Nederland overhandigt VOC-schat aan Australië

Het derde bord»
Het derde bord Robert Portier / NOS

Door correspondent Robert Portier in Sydney

Zilveren munten, wapens, gouden gebruiksvoorwerpen, maar ook een zeer zeldzaam strijkijzer. Nederland overhandigt vandaag een collectie VOC-schatten aan Australië. In die verzameling zitten de goederen die afkomstig zijn uit de VOC-schepen die voor de kust van West-Australië vergingen.

De VOC-schepen waren niet op weg naar Australië, maar naar Indonesië. Als gevolg van navigatieproblemen raakten de schepen uit koers en kwamen ze voor de verraderlijke kusten van West-Australië terecht. De spullen die vandaag worden overhandigd zijn afkomstig uit vier scheepswrakken.

De bekendste daarvan is de Batavia. Nadat deze aan grond liep, ging de kapitein met 47 bemanningsleden in een sloep hulp halen in Jakarta. De rest bleef achter op een eiland, waar de plaatsvervangend commandant zich te buiten ging aan massale moordpartijen en verkrachtingen. Toen de kapitein drie maanden later terugkeerde, werden de plaatsvervanger en zijn medestanders opgehangen.

Romantische vondst

De wrakken werden vanaf de jaren zeventig opgegraven, de vondsten werden verdeeld over Nederland en Australië. Nu is besloten dat het beter is om beide delen samen te voegen tot een collectie. Die komt in Perth terecht. Diane Stone van het museum denkt dat de Australiërs zich aangetrokken zullen voelen tot de spullen uit de collectie.

"Er zit een enorme romantiek rondom deze vondsten. Dat spreek de mensen altijd aan. Bovendien denken veel Australiërs nog altijd dat James Cook de eerste Europeaan was die voet aan wal zette. Dit leert ze dat onze identiteit meer achtergronden kent."

Zeldzaam strijkijzer

Onder de gevonden voorwerpen bevindt zich een groot aantal zilveren munten, kogels en navigatiespullen. Daarnaast zijn er verschillende gebruiksvoorwerpen die een beeld geven van het leven aan boord van een schip. Zo zijn er wijnkruiken, vishaken, een pincet, vingerhoedjes en een zeldzaam strijkijzer voor zijde.

Het heeft de vorm van een kleine kei en is gemaakt van glas. Die werd in het vuur verwarmd voor de zijde er mee kon worden gladgestreken. Marinegeoloog Robert Parthesius had het zelf ook niet herkend toen het uit het water werd opgehaald. "Gelukkig zijn er over de hele wereld experts. Soms ontdekken ze pas na jaren waar iets voor was bedoeld."

Derde tinnen bord

De formele overhandiging van de collectie vindt plaats door de overhandiging van een tinnen bord, gescheurd en bedekt met een laag witte erosie. Met een schat van zilveren munten voorhanden lijkt dat misschien wat minnetjes, maar de gift is doordrongen van symboliek.

Dirk Hartogh, die in 1606 als allereerste Nederlander aan land ging in West-Australië, liet een tinnen plaat achter om te bewijzen dat hij er was geweest. Die plaat is nog altijd te zien in het Rijksmuseum. Willem de Vlamingh die tachtig jaar later als tweede Nederlander in West-Australië aan wal ging vond de plaat en verving hem voor zijn eigen versie. Die plaat is in Perth te zien. Deze plaat is dus het derde tinnen bord om de gezamenlijke geschiedenis te gedenken.


 

Deel deze pagina

Audio

  • Expositie VOC-schatten Australië Zilveren munten, gouden gebruiksvoorwerpen, slagtanden en wapentuig: voor de kust van West-Australië vergingen meerdere... VOC-schepen. Ze lieten op de zeebodem een schat aan voorwerpen achter. Vanaf de jaren 70 werden die wrakken langzamerhand in kaart gebracht en werden de opgeviste spullen verdeeld over Australië en Nederland. Nu voegen de twee landen die twee collecties weer tot een, die te zien zal zijn in Australië. Vandaag is de officiële overdracht.
  • Robert Portier in gesprek met marinegeoloog Robert Parthesius Nederland overhandigt vandaag een collectie VOC-schatten aan Australië. Correspondent Robert Portier praat met marinegeoloog... Robert Parthesius.

Video en Audio

  • » Spanning Jeruzalem loopt op Video De Israëlische anti-terreureenheid heeft een man doodgeschoten die wordt verdacht van de aanslag...30 okt 2014, 6732 keer afgespeeld
  • » OM sluit aanhoudingen jihadisten niet uit Video Van zes mannen is het paspoort in beslag genomen. Het Openbaar Ministerie vermoedt dat zij...30 okt 2014, 87 keer afgespeeld
  • » "Patatoorlog in Napels" Video Waar in de wereld kun je lekkerder eten dan in Italië? Eigenlijk nergens. Toch zoeken de Italianen...30 okt 2014, 224 keer afgespeeld

Meer video en audio