmee de bank de boete berekent.

Ook de AFM zegt ervan uit te gaan dat banken zelf contact opnemen met klanten die te veel betaald hebben. De toezichthouder gaat in de gaten houden of banken zich aan de leidraad houden.

De Vereniging Eigen Huis vindt dit niet ver genoeg gaan. De VEH zegt dat banken een kans hebben om te laten zien dat ze het klantenbelang daadwerkelijk vooropstellen, door ook mensen die beboet zijn voordat de Europese wetgeving inging te compenseren. De Vereniging doet daarvoor een moreel appèl op de banken.