Topinstituut van start voor gezondheid mens, dier en milieu

Het NCOH gaat zich onder meer bezighouden met onderzoek naar ebola ANP
Geschreven door
Rinke van den Brink
Redacteur gezondheidszorg en auteur van Het Einde van de Antibiotica, een boek over antibioticaresistentie

Een aantal Nederlandse universiteiten en academische ziekenhuizen gaan nauw samenwerken op het gebied van mens, dier en milieu. De Universiteit Utrecht, Wageningen University, het Erasmus MC, het UMC Utrecht en het AMC in Amsterdam lanceren vandaag in Den Haag het Netherlands Centre for One Health (NCOH).

Het nieuwe instituut gaat zich met vier grote thema's bezighouden. De eerste twee hebben betrekking op infectieziekten. Door de globalisering, de verstedelijking en de vergrijzing, is de kans groot dat mens en dier meer risico lopen om allerlei infecties te krijgen. 

Om die te behandelen zijn werkende antibiotica nodig. Het zoveel mogelijk voorkomen van antibioticaresistentie en het ontwikkelen van nieuwe antibiotica en andere nieuwe behandelingen worden daarom speerpunt van het NCOH.

Antibioticaresistentie

Gebruik van antibiotica leidt onvermijdelijk tot resistentie. Antibiotica doden bacteriën die gevoelig zijn voor de werking van het gekozen middel. Bacteriën die toevallig de genetische informatie bij zich hebben die hen ongevoelig maakt daarvoor, overleven. Vervolgens vermenigvuldigen die zich zonder dat ze met andere bacteriën hoeven te concurreren om voedsel. 

Behalve aan hun nageslacht kunnen bacteriën hun genetische eigenschappen zoals resistentie voor bepaalde antibiotica ook doorgeven aan andere soorten bacteriën. Zo verspreidt antibioticaresistentie zich. Mensen kunnen resistente bacteriën binnenkrijgen via voedsel, maar ze kunnen die bacteriën ook aan elkaar doorgeven.

Speerpunt twee van het NCOH is het verzamelen van meer kennis en begrip over het ontstaan en de verspreiding van infectieziekten die van dier op mens kunnen overgaan. Voorbeelden daarvan zijn: vogelgriep, ebola, MERS, SARS, Q-koorts en zika, het virus dat op dit moment het nieuws domineert.

Daarnaast wil het instituut meer inzicht krijgen in preventie van die ziekten; hoe voorkom je dat mensen en dieren besmet raken.

Veehouderij

Maar er is meer nodig voor een gezondere toekomst voor mens, dier en milieu dan die eerste twee speerpunten van het NCOH alleen. Het nieuwe instituut gaat nog twee grote thema's oppakken: het ontwikkelen van evenwichtige, slimme systemen voor de veehouderij om de negatieve kanten van de bio-industrie aan te pakken en het werken aan een gezonde leefomgeving en een gezond ecosysteem.

Het instituut wil de gezondheidsrisico's die de bio-industrie voor mensen oplevert zoveel mogelijk beperken. Verder wordt er onderzoek gedaan naar robuustere dierenrassen die minder snel ziek worden en naar manieren om de gezondheid van dieren beter in de gaten te houden.

Vrije natuur

Het NCOH wil tenslotte de schade verminderen van dierziekten die in de vrije natuur voorkomen. Sommige trekvogels zijn bijvoorbeeld betrokken bij het verspreiden van de vogelgriep. Hoe kan voorkomen worden dat kippenbedrijven door die trekvogels besmet worden met als gevolg dat bedrijven geruimd moeten worden?

Het nieuwe instituut heeft geen eigen gebouw. Onderzoekers van de deelnemende universiteiten en ziekenhuizen blijven gewoon op hun werkplek zitten. Andere kennisinstituten kunnen zich aansluiten bij het initiatief.