Woonproject Oosterwold: vrijheid in de Flevopolder

Bewoners van deze wijk willen een ecologische woongemeenschap maken NOS

Zelf bepalen hoe je huis eruitziet, maar ook zelf zorgen voor het opwekken van energie en het aanleggen van wegen of riolering. In Oosterwold, een woongebied dat is opgezet als gezamenlijk project van Almere en Zeewolde, zijn kavels beschikbaar gesteld voor mensen die dat willen doen. En met succes: inmiddels zijn er tien keer zoveel initiatieven als gepland.

Vooral voor de jaarwisseling is het druk bij de gemeente Almere. Het afgelopen jaar nam de vraag naar de bouwpercelen plots sterk toe. "We dachten eind 2016 zo'n dertig initiatiefnemers te hebben, maar het zijn er zo'n driehonderd", zegt de Almeerse wethouder Tjeerd Herrema. Hij verwacht dat er uit die initiatieven 600 woningen gerealiseerd worden.

Veel animo voor duurzaam woonproject Almere
Het is populair: zelf bepalen hoe je huis eruitziet, maar ook zelf zorgen voor het opwekken van energie en het aanleggen van wegen of riolering. Een project in Almere voor zelfvoorzienend wonen heeft tien keer zoveel aanmeldingen gekregen als verwacht.

Nieuw land

Op 43 vierkante kilometer voormalig akkerbouwland kunnen mensen een stuk grond uitkiezen voor het bouwen van een huis. Ze kunnen grotendeels zelf de grootte van hun kavel bepalen. Voorwaarden zijn dat ze zelf zorgen voor hun voorzieningen, zoveel mogelijk duurzaam bouwen en gemeenschapsgezind zijn. Er zijn drie type kavels, waarvan het accent bij de een ligt op publiekelijk toegankelijk groen en bij de ander op landbouw.

De vrijheid in Oosterwold is uniek in Nederland. Maar overal in het land neemt de aandacht voor duurzame woonprojecten toe. Volgens Andy van den Dobbelsteen, hoogleraar Climate Design and Sustainability, spelen praktische overwegingen een grote rol: "Mensen willen niet meer afhankelijk zijn van olie, gas, energie, of ze willen gewoon geen dure rekeningen meer."

Hard werken

Oosterwold trekt vooral idealisten en doorzetters. Omdat de gemeente bewoners redelijk vrij laat, moeten die vaak het wiel zelf uitvinden. Kunstenaar Frode Bolhuis heeft bijvoorbeeld zijn werk een jaar stilgelegd om fulltime met de bouw van zijn huis bezig te zijn. Inmiddels woont hij met zijn gezin en acht andere jonge gezinnen in aaneengeschakelde woningen, een van de leefgemeenschappen in Oosterwold. Duurzaamheid en samenleven zijn hier kernwoorden. 

Bolhuis kwam naar Oosterwold voor de ruimte. "Nergens anders is grond zo goedkoop. We hebben nu een grote tuin voor de kinderen." Riolering hebben ze niet; dat gaat via een helofytenfilter; een filter die werkt met riet, zand en grind. Er is een warmtepomp en er zijn zonnepanelen. Buiten de huizen ligt een grote vlakte met klei. Daar komen een boomgaard, een groentetuin en kippen. De weg naar hun huis hebben de bewoners zelf aangelegd.

Groeiende interesse

"Toen ik hier drie jaar geleden aan begon, was er vrijwel nog niemand. Nu willen veel mensen dit doen", zegt de kunstenaar. "Oosterwold is trendy geworden bij jonge gezinnen uit de Randstad." 

Hoogleraar Sustainable Building en Development Anke van Hal kan de aantrekkingskracht wel verklaren. "Er is veel onderzoek gedaan naar factoren die woongeluk beïnvloeden. Daaruit weten we dat de mate waarin we zelf invloed kunnen uitoefenen op onze woonomgeving, voor een belangrijk deel ons woongeluk bepaalt. Dat aspect zit nadrukkelijk in dit project.”

Door zijn duurzaamheid loopt het project vooruit op algemene ontwikkelingen. Zo zijn er op dit moment naar schatting nog maar 1100 woningen in Nederland die genoeg energie opwekken om zelfvoorzienend te zijn. Dat aantal neemt snel toe; er staan er ruim 11.000 gepland. In Oosterwold alleen al kunnen 15.000 woningen worden gebouwd.

Niemand weet waar Oosterwold toe gaat leiden, want dat hangt helemaal af van de bewoners. De gemeente vindt het erg spannend: "Wij sturen zo min mogelijk. Bewoners moeten alles zelf, in samenspraak, doen. Komend jaar worden er enorm veel woningen gerealiseerd en dat betekent dat heel veel meer mensen met elkaar moeten samenwerken. Dan gaan we nog meer vragen en hobbels tegenkomen, maar dat pionieren is ook zo bijzonder hieraan."