»
Het derde bord
Robert Portier / NOS Door correspondent Robert Portier in Sydney
Zilveren munten, wapens, gouden gebruiksvoorwerpen, maar ook een zeer zeldzaam strijkijzer. Nederland overhandigt vandaag een collectie VOC-schatten aan Australië. In die verzameling zitten de goederen die afkomstig zijn uit de VOC-schepen die voor de kust van West-Australië vergingen.
De VOC-schepen waren niet op weg naar Australië, maar naar Indonesië. Als gevolg van navigatieproblemen raakten de schepen uit koers en kwamen ze voor de verraderlijke kusten van West-Australië terecht. De spullen die vandaag worden overhandigd zijn afkomstig uit vier scheepswrakken.
De bekendste daarvan is de Batavia. Nadat deze aan grond liep, ging de kapitein met 47 bemanningsleden in een sloep hulp halen in Jakarta. De rest bleef achter op een eiland, waar de plaatsvervangend commandant zich te buiten ging aan massale moordpartijen en verkrachtingen. Toen de kapitein drie maanden later terugkeerde, werden de plaatsvervanger en zijn medestanders opgehangen.
Romantische vondst
De wrakken werden vanaf de jaren zeventig opgegraven, de vondsten werden verdeeld over Nederland en Australië. Nu is besloten dat het beter is om beide delen samen te voegen tot een collectie. Die komt in Perth terecht. Diane Stone van het museum denkt dat de Australiërs zich aangetrokken zullen voelen tot de spullen uit de collectie.
"Er zit een enorme romantiek rondom deze vondsten. Dat spreek de mensen altijd aan. Bovendien denken veel Australiërs nog altijd dat James Cook de eerste Europeaan was die voet aan wal zette. Dit leert ze dat onze identiteit meer achtergronden kent."
Zeldzaam strijkijzer
Onder de gevonden voorwerpen bevindt zich een groot aantal zilveren munten, kogels en navigatiespullen. Daarnaast zijn er verschillende gebruiksvoorwerpen die een beeld geven van het leven aan boord van een schip. Zo zijn er wijnkruiken, vishaken, een pincet, vingerhoedjes en een zeldzaam strijkijzer voor zijde.
Het heeft de vorm van een kleine kei en is gemaakt van glas. Die werd in het vuur verwarmd voor de zijde er mee kon worden gladgestreken. Marinegeoloog Robert Parthesius had het zelf ook niet herkend toen het uit het water werd opgehaald. "Gelukkig zijn er over de hele wereld experts. Soms ontdekken ze pas na jaren waar iets voor was bedoeld."
Derde tinnen bord
De formele overhandiging van de collectie vindt plaats door de overhandiging van een tinnen bord, gescheurd en bedekt met een laag witte erosie. Met een schat van zilveren munten voorhanden lijkt dat misschien wat minnetjes, maar de gift is doordrongen van symboliek.
Dirk Hartogh, die in 1606 als allereerste Nederlander aan land ging in West-Australië, liet een tinnen plaat achter om te bewijzen dat hij er was geweest. Die plaat is nog altijd te zien in het Rijksmuseum. Willem de Vlamingh die tachtig jaar later als tweede Nederlander in West-Australië aan wal ging vond de plaat en verving hem voor zijn eigen versie. Die plaat is in Perth te zien. Deze plaat is dus het derde tinnen bord om de gezamenlijke geschiedenis te gedenken.
»