Amerikaanse miljardair sponsort 'ja'-campagne Oekraïne-referendum

George Soros, miljardair en oprichter van de Open Society Foundations AFP/ANP
Geschreven door
Kysia Hekster
Verslaggever
Joost Schellevis
Researchredacteur

Een in Rusland verboden non-profit-organisatie van miljardair George Soros is medefinancier van de Nederlandse campagne voor een 'ja' bij het Oekraïne-referendum in april. Stem voor Nederland krijgt voor die campagne 200.000 euro van de Open Society Foundations. Dat bevestigt de organisatie aan de NOS. Wie in Rusland zaken doet met OSF kan zes jaar celstraf krijgen.

Op 6 april moet de Nederlandse bevolking zich in een referendum uitspreken over de Nederlandse steun aan een Europees associatieverdrag met Oekraïne. Rusland is fel tegenstander van dat verdrag. "Rusland zal dit zien als bevestiging van wat het toch al denkt: dat George Soros politieke motieven heeft bij dit referendum", zegt David Jan Godfroid, NOS-correspondent in Rusland.

Joshua Livestro, voorman van Stem voor Nederland, zegt dat Rusland niets te maken heeft met het referendum op 6 april. "We laten ons niet intimideren door Poetin. Het is aan de kiezer op 6 april, niet aan Rusland", laat hij weten in een schriftelijke verklaring. Volgens hem is het verdrag belangrijk voor de stabiliteit aan de buitengrenzen van Europa.

Angst voor Soros

Soros' organisatie stelt zichzelf ten doel om democratie te bevorderen, maar is door Rusland aangemerkt als 'bedreiging voor de staatsveiligheid en de Russische grondwet'. Ook veel andere buitenlandse organisaties hebben dat stempel gekregen. Vorige week werden op een Russische onderwijsinstelling 53 schoolboeken verbrand die door Soros waren gefinancierd. 

Waar mogen we precies over stemmen?

Op 6 april mogen de Nederlandse kiezers zich buigen over het associatieverdrag dat de Europese Unie wil sluiten met Oekraïne. Dat gebeurde na een succesvolle campagne van GeenPeil, dat ruim 425.000 handtekeningen wist te verzamelen voor een referendum. Formeel buigen kiezers zich niet over het verdrag, maar over de wet waarin Nederland het verdrag goedkeurt. Op het stembiljet komt de vraag te staan: "Bent u voor of tegen de wet tot goedkeuring van de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne?"

Volgens Godfroid is de Russische regering als de dood voor de organisatie van Soros. "Ze beschuldigt de miljardair ervan een van de financiers te zijn achter de Oekraïense opstand van twee jaar geleden", zegt Godfroid. "Ze zijn doodsbenauwd dat zoiets ook in Rusland gaat gebeuren." De Oekraïense opstand keerde zich tegen president Janoekovitsj, die op het laatste moment afzag van ondertekening van juist dit associatieverdrag.

Russische bemoeienis

Onlangs meldde een Britse krant dat Rusland zich mogelijk heeft bemoeid met het referendum. GeenPeil, de drijvende kracht achter het referendum, ontkent dat. "Was het maar zo!", zegt Thierry Baudet van Forum voor Democratie, een van de initiatiefnemers, lachend. "We hebben nooit een cent gezien", stelt hij. "Uit de lucht gegrepen onzin", zegt ook Bart Nijman van GeenPeil. "Geen idee waar dit vandaan komt."

Overigens vraagt Baudet zich af hoe ernstig het zou zijn als andere landen geld steken in een campagne. "Het is volstrekt normale praktijk dat landen als Israël, de Verenigde Staten en Duitsland fondsen aanbieden", aldus Baudet. "Heel vreemd dat er nu zo veel aandacht is voor de verzonnen Russische steun."

Wij hebben geen roebel uit Rusland gehad, we leunen op donaties.

Burgercomité EU

Ook het Burgercomité EU, dat campagne gaat voeren voor een 'nee', heeft "geen roebel" gehad uit Rusland, zegt Pepijn van Houwelingen. "Dat is echt een fantasieverhaal. We leunen op donaties", zegt hij. Volgens de tegenstanders van het verdrag is het een eerste stap naar toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie, en leidt het tot miljarden aan subsidies voor dat land.

Zowel GeenPeil, Forum voor Democratie, Stem voor Nederland als het Burgercomité heeft 50.000 euro subsidie aangevraagd bij de Nederlandse overheid om een campagne te kunnen voeren. 

Wie is wie?

Stem voor Nederland gaat campagne voeren voor een 'ja' bij het referendum, en wordt aangevoerd door Joshua Livestro. De politiek activist en columnist zit ook achter de conservatieve opiniesite Jalta.

GeenPeil is de drijvende kracht achter het referendum en wordt aangedreven door tegenstanders van het associatieverdrag, maar gaat zelf een neutrale campagne voeren. De organisatie zegt mensen vooral willen op te roepen om te stemmen. Onder meer GeenStijl maakt onderdeel uit van GeenPeil.

Het Burgercomité EU, dat ook onderdeel uitmaakt van GeenPeil, is tegen het verdrag, en wil onder meer met flyers en een online campagne de stemmer ertoe bewegen om 'nee' aan te kruisen. Ook heeft de organisatie een pamflet tegen het verdrag geschreven dat voor één euro in de winkel komt te liggen.

Het Forum voor Democratie maakt ook onderdeel uit van GeenPeil en wil onder meer een conferentie houden waarop zowel voor- en tegenstanders van het verdrag aan het woord komen. Daarnaast overweegt de organisatie de Nederlandse staat voor de rechter te slepen, omdat het verdrag waarover het referendum gaat deels al in werking is getreden.