Tienduizenden zzp'ers lopen opdrachten mis door nieuwe wet

ANP
Geschreven door
Marleen de Rooy
Redacteur economie

Zelfstandigen worden volgens hun belangenorganisaties massaal aan de kant gezet door opdrachtgevers. Grote bedrijven zetten opdrachten aan zzp'ers stop omdat ze bang zijn voor de gevolgen van de nieuwe wet die schijnzelfstandigheid moet tegengaan.

Nederland telt ruim een miljoen zzp'ers. Volgens ZZP Nederland zijn al 40.000 van hen de dupe geworden van de nieuwe wet DBA, en worden dat er alleen maar meer. 

"Die mensen kunnen binnenkort faillissement aanvragen", zegt voorzitter Maarten Post. Ook andere belangenorganisaties zeggen op basis van enquêtes onder hun leden dat tienduizenden zelfstandigen opdrachten kwijtraken door de wet.

Wat is de wet DBA?

De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA) is op 1 mei ingegaan en vervangt de VAR-verklaring. De wet is bedoeld om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Omdat er nog veel onduidelijkheid over de wet is, gaat die volgend jaar pas echt in.

Door de wet moet eenvoudiger worden gecontroleerd of iemand echt als zelfstandig ondernemer werkt. Als dat niet het geval is, is er sprake van een schijnconstructie. Daarvoor kan zowel de zzp'er als de opdrachtgever verantwoordelijk worden gehouden.

De zzp'ers geven de NOS verschillende voorbeelden van bedrijven en organisaties die zich niet willen branden aan de nieuwe wet. Ze zijn bang voor fikse naheffingen of boetes. Om die te voorkomen, stoppen ze de samenwerking. De betreffende zzp'ers hebben de afgelopen tijd een brief gekregen waarin de samenwerking wordt opgezegd.

Geregeld kiest de zelfstandige ervoor om alsnog aan de slag te blijven bij de opdrachtgever, maar dan in een payroll-constructie. Daarbij is de zelfstandige in dienst van een payroll-onderneming, die zaken als de salarisadministratie regelt.

Verkapte loondienst

Bij veel zzp'ers waarmee de samenwerking is gestopt, was er mogelijk sprake van een verkapte loondienst, ofwel schijnzelfstandigheid, zegt Peter Hoogstraten van de Belastingdienst. Volgens hem was dat met de oude wet nooit aan het licht gekomen. "Toen werkten veel zzp'ers eigenlijk gewoon in loondienst."

Volgens de Belastingdienst is het goed dat werkgever en werknemer nu gedwongen zijn om te bespreken wat nu eigenlijk het karakter van hun arbeidsrelatie is, zodat verantwoordelijkheid eerlijk gedeeld kan worden.

Hoogstraten verklaart de problemen die worden ervaren met de DBA uit onzekerheid van opdrachtgevers en opdrachtnemers. "Maar als je de eerste emotie te boven bent, kun je goed met de wet DBA omgaan."

Overheid

Ook bij overheidsorganisaties, zoals het ministerie van Defensie, komen zzp'ers voor sommige opdrachten niet meer in aanmerking. IT-specialist Jeroen Beekman zegt dat het door de wet moeilijker is geworden om aan opdrachten te komen. "Kijk naar deze vacature voor het ministerie van Defensie, daar zeggen ze specifiek niet te willen werken met zzp'ers. Voorheen was ik er zeker voor in aanmerking gekomen", zegt hij. 

ZZP Nederland, de grootste belangenorganisatie voor zelfstandigen, gaat vanaf maandag actievoeren. "Staken is natuurlijk lastig voor zzp'ers, maar Kamerleden zullen de komende tijd voortdurend van ons horen", zegt voorzitter Post. "De nood is hoog en de staatssecretaris heeft dat nog niet door."

3 tips voor ZZP-ers van de Belastingdienst
"Soms ben je zo duidelijk ondernemer dat je geen modelovereenkomst nodig hebt", zegt Peter Hoogstraten van de Belastingdienst.