»
Opstand in Libië
AFP Op 17 december 2010 stak de Tunesiër Mohammed Bouazizi zichzelf in brand. Uit protest tegen de politie, die zijn marktkraam in beslag had genomen. Het bleek een vonk die de Arabische wereld deed ontvlammen. Sindsdien volgen de protesten elkaar in hoog tempo op - in Tunesië, Egypte, Libië, Jordanië, Marokko, Jemen, Bahrein, Algerije en Oman. Overal eisen mensen meer vrijheid en democratie.
Een chronologisch overzicht van de gebeurtenissen.
28 maart
De Syrische vicepresident al-Shara heeft gezegd dat president Assad in de komende dagen belangrijke mededelingen zal doen. Zijn boodschap zal het land plezier doen, kondigde hij aan.
Oud-president Hosni Mubarak en zijn familie mogen Egypte niet verlaten. Dat zegt de militaire raad die de macht heeft overgenomen na het aftreden van Mubarak.
Door een explosie in een munitiefabriek in het zuiden van Jemen zijn zeker veertig mensen omgekomen. Bijna honderd mensen raakten gewond. De fabriek in de stad Jaar zou kort voor de ontploffing zijn geplunderd door moslimextremisten. Volgens de Jemenitische media maken de extremisten gebruik van de strijd tussen president Saleh en de oppositie.
27 maart
De opstandelingen in Libië winnen terrein. Ze hebben steden als Ajdabiya, Bin Jawad, Ras Lanuf en Brega nu stevig in handen. Aan het eind van de dag komen berichten dat Kadhafi-getrouwe troepen nu ook Sirte ontvluchten, de geboorteplaats van de Libische leider.
In Syrië begint het regime van president Assad ook te buigen voor de betogers. Een minister kondigt het einde van de noodtoestand aan, maar zegt er niet bij wanneer dat gaat gebeuren.
26 maart
In Libië gaat de strijd onverminderd door. Er komen tegenstrijdige berichten. Dan weer verovereren de opstandelingen een stad, dan weer blijken de strijders van Kadhafi aan de winnende hand.
In Syrië hebben ordetroepen traangas gebruikt tegen jonge demonstranten die een sit-in houden op het centrale plein in de stad Daraa. Ini Syrië, dat tot nu toe rustig was gebleven, wordt de sfeer steeds grimmiger.
In Jemen ziet her er steeds slechter uit voor president Saleh. Nadat een hoge invloedrijke generaal eerder deze week was overgelopen groeit de druk om af te treden. Er komen berichten dat hij bereid zou zijn dat te doen, maar telkens blijken die berichten niet waar, of is er weer sprake van uitstel. De situatie blijft onduidelijk.
25 maart
De NAVO neemt het commando over het handhaven van het vliegverbod over van de Verenigde Staten. Het gaat vooralsnog alleen om het handhaven van het vliegverbod. Verdere militaire acties vallen nog onder de coalitie.
Premier Rutte wil dat Nederland zo snel mogelijk meedoet aan het handhaven van het vliegverbod boven Libië. Nu bekend is dat de NAVO het commando gaat voeren, wil de regering snel met een voorstel komen.
De Verenigde Arabische Emiraten gaan helpen bij het handhaven van het vliegverbod boven Libië. De Emiraten sturen volgens de Franse president Sarkozy twaalf gevechtsvliegtuigen.
In de Jemenitische hoofdstad Sanaa hebben zich honderdduizenden betogers verzameld voor een demonstratie tegen president Saleh. Ook aanhangers van Saleh hebben zich verzameld.
In Syrië zijn na het vrijdaggebed demonstraties begonnen tegen het bewind van president Assad. De Syrische veiligheidsdiensten arresteren tientallen mensen.
23 maart
In Jemen heeft het parlement president Saleh vergaande bevoegdheden gegeven om een eind te maken aan de opstand tegen zijn bewind. De grondwet wordt voor dertig dagen opgeschort, de censuur wordt verscherpt en mensen mogen de komende dertig dagen zonder vorm van proces worden vastgezet.
In Libië voeren troepen van kolonel Kadhafi zware aanvallen uit op de steden Misrata en Ajdabiya, die in handen zijn van opstandelingen. De zender al-Jazeera meldt dat daarbij veertien mensen zijn omgekomen en 23 gewond zijn geraakt.
Vannacht zijn er opnieuw explosies gehoord in Tripoli. Kort daarna hield de Libische leider Kadhafi een toespraak voor het militair hoofdkwartier in de hoofdstad. Hij zei dat hij de strijd niet opgeeft, dat hij de strijd gaat winnen en dat hij zich nooit zal overgeven.
22 maart
In Jemen zegt president Saleh dat hij bereid is op te stappen na de parlementsverkiezingen van uiterlijk januari volgend jaar. Hij doet opnieuw een toezegging in de hoop dat de demonstranten tevreden worden gesteld. De oppositie verwerpt zijn aanbod.
Internationale troepen hebben vannacht in Libië nieuwe aanvallen uitgevoerd. Daarbij zouden onder andere radarinstallaties op twee legerbases van kolonel Kadhafi zijn verwoest.
Een Amerikaans gevechtsvliegtuig is in Libië neergestort. Het toestel, een F-15 Eagle, kwam afgelopen nacht neer in gebied dat in handen is van de opstandelingen. De twee piloten wisten zich met de schietstoel in veiligheid te brengen.
21 maart
President Saleh van Jemen is de steun van een deel van het leger kwijtgeraakt. Een generaal en twee andere hoge militairen zijn overgelopen naar de oppositie. De drie behoren tot dezelfde stam als president Saleh.
In Libië is bij een luchtaanval op Tripoli een gebouw van het hoofdkwartier van Kadhafi verwoest. Het is niet bekend of Kadhafi in het complex was. Volgens de Amerikanen staat het leger van Kadhafi onder grote druk. Nu de opmars naar Benghazi is gestopt en een groot deel van de luchtafweer is uitgeschakeld, kunnen vliegtuigen van de coalitie in het luchtruim patrouilleren.
20 maart
De coalitietroepen hebben in de nacht doelen in Libië aangevallen. Volgens de Amerikaanse stafchef Mullen is het Libische afweergeschut uitgeschakeld. De Libische autoriteiten melden dat er burgerdoden zijn gevallen.
In Jemen nemen na het bloedbad van vrijdag steeds meer mensen afstand van president Saleh. Naast drie ministers is nu ook de ambassadeur bij de VN opgestapt. De leider van Salehs eigen stam wil dat de president opstapt.
19 maart
Op een internationale top in Parijs is besloten tot militair ingrijpen. Volgens de Franse president Sarkozy wordt daarmee de VN-resolutie over Libië gevolgd. De eerste Franse vliegtuigen vliegen in de namiddag boven Libië. Ze vernietigen enkele tanks. Amerikaanse en Britse oorlogsschepen vuren kruisraketten af op afweergeschut bij Tripoli en Misrata.
In Sanaa, de hoofdstad van Jemen, zijn opnieuw tienduizenden mensen de straat opgegaan om te betogen tegen president Saleh. Uit protest tegen het bloedbad van gisteren, waarbij 42 mensen omkwamen, zijn twee prominente leden van de regeringspartij opgestapt.
In Syrië is via Facebook opgeroepen vandaag massaal de straat op te gaan. Daar is kleinschalig gehoor aan gegeven.
18 maart
Nederland is bereid om mee doen aan de militaire acties in Libië, zegt minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken. De Libische leider Kadhafi kondigt eenzijdig een staakt-het-vuren af, maar lijkt zich daar niet aan te houden.
In Jemen loopt de toestand ondertussen uit de hand. Er vallen tientallen doden bij nieuwe protesten tegen president Saleh.
En om zijn volk tegemoet te komen, belooft de Saudische koning Abdullah ambtenaren, militairen en andere werknemers miljarden aan bonussen.
17 maart
De VN-Veiligheidsraad neemt -uiteindelijk verrassend snel - een resolutie aan tegen Libië: vliegverbod plus al het mogelijke om burgers te beschermen. Een gewapend ingrijpen door grondtroepen behoort niet tot de mogelijkheden. Tien landen stemden voor, vijf onthielden zich.
De Libische leider Kadhafi zegt op de radio dat de aanval op het bolwerk van de opstandelingen in Benghazi die nacht zal beginnen. "We komen vannacht en we zullen geen genade kennen of medelijden hebben", zei hij. "Wie zich overgeeft, hoeft niets te vrezen."
In Libië is opnieuw zwaar gevochten tussen regeringsmilitairen en opstandelingen. Er waren berichten over gevechten bij Benghazi, Misrata en Ajdabiya. In die laatste stad zijn volgens een woordvoerder van een ziekenhuis sinds vannacht zeker dertig mensen omgekomen. De slachtoffers zouden vooral burgers zijn.
Libië dreigt een eventueel buitenlands militair ingrijpen in het land te vergelden. Burger- en militaire doelen rond de Middellandse Zee zullen dan worden aangevallen, staat in een verklaring van het Libische ministerie van Defensie, die is voorgelezen op de staatstelevisie.
De chef mensenrechten van de VN, Navanethem Pillay, veroordeelt het gebruik van geweld tegen betogers in Bahrein. Het leger zou gewonde betogers die naar het ziekenhuis worden gebracht, proberen tegen te houden. Pillay noemt dat een grove schending van internationale afspraken.
16 maart
Het Internationale Rode Kruis trekt zich terug uit Benghazi in Libië. De stad is in handen van de tegenstanders van het regime, maar het Libische leger is in aantocht. Sommige bronnen melden dat de stad al is omsingeld en dat er luchtaanvallen worden uitgevoerd. De verwachting is dat er hevig om de stad, met een miljoen inwoners, gevochten zal worden. VN-chef Ban Ki-moon heeft opgeroepen tot een onmiddellijk staakt-het-vuren.
In Bahrein zijn zeker vijf betogers omgekomen toen het centrale plein in de hoofdstad Manamah door de oproerpolitie werd schoongeveegd.Ordetroepen kwamen vanochtend kort na zonsopgang het Parelplein op. De politie gebruikte traangas tegen demonstranten die met brandbommen gooiden. Boven het plein vlogen helikopters en er was zwarte rook te zien.
15 maart
In Libië verliezen de opstandelingen steeds meer terrein op de troepen van Kadhafi. De stad Ajdabiya, 75 kilometer verder naar het noorden, is gebombardeerd door Kadhafi. Het bombardement op Ajdabiya begon zondag. Bewoners zouden de stad zijn ontvlucht. Ajdabiya geeft toegang naar de wegen richting Benghazi in het noorden en Tobruk bij de oostgrens met Egypte.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag ontraadt alle reizen naar Bahrein omdat het daar te onrustig en instabiel is. De 500 Nederlanders die nu in Bahrein zijn wordt aangeraden het land te verlaten of zoveel mogelijk binnen te blijven.
14 maart
De troepen van Khadhafi melden dat ze de oliestad Brega in handen hebben. De opstandelingen zeggen dat ze de stad heroverd hebben. De troepen rukken steeds verder op naar het oosten, naar het gebied van de opstandelingen. Ze zouden 170 kilometer verwijderd zijn van de stad Benghazi, het bolwerk van de opstandelingen.
Libië heeft een generaal pardon afgekondigd voor militairen die zijn overgelopen naar de opstandelingen. Als ze hun wapens inleveren en spijt betuigen, krijgen ze amnestie. Dat heeft het leger via de staatstelevisie laten weten.
In Bahrein worden buitenlandse militairen ingezet om de rust in het land te bewaren. De regering van Bahrein heeft bevriende Golfstaten om hulp gevraagd en Saudi-Arabië heeft duizend militairen gestuurd.
13 maart
In Libië zijn troepen van kolonel Kadhafi bezig aan een opmars. Op verschillende plekken in het land wordt gevochten met opstandelingen. De troepen van Kadhafi zouden tot net buiten de stad Misrata zijn genaderd. De opstandelingen lijken de afgelopen dagen terrein te verliezen.
Libië is woedend over de oproep van de Arabische Liga aan de Verenigde Naties om zo snel mogelijk een vliegverbod af te kondigen voor Libië. Het Libische bewind spreekt van een schending van het handvest van de Liga.
12 maart
Rond 15.30 uur landen de drie Nederlandse militairen op vliegbasis Eindhoven. Helikopterpilote Yvonne Niersman legt tijdens een persconferentie een verklaring af. Ze zegt dat ze over het algemeen goed behandeld zijn door de autoriteiten in Libië.
De Arabische Liga is voorstander van het instellen van een vliegverbod boven Libië. Dat blijkt op een top in Caïro. Er wordt ook afgesproken om contact te zoeken met de Nationale Libische Raad, het bestuur van de tegenstanders van Kadhafi. Alleen Syrië en Algerije, een buurland van Libië, stemmen tegen.
Vooral in de oliestad Ras Lanuf is de strijd tussen de aanhangers en tegenstanders van de Kadhafi in volle gang.
De Nederlandse ambassadeur in Jemen raadt de zestig Nederlanders die nog in Jemen zijn aan, het land zo snel mogelijk te verlaten. Volgens de ambassadeur wordt het snel onveiliger in het land.
11 maart
De drie Nederlandse militairen die in Libië gevangen werden gehouden, zijn vrij. De militairen hebben gezegd dat het goed met ze gaat. Volgens premier Rutte heeft Nederland geen tegenprestatie geleverd. Dat zei ook minister van Defensie Hillen. Vicepremier Verhagen erkent dat Nederland bij de evacuatie in Libië door Nederlandse militairen geen toestemming heeft gevraagd aan de Libische autoriteiten om het luchtruim binnen te komen.
Een Griekse minister die betrokken was bij de onderhandelingen over de drie, zegt dat situatie tot op het laatst toe spannend bleef. "De Nederlanders kwamen uiteindelijk pas na uren wachten aan op het vliegveld van Tripoli", vertelt hij bij de NOS.
Het kabinet gaat nog meer Libische tegoeden bevriezen. Minister De Jager van Financiën noemde na afloop van de ministerraad als voorbeeld de tegoeden van de Libische Centrale Bank.
Libië heeft de diplomatieke relatie met Frankrijk opgeschort. Dat meldt de onderminister van Buitenlandse Zaken van Libië.
In de Saudische hoofdstad Riaad is het rustig gebleven na een oproep van de oppositie om de straat op te gaan. De politie was met veel machtsvertoon aanwezig. Uiteindelijk ging er helemaal niemand de straat op.
In Bahrein zijn ook protesten aangekondigd. De oppositie wil naar het koninklijk paleis optrekken. De politie waarschuwt dat dan wordt ingegrepen.
In Koeweit gingen honderden stateloze Arabieren de straat op. Ze willen volwaardig staatsburger worden, zodat ook zij recht krijgen op onderwijs en gezondheidszorg. De politie joeg de demonstranten met traangas uiteen.
10 maart
De Libische autoriteiten zullen vandaag de drie gearresteerde Nederlandse militairen vrijlaten. Dat heeft Saïf Kadhafi, zoon van de Libische leider, gezegd in een interview met persbureau Reuters.
De troepen van Kadhafi voeren zware bombardementen uit op de Libische oliestad Ras Lanuf.
Frankrijk erkent de Nationale Raad van de Libische opstandelingen als de enige legitieme vertegenwoordiging van het land. Frankrijk is daarmee het eerste land dat op deze manier afstand neemt van het regime van Kadhafi.
9 maart
Vandaag waren er weer zware gevechten in Libië. Vooral in de steden Zawiya en Ras Lanuf ging het er hard aan toe. In Zawiya zijn volgens artsen veertig doden gevallen. In Ras Lanuf schoten Kadhafi-getrouwe eenheden olieinstallaties kapot, waardoor grote branden ontstonden.
Het internationale overleg over een no-flyzone boven Libië ging vandaag verder, zonder dat er al zicht is op een VN-resolutie. De Libische leider Kadhafi heeft gewaarschuwd dat de Libiërs de wapens zullen oppakken als zo'n vliegverbod er komt.
In Marokko kondigde koning Mohammed hervormingen aan tijdens een tv-toespraak.
En koningin Beatrix heeft haar bezoek aan het Midden-Oosten voortgezet in Qatar.
8 maart
De oppositie in Libië heeft kolonel Kadhafi een ultimatum gesteld. Binnen 72 uur moet hij aftreden. De oppositie is zelfs bereid om aan de voorwaarden van Kadhafi te voldoen. Wat er gebeurt als Kadhafi niet toegeeft, is niet bekend.
De Nederlandse militairen die sinds vorige week zondag worden vastgehouden in Libië, maken het goed. Dat zei minister Hillen van Defensie in de Tweede Kamer. Nederland stuurde vandaag een zware delegatie naar Malta waar onderhandeld wordt met de Libiërs over de vrijlating van de militairen.
Ondertussen is het bezoek van koningin Beatrix aan Oman begonnen. Premier Rutte gaf toe dat de communicatie over het bezoek ongelukkig is geweest. Aanvankelijk werd het staatsbezoek uitgesteld wegens de protesten in Oman. Daarna besloot de koningin toch op eigen gelegenheid te gaan. Die beslissing leidde tot Kamervragen.
7 maart
Libië is weer het belangrijkste nieuws. Om verschillende steden in het oosten en westen wordt gestreden tussen de opstandelingen Kadhafi-getrouwe troepen. Er is veel onduidelijkheid over wie aan de winnende hand is. In het ziekenhuis van Ajdabiyah worden doden en gewonden binnengebracht van de strijd. Eén vader is daar trots op zijn gedode zoon.
Frankrijk en Groot-Brittannië gaan later deze week in de VN-Veiligheidsraad een voorstel doen om een no-flyzone boven Libië af te kondigen. De Golfstaten hebben laten weten wel voor zo'n vliegverbod boven Libië te voelen.
In Oman heeft sultan Qabus weer nieuwe ministers ontslagen. In de havenstad Sohar gaan de protesten verder. Nederlandse bedrijven hebben daar last van.
De regering van Tunesïe gaat de geheime politie ontmantelen. Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken is het besluit in overeenstemming met de principes en waarden van de revolutie. Ontmanteling van de geheime politie was een van de belangrijkste eisen van de oppositie.
6 maart
De Libische leider Kadhafi noemt het normaal dat Libië drie Nederlandse militairen gevangen houdt, omdat ze zonder toestemming het land zijn binnengekomen. Kadhafi zei dat tegen het Franse blad Journal du Dimanche.
De Europese Unie heeft een team naar Libië gestuurd om onderzoek te doen naar de humanitaire situatie in Libië. De missie is de eerste in zijn soort en is een initiatief van de EU-buitenlandcoördinator Ashton.
De Britten die vrijdag in Libië waren gevangengenomen door opstandelingen, zijn weer vrij. Dat zegt de Britse minister van Buitenlandse Zaken William Hague. Het team is 's middags vertrokken uit de stad Benghazi. Het zou gaan om acht Britten: twee diplomaten en zes leden van de elite-eenheid SAS. Het was de bedoeling om contact te leggen met de opstandelingen.
In Egypte neemt het interim-bewind steeds meer afstand van het verdreven regime-Mubarak. Premier Sharaf heeft drie nieuwe ministers benoemd.
In Jemen zijn nu nog 95 Nederlanders. Onder hen zijn 20 medewerkers van de ambassade, de anderen zijn voor het grootste deel ontwikkelingswerkers.
5 maart
In de Libische stad Zawiyah is de hele dag zwaar gevochten tussen opstandelingen en militairen die loyaal zijn aan kolonel Kadhafi. De opstandelingen in Zawiyah hebben nog steeds de macht over het centrum nadat ze twee verschillende aanvallen van elitetroepen van Kadhafi afsloegen.
Sultan Qabus van Oman heeft twee ministers ontslagen, na de demonstraties van de afgelopen tijd tegen het bewind.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken raadt Nederlanders in Jemen aan om dat land te verlaten als hun verblijf niet strikt noodzakelijk is. Ook is er een negatief reisadvies gegeven.
In Saudi-Arabië heeft de regering een demonstratieverbod afgevaardigd. Op de staatstelevisie zei de minister van Binnenlandse Zaken dat "regels in het koninkrijk onvoorwaardelijk alle vormen van protest verbieden, omdat ze in tegenspraak zijn met de sharia en de normen en waarden van de Saudische samenleving".
In de Egyptische hoofdstad Caïro is gedemonstreerd bij het hoofdkantoor van de veiligheidsdienst. De betogers eisten dat de dienst helemaal wordt ontmanteld.
4 maart
Nederland geeft een miljoen euro aan de Verenigde Naties voor de opvang van vluchtelingen uit Libië. Eerder gaf Nederland al een half miljoen euro aan het Rode Kruis.
In Tunesië wordt de verkiezingsdatum aangekondigd: op 24 juli kunnen Tunesiërs een nieuw parlement kiezen.
Koningin Beatrix gaat toch naar Oman. Ze is uitgenodigd voor een privédiner met de sultan.
De nieuwe Egyptische premier Sharaf wordt warm onthaald op het Tahrirplein in Caïro. Sharaf vroeg de demonstranten om hun steun en hij beloofde dat hij hard zal werken aan de hervormingen.
In Bahrein zijn 's nachts gevechten tussen honderden sjiieten en soennieten. In de buurt van de hoofdstad Manama gaan ze elkaar te lijf met stokken en messen.
3 maart
Het nieuws dat drie Nederlandse militairen worden vastgehouden in Libië wordt bekend. De Libische staatstelevisie toont beelden van de bemanning van een Lynx-helikopter die twee mensen ging evacuëren.
Intussen meldt hoofdaanklager Luis Moreno-Ocampo dat het Internationaal Strafhof gaat onderzoeken of Kadhafi en sommige van zijn zonen verantwoordelijk zijn voor misdaden tegen de menselijkheid.
2 maart
Kadhafi zette vandaag een tegenoffensief in. De steden die strategisch belangrijk zijn, wil hij snel heroveren. Vooral in de stad Brega, waar belangrijke oliepijpleidingen liggen, is hevig gevochten. Steden die in handen leken van de betogers, zijn nu weer het toneel van een zware strijd. Er zijn ook luchtaanvallen uitgevoerd. In de oostelijke stad Benghazi bereidt men zich voor op een offensief van Kadhafi.
Het Internationale Strafhof (ICC) in Den Haag is een onderzoek gestart naar misdaden tegen de menselijkheid in Libië.
In een toespraak ging Kadhafi opnieuw fel tekeer en herhaalde nog eens te zullen vechten tot "de laatste man en vrouw".
Het staatsbezoek van koningin Beatrix aan Oman is wegens de rellen uitgesteld. Het bezoek aan Qatar gaat wel door.
1 maart
De protesten in Libië hielden ook vandaag weer aan. Uit WikiLeaks-documenten is gebleken dat Kadhafi nog altijd beschikt over chemische wapens. Hij is bezig die te ontmantelen, maar hij doet er langer over dan afgesproken.
Steeds meer buitenlanders ontvluchten Libië. Aan de grens met Tunesië komen ze allemaal samen. Daar dreigt een humantaire ramp, waarschuwde de VN-Vluchtelingenorganisatie UNHCR.
En Libië wordt steeds verder in het nauw gedreven. Na de VN-Veiligheidsraad heeft ook de EU sancties opgelegd.
Ook Oman blijft het onrustig. Nederlandse havenarbeiders worden teruggehaald. Of het staatsbezoek van koningin Beatrix aan Oman doorgaat, is nog onduidelijk.
In Tunesië verdiept de politieke crisis zich.
28 februari
In Tripoli zijn demonstranten opnieuw de straat opgegaan. Zo'n vierhonderd mensen betoogden in een arbeiderswijk in het oosten van de stad tegen de Libische leider Kadhafi. Regeringstroepen die hem trouw zijn probeerden het protest te onderdrukken door in de lucht te schieten. Kadhafi zelf ontkent in een interview met Christiane Amanpour dat er demonstraties zijn in de straten van Tripoli.
De EU-landen zijn het in Brussel eens geworden over sancties tegen het land. Er komt een wapenembargo en de Libische leiders worden niet meer toegelaten in lidstaten van de Europese Unie. Ook worden hun tegoeden bij Europese banken bevroren.
De Amerikaanse president Obama is blij met de aangekondigde hervormingen van de regering van Bahrein. Afgelopen zaterdag ontsloeg de koning vijf ministers die volgens hem voor een deel verantwoordelijk zijn voor de problemen in Bahrein.
Vijftien medewerkers van het Rotterdams havenbedrijf en hun gezinnen zijn weggehaald uit de Omaanse havenstad Sohar. Het zijn voornamelijk Nederlanders. In Sohar houden de protesten aan. Net als gisteren zijn er honderden mensen op de been die hervormingen eisen. Door alle onrust in Oman lijkt het staatsbezoek dat koningin Beatrix, prins Willem-Alexander en prinses Máxima volgende week zouden brengen, waarschijnlijk niet door.
De verdreven Egyptische president Mubarak en zijn familie hebben een reisverbod gekregen. De openbaar aanklager in Egypte heeft dat opgelegd. Mubarak verblijft sinds zijn aftreden op 11 februari in zijn villa in de badplaats Sjarm el-Sjeik. Er is nauwelijks nog iets van hem vernomen. De oud-president zou in slechte gezondheid verkeren.
27 februari
In het geheim blijken de Britten gisteren met twee Herculesvliegtuigen een groep werknemers in de olieindustrie uit de woestijn ten zuiden van Benghazi opgepikt te hebben. Onder hen waren ook zeven Nederlanders. De evacuatie gebeurde zonder toestemming van Libië. De evacués werden daarna overgebracht naar Malta.
Ook in Oman zijn slachtoffers gevallen bij protesten tegen het regime. Twee demonstranten zijn gedood door rubberkogels van de oproerpolitie. Dat gebeurde in de industriestad Sohar. Volgens lokale media wordt er al sinds 17 januari in Oman geprotesteerd. Dat begon in de hoofdstad Muscat, maar heeft zich nu verspreid naar steden als Salalah, Shinaz en Sohor in het noorden van het land.
26 februari
Opnieuw een relatief rustige dag, wat niet betekent dat er niet gevochten werd. In Tripoli zouden er opnieuw doden zijn gevallen. De zoon van Kadhafi verscheen bij al-Arabiya, waar hij waarschuwde voor een burgeroorlog. In Benghazi trok men zich daar niets van aan, men is daar al bezig met de opbouw van een nieuw Libië.
25 februari
En opnieuw verscheen Kadhafi vandaag onverwachts op tv. Dit keer ook voor zijn aanhang op het Groene Plein in het centrum van de hoofdstad Tripoli. In strijdbare bewoordingen riep hij zijn supporters op om te blijven vechten voor Libië. Later op de avond zou de mars van tegenstanders van Kadhafi op Tripoli uitgelopen zijn op een bloedbad. Precieze cijfers over aantallen slachtoffers ontbreken.
24 februari
Muamar Kadhafi is vandaag opnieuw op televisie verschenen, zij het slechts aan de telefoon. Hij beschuldigde al-Qaida-leider Osama bin Laden ervan achter de onlusten in zijn land te zitten. Op het vliegveld van Tripoli was het de hele dag chaos, voor veroorzaakt door buitenlanders die het land uit willen. De situatie in het land is nog steeds onduidelijk. De opstand ging zo snel dat de inwoners van Benghazi verraste.
23 februari
Een relatief 'rustige' dag, de dag na de woedende speech van Kadhafi. De VN-Veiligheidsraad heeft het geweld in Libië veroordeeld. De eerste Nederlanders zin Libië zijn teruggekeerd.
22 februari
Muamar Kadhafi is vandaag wel op televisie verschenen, en hoe? Wachtte gisteren iedereen urenlang op wat uiteindelijk niet meer dan 22 seconden werd, vandaag kwam hij wel uitgebreid aan het woord. Zowel verwacht gaf Kadhafi geen krimp. In een soms woedende, soms onbegrijpelijke toespraak zei de Libische leider dat hij niet van plan is op te stappen. Hij beschuldigde 'gedrogeerde jeugd' ervan achter de rellen van de afgelopen dagen te zitten. De jongeren worden uiteraard opgehitst door 'buitenlandse agenten' en 'Arabische media' (lees al-Jazeera).
Diep in de nacht verscheen Muamar Kadhafi ook al op televisie. In een 22 seconden durende quote zei Kadhafi dat hij in Tripoli is en niet in Venezuela. De sfeer in Libië is nog altijd dreigend nadat een dag eerder waarschijnlijk veel doden zijn gevallen bij botsingen tussen betogers en aanhangers van Kadhafi en ordetroepen.
In Algerije gaat de regering de noodtoestand opheffen die sinds 1992 van kracht is. In dat jaar begon in Algerije de bloedige strijd tegen islamitische rebellen.
En in Egypte gaan de verandering misschien toch minder hard dan waar de betogers op hoopten. Het leger heeft vijf ministers uit de regering van oud-president Mubarak herbenoemd.
Nederlandse bedrijven in Libië zijn druk bezig hun werknemers te evacueren.
21 februari
De zoon van de Libische leider Kadhafi houdt een tv-toespraak. Hij zegt dat het leger achter zijn vader staat en zal vechten tot de laatste man. Hij waarschuwt voor een burgeroorlog.
In de Libische hoofdstad Tripoli worden overheidsgebouwen in de brand gestoken, melden ooggetuigen. Het gebouw van de staatstelevisie zou zijn geplunderd.
President Saleh van Jemen komt terug van zijn eerdere belofte om zich niet verkiesbaar te stellen.
Bij onlusten in de Marokkaanse stad al-Hoceima zijn vijf doden gevallen.
20 februari
In Marokko gaan duizenden betogers de straat op. Het protest verloopt vrij rustig.
In Egypte gaan de banken weer open nadat ze een week waren gesloten, onder meer wegens stakingen.
In Bahrein zijn de demonstranten sinds gisteren weer terug op het centrale plein in de hoofdstad Manama.
Ook in Jemen gaan zowel anti-regeringsdemonstranten als aanhangers van het regime de straat op. De politie moet beide groepen uit elkaar houden. In de hoofdstad Sanaa zou opnieuw zijn geschoten op demonstranten die tegen het regime protesteren. President Saleh doet opnieuw een oproep aan aan de oppositiepartijen om de dialoog aan te gaan.
19 februari
In Libië zijn in de oostelijke stad Benghazi veel betogers op de been. De veiligheidstroepen treden hard op. Er zouden vijftien demonstranten zijn doodgeschoten.
Duizenden demonstranten nemen het Parelplein in de Bahreinse hoofdstad Manamah in. Eerder op de dag had de politie hen nog met harde hand van het plein verdreven. De belangrijkste vakbondsorganisatie van Bahrein roept op tot een staking voor onbepaalde tijd.
In Algerije komt de oproerpolitie in actie tegen demonstranten die meer democratie eisen. Het protest is van tevoren aangekondigd door een coalitie van oppositiepartijen, vakbonden en mensenrechtenorganisaties. De regering van Abdelaziz Bouteflika had de demonstratie verboden.
Voor de tweede dag op rij wordt er betoogd in de Golfstaat Koeweit. De politie vuurt traangas af op enkele honderden demonstranten. Het gaat voornamelijk om statenloze nomaden.
In Jemen is het de tiende dag van protesten tegen het bewind van president Saleh. In gevechten met de oproerpolitie en de aanhang van de president komt één betoger om.
Hoewel president Mubarak al een week is afgetreden, wordt in Egypte nog altijd betoogd. Werknemers van een van de grootste staatsfabrieken negeren de oproep van het leger om alle stakingen te beëindigen. Ze gaan door tot aan hun eisen is voldaan.
18 februari
Het is weer een onrustige dag in verschillende landen. In Caïro gaan honderdduizenden mensen weer naar het Tahrirplein op om het einde van het tijdperk Mubarak te vieren. In Bahrein, Jemen en Libië zijn er weer demonstraties.
17 februari
De politie in Bahrein treedt hardhandig op tegen demonstranten op het centrale plein in Manamah. Er vallen zeker vier doden. Tientallen mensen raken gewond.
In Libië wordt gedemonstreerd tegen het regime van Kadhafi. De dag is uitgeroepen tot 'Dag van Woede'. In Tripoli gaan ook aanhangers van de Libische leider de straat op.
In Jemen lopen demonstraties uit de hand. In de hoofdstad Sanaa zijn honderden anti-regeringsbetogers door aanhangers van het regime verjaagd.
De Amerikaanse tv-zender CBS toont beelden van de vluchtende Egyptische president Mubarak.
16 februari
In Bahrein brengen sjiitische demonstranten de nacht door op een plein in de hoofdstad Manamah. Ze dopen het plein om tot Tahrirplein. De betogers beschuldigen de soennitische regering van discriminatie. De soenniten vormen een minderheid in Bahrein.
Voor het eerst komen ook uit Libië berichten van gewelddadig protest tegen de regering. In Benghazi zouden duizenden mensen de straat op zijn gegaan. Aanleiding was de arrestatie van een advocaat die een uitgesproken tegenstander van het regime van Kadhafi is. Ook na zijn vrijlating gaan de protesten door.
In Iran zegt president Ahmadinejad dat de betogingen in zijn land nergens toe leiden en dat de organisatoren gestraft zullen worden. Er breken opnieuw rellen uit. Aanhangers en tegenstanders van het regime raken slaags bij de begrafenis van een demonstrant die maandag om het leven kwam.
Bij gevechten tussen demonstranten en de oproerpolitie in Jemen valt zeker één dode en een aantal gewonden. In de hoofdstad Sanaa en de zuidelijke havenstad Aden gingen honderden mensen de straat op om te demonstreren tegen het regime van president Saleh.
15 februari
In Tunesië is de avondklok opgeheven. De noodtoestand blijft voorlopig nog wel van kracht. De overheid reageert hiermee op een verzoek van de toeristenindustrie. De sector is met 11 procent één van de belangrijkste bronnen van inkomsten van het land.
In Egypte wil de Moslimbroederschap zo snel mogelijk een politieke partij oprichten. Een vooraanstaand lid van de Moslimbroeders maakte dat bekend op de staatstelevisie.
14 februari
In de Iraanse hoofdstad Teheran wordt gedemonstreerd tegen het regime van president Ahmadinejad. Volgens een ooggetuige doen er duizenden mensen mee en gebruikt de oproerpolitie traangas, wapenstokken en paintballgeweren tegen de betogers.
Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het reisadvies voor Egypte iets versoepeld. Volgens het ministerie is het er na het aftreden van president Mubarak rustiger geworden.
Duizenden betogers gaan de straat op in Bahrein. Geïnspireerd door de opstand in Egypte en Tunesië hadden ze vandaag uitgeroepen tot Dag van de Woede.
Ook in Jemen wordt weer geprotesteerd tegen het regime van president Ali Abdullah Saleh. Voor de vierde opeenvolgende dag kwam het tot geweld tussen de politie en de antiregeringsbetogers.
13 februari
Twee dagen na het vertrek van Mubarak zijn er nog steeds demonstranten op het plein. Het nieuwe militaire regime wil dat iedereen voor de avond het plein verlaat. Leger en vrijwilligers ruimen samen de rotzooi en barricades op en er rijden voor het eerst sinds de massale protesten weer auto's op het Tahrirplein.
De Hoge Raad van de Strijdkrachten ontbindt het parlement in Egypte. Er komt een nieuwe grondwet waarover het volk mag beslissen in een referendum.
In Caïro zijn tijdens de betogingen toch belangrijke kunstvoorwerpen uit het Egyptisch Museum gestolen. Het gaat om acht stukken, waaronder een verguld houten beeld van farao Toetanchamon.
In Jemen wordt voor de derde opeenvolgende dag gedemonstreerd tegen het regime van president Ali Abdullah Saleh. Dat leidt tot een confrontatie tussen de politie en de anti-regeringsdemonstranten.
12 februari
In Egypte is de hele nacht gefeest na het vertrek van Mubarak. Ook overdag blijft het druk op het Tahrirplein in Caïro en op andere plaatsen. Mubarak zou zijn vertrokken naar Saudi-Arabië.
In de Algerijnse hoofdstad Algiers houden duizenden mensen een protestmars, hoewel dat door de overheid is verboden. De betogers eisen meer democratie en hervormingen en sommigen eisen het vertrek van de 73-jarige president Bouteflika, die al twaalf jaar aan de macht is.`
Duizenden jongeren gaan in Sanaa, de hoofdstad van Jemen, de straat op om het aftreden van president Ali Abdallah Saleh te eisen. "Na Mubarak is Ali aan de beurt", roepen de betogers.
11 februari
Vicepresident Suleiman verklaart op de staatstelevisie dat president Mubarak toch vertrekt. Hij draagt de macht over aan het leger. Op het Tahrirplein in Caïro wordt gejuicht.
De Amerikaanse president Obama zegt in een toespraak dat Egypte geschiedenis heeft geschreven en nooit meer hetzelfde zal zijn. "Het is niet het eind van de ontwikkeling, maar het begin." Ook in andere landen wordt positief gereageerd op het vertrek van Mubarak.
10 februari
President Mubarak van Egypte houdt een toespraak. Vooraf is de verwachting dat hij zijn aftreden zal aankondigen, maar dat doet hij niet. Hij draagt zijn regeringsverantwoordelijkheid over aan vicepresident Suleiman, maar zegt pas weg te gaan "als hij dood en begraven is". De betogers op het Tahrirplein zijn zwaar teleurgesteld en de sfeer is gespannen.
Mensenrechtenorganisaties beschuldigen het Egyptische leger van martelingen van betogers. Op de 17de dag weer demonstraties, voor de tweede achtereenvolgende dag zijn er stakingen.
De minister van Oudheden van Egypte, Zahi Hawass, zegt dat de kunstschatten in het land de onrust goed zijn doorgekomen. Volgens hem waren sommige plunderaars op zoek naar het mythische rood kwikzilver.
9 februari
Honderden antiregeringsbetogers blokkeren de ingang van het parlementsgebouw in Caïro. Ze willen voorkomen dat leden van de partij van president Mubarak, de Nationaal Democratische Partij, naar binnen gaan. Het gebouw wordt ontruimd. Ook op het Tahrirplein wordt weer gedemonsteerd.
In de woestijnstad El Kharga, in het zuiden van Egypte, komt bij rellen een betoger om. Meer dan honderd mensen raken gewond.
Touroperator Skytours is voornemens om Nederlanders weer naar Egypte te vliegen.
Koning Abdullah van Jordanië beëdigt een nieuwe ministersploeg die moet werken aan politieke en economische hervormingen.
8 februari
De Egyptische regering komt met een plan voor een geleidelijke machtsoverdracht, maar de demonstranten vertrouwen dat niet en eisen dat Mubarak nu opstapt. Het protest tegen de president neemt weer toe. Honderdduizenden mensen verzamelen zich op het Tahrirplein in Caïro. De BBC spreekt van de grootste demonstratie sinds het begin van het protest op 25 januari.
7 februari
In de Egyptische hoofdstad Caïro staan nog altijd tienduizenden mensen op het Tahrirplein. De demonstranten willen later deze week weer grote demonstraties houden en ze zijn niet van plan met de protesten op te houden voordat president Mubarak vertrekt. De onrust is wel afgenomen en het openbare leven komt weer gedeeltelijk op gang.
Het nieuwe kabinet in Egypte kondigt een salarisverhoging voor ambtenaren aan van 15 procent. Ook de pensioenen gaan omhoog.
6 februari
In Tunesië worden alle activiteiten van de partij van de verdreven president Ben Ali opgeschort. De kantoren blijven dicht totdat justitie zich uitgesproken heeft over een verbod. De autoriteiten zeggen dat de maatregelen nodig zijn in het belang van de staatsveiligheid. Ze volgen op gewelddadige incidenten die volgens de autoriteiten veroorzaakt zijn door aanhangers van Ben Ali. Die zouden daarmee chaos in het land willen veroorzaken.
De dertiende protestdag in Caïro wordt uitgeroepen tot de 'Dag van de martelaren' ter ere van de demonstranten die zijn omgekomen. Het openbare leven komt weer op gang. De beurs en de banken zijn voor het eerst in een week weer open en op veel plekken wordt ook de troep op straat opgeruimd.
De Egyptische regering doet in een rondetafelgesprek toezeggingen aan de oppositie. Voor het eerst in de geschiedenis is ook de Moslim Broederschap betrokken bij het overleg. Vicepresident Suleiman belooft persvrijheid en de vrijlating van iedereen die bij de betogingen van de afgelopen twee weken is opgepakt.
5 februari
Berichten dat Mubarak aftreedt als leider van de regeringspartij NDP, worden even later weer tegengesproken. Wel vervangt hij het bestuur van de partij, onder wie zijn zoon Gamal. Hossam Badrawi wordt de nieuwe secretaris-generaal. Hij wordt gerekend tot de gematigde vleugel van de partij.
De VS willen dat president Mubarak aanblijft totdat er een overgangsregering is. Dat zegt een speciale afgezant van president Obama.
Op het Tahrirplein in Caïro blijft het rustig. President Mubarak overlegt al vroeg met enkele ministers over de staat van de economie in zijn land.
In El Kef, in het noordwesten van Tunesië, worden zeker twee mensen gedood wanneer de politie het vuur opent op demonstranten, die zich hebben verzameld bij het politiebureau. Ze eisen het aftreden van het hoofd van de politie die volgens hen schuldig is aan machtsmisbruik.
4 februari
De betogers roepen deze dag uit tot 'Dag van Vertrek' voor Mubarak. Minister van Defensie Tantawi spreekt op het Tahrirplein met militairen en demonstranten. Hij is de eerste vertegenwoordiger van het regime die zich in het hol van de leeuw waagt.
In Israël maakt men zich grote zorgen over wat er in het buurland gebeurt. De regering vreest voor een nieuwe vijandige moslimstaat.
Leiders van de Europese Unie roepen Egypte op om snel een brede overgangsregering in te stellen. President Obama roept Mubarak op te luisteren naar het Egyptische volk voor een orderlijke overdracht van de macht.
De Egyptische president Mubarak overleeft de 'Dag van Vertrek'. Hij zit nog steeds in zijn paleis.
3 februari
Op het Tahrirplein in Caïro openen aanhangers van president Mubarak het vuur op anti-regeringsbetogers. Daarbij vallen vijf doden en dertien gewonden. Het is de hele nacht onrustig op het plein. De twee groepen bekogelen elkaar met stenen en brandbommen en af en toe zijn er schoten te horen.
De laatste dagen wordt het steeds moeilijker voor de media om verslag te doen van de opstand. Buitenlandse journalisten op en rond het Tahrirplein worden mishandeld door aanhangers van Mubarak.
De Egyptische president Mubarak wil wel opstappen, maar niet nu. Dat zegt hij in een interview met de Amerikaanse oorlogsverslaggeefster Christiane Amanpour.
In Jemen demonstreren in de hoofdstad Sanaa ruim 20.000 mensen tegen het regime van president Abdullah Saleh. Ook aanhangers van het regime gaan de straat op. Twee mensen raken gewond tijdens deze 'Dag van de woede' wanneer de politie een demonstratie wil opbreken.
2 februari
Op verschillende plaatsen in Caïro breken gevechten uit tussen aanhangers en tegenstanders van de Egyptische president Mubarak. Volgens de regering valt er één dode en raken zo'n 600 mensen gewond. Ook in Alexandrië wordt gevochten.
De Amerikaanse president Obama roept op tot een ordelijke overgang van de macht in Egypte, die nu moet beginnen. VN-chef Ban ki-Moon en de Britse premier Cameron veroordelen het geweld in een gezamenlijke verklaring.
President Abdullah Saleh van Jemen stelt zich in 2013 niet verkiesbaar. Ook zal hij de macht niet overdragen aan zijn zoon, zegt hij in een toespraak. Saleh hoopt daarmee de demonstranten tegemoet te komen die al dagen zijn onmiddellijke vertrek eisen.
De Tunesische minister van Binnenlandse Zaken Rajhi beschuldigt leden van de veiligheidstroepen van een complot tegen de staatsveiligheid. Hij zegt dat ze de stabiliteit in het land willen ondermijnen, onder meer door aanslagen te plegen.
1 februari
Op het Tahrirplein in Caïro betogen honderdduizenden mensen tegen president Mubarak. Ze eisen dat hij aftreedt. De volksopstand in Egypte beleeft zijn voorlopige hoogtepunt met de massale betoging in de hoofdstad.
Google stelt Egyptenaren in staat om een bericht naar de buitenwereld te krijgen door een voicemail in te spreken.
Koning Abdullah van Jordanië ontslaat premier Samir Rifai ontslagen stelt een vervanger aan. Daarmee komt Abdullah tegemoet aan de wens van duizenden Jordaniërs die vorige week de straat opgingen. Ze zijn boos vanwege de hoge voedsel- en brandstofprijzen in het land en eisten politieke en economische hervormingen.
Na een dag van massaal protest kondigt Mubarak in een tv-toespraak aan dat hij in september zijn functie zal neerleggen. Hij stelt zich niet herkiesbaar bij de verkiezingen in september. Hij is niet van plan het land te verlaten, zoals de Tunesische president Ben Ali enkele weken geleden heeft gedaan. "Egypte is mijn vaderland, ik heb ervoor gevochten (...). Ik zal sterven op Egyptische bodem."
31 januari
President Mubarak van Egypte geeft zijn vicepresident Suleiman opdracht om gesprekken aan te knopen met de oppositie. Het regime-Mubarak biedt staatkundige en wettelijke hervormingen aan.
Op het Tahrirplein in het centrum van de hoofdstad Caïro zijn duizenden betogers op de been. Net als gisteren trekken de demonstranten zich niets aan van de avondklok. Het leger is nog steeds aanwezig, maar grijpt niet in.
Verschillende reisorganisaties halen zo'n 2000 Nederlandse toeristen terug uit Egypte.
De prijs van een vat ruwe olie stijgt tot boven de 100 dollar. Dat is het hoogste niveau sinds september 2008. De prijsstijging wordt door de analisten toegeschreven aan de ontwikkelingen in Egypte.
30 januari
De regering van president Hosni Mubarak eist dat al-Jazeera vertrekt uit Egypte. De vergunningen van de journalisten zijn ingetrokken en hun perskaarten zijn ongeldig verklaard. Het kantoor van al-Jazeera in Caïro is gesloten. De nieuwszender laat weten niet te zwichten en gewoon door te gaan met de berichtgeving.
Reisorganisatie TUI haalt 1600 Nederlanders terug uit Egypte. Ook Oad en Thomas Cook halen toeristen terug.
29 januari
Oud-militair Ahmed Shafiq wordt de nieuwe premier van Egypte; de 74-jarige Omar Suleiman vicepresident.
Er wordt massaal geplunderd in Caïro en een aantal andere Egyptische steden. De plunderaars trekken zich net als de duizenden betogers niks aan van de avondklok die is ingesteld.
28 januari
De Egyptische president Hosni Mubarak wil tegemoetkomen aan de demonstranten en zegt in een tv-toespraak dat hij een nieuwe regering zal aanstellen en belooft hervormingen. Zelf lijkt hij niet van plan om op te stappen.
Hoewel premier Ghannouchi twaalf ministers uit de regering heeft gezet, blijft het onrustig in Tunesië. Demonstranten eisen het vertrek van de premier zelf en alle andere oud-gedienden van Ben Ali.
27 januari
De Egyptische Nobelprijswinnaar en het voormalige hoofd van het IAEA, Mohamed ElBaradei, komt aan in Caïro. Hij wil dat Mubarak zijn macht opgeeft en betuigt zijn steun aan de demonstranten.
In Jemen gaan duizenden mensen de straat op om te protesteren tegen president Ali Abdulla Saleh. Ze eisen zijn vertrek en voelen zich gesteund door de geslaagde volksopstand in Tunesië en de protesten in Egypte.
De Tunesische premier Ghannouchi vervangt twaalf ministers, onder wie mensen die ook al dienden onder de gevluchte president Ben Ali.
26 januari
In Egypte wordt een demonstratieverbod ingesteld. Iedereen die aan een betoging meedoet of zich provocerend uitlaat, wordt vervolgd, maakt het Egyptische ministerie van Binnenlandse Zaken bekend.
25 januari
Na Tunesië breken er ook in Egypte demonstraties uit tegen de machthebbers, in dit geval de regering van president Hosni Mubarak. Bij protesten in Suez komen twee demonstranten om. In Caïro overlijdt een politieman.
23 januari
In Algerije wordt geprotesteerd tegen president Abdelazi
»
»
»
»
»
»
»